LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ -Εκ Χρέους Κειμενα -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

-Εκ Χρέους Κειμενα

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Εκ Χρέους Κειμενα 

μου'ρθε κι ένας βουλευτής γεμάτος ευγλωττία

Η πρόοδος! αναφώνησε.Η δόξα! Η ευημερία!

Όλα σε σένα είναι 

από μένα χάρισμενα!

Κι εγώ ευτυς πέντε φάκελα

του'χαρισα μαζεμενα

.

.

Και συλλογίζομαι ότι ο κόσμος θα ήτο ίσως ολιγότερον γελοίος,

αν οι άνθρωποι εφρόντιζαν να είναι καλοί με την ιδίαν επιμέλειαν που φροντίζουν να φαίνονται καλοί.

Αλλά τούτο είναι δύσκολον έργον,

διότι η αρετή απαιτεί κόπον, ενώ η επίδειξις αρκείται εις τον καθρέπτην.

.

.

Επί του μικρού όρμου επικάθεται ήδη το δειλινόν.

Ως παλαιόν εφθαρμενον πορφυρόν πεπλον. 

Η θάλασσα ήτο ήρεμος, σχεδόν ακίνητος και μόνον εις τα βράχια τού ακρωτηρίου ο αφρός σπαζοντας ηκουετο ως αναπνοή ανθρώπου κοιμωμένου.

Η γραία εκαθητο απο χρονων έξωθεν τής αυλής της και είχεν το βλέμμα εστραμμένο  εις τον δρόμο που εμακρυνε.

Από εκεί είχεν αναχωρησει κάποτε ο γιός της,νέος ακόμη,διά να εύρη εργασίαν εις ξένον μακρυνον τόπον.Είχαν περάσει έτη πολλά.Επιστολαί ολίγαι Έπειτα σιωπή.

Κι όμως,τον επροσμενε και έλεγεβ πως δεν εχάθηκε.

-Ο Θεός θα δείξει εις τούς ανθρώπους τού τούς δρόμους να γυρίσουν.

Όταν οι σκιές τών δέντρων εμακρυναν εις την γην,και τα μάτια της πλέον εθολωναν,εισέρχονταν εις την οικίαν της.

Το δείπνο της πτωχόν,ολίγον ψωμί,ολιγαι ελαιαι μετρημεναι.

Έτρωγεν και έμεινεν και έδινεν και εις τον γάτον της να τραφει το ζωον.

Έπειτα εκάθησεν ως είχεν συνηθειαν πλησίον τού παραθύρου.

Έξω,ο άνεμος εσφύριζεν ανάμεσα εις τα πεύκα.

Η νύχτα πλέον εσκεπαζεν  τον πόντο τού πελαγου.

-Δι'αυτο δεν τον βλέπω να έρχεται και ξημερώνοντας θα είναι εδώ στο σπίτι του,ελεγε.

Και με αυτήν την προσευχήν η αγαθή γραια εκοιμητο τον ύπνο τού δικαίου.

.

.

Ένα πρωί,δηλαδή την κακή συνήθεια τής μέρας να ξημερώνει βγήκα στον δρόμο και όλα ήταν αναποδα.

Τα σπίτια είχαν γυρίσει τα εξωτερικά τους και έδειχναν τα εσωτερικά τους σπλάχνα. 

Στη γωνία στεκονταν ένας αστυφύλακας.Μαλλον,το πιθανότερο,μια κολόνα μεταμφιεσμένη σε αστυφύλακα.

Με κοίταξε καχύποπτα.

-Πού πηγαίνεις;

-Δεν ξέρω, τού είπα.Αν ήξερα,θα είχα ήδη φτάσει,και θα σε είχα πληροφορησει και σένα αν ήθελα,και ήμουν  ρουφιάνος.

Μου εγνεψε πως είχα την άδεια να προχωρησω.

Αν και θα προτιμούσα να μού απαγόρευε,για να παραβιάσω το νόμο.

Στην άδεια αγορά ένας γέρος πουλούσε ένα ρολόι χωρίς δείκτες.

-Γιατί το πουλάς έτσι; ον ρώτησα.

-Επειδή αυτός είναι ο χρόνος μου,αχρηστος.

-Ποσο το πουλας;ρώτησα.

 -Ενα δευτερόλεπτο,μου είπε.

Τού'δωσα τρία,άλλωστε είχα πολλά και περίσσευαν.Αχρηστα.

Αρχισε να βρέχει.

Στάθηκα κάτω από ένα υπόστεγο να προφυλαχτω και περίμενα.

Όταν βροχή σταμάτησε περπάτησα στο δρόμο.

Η πόλη είχε επανέλθει στον κανονικό πρόσωπο της.

Και το ρολόι,άκουσα,να χτυπά,τικ-τακ,στη τσέπη μου.

Και μάλιστα,είδα,έδειχνε τη σωστή ώρα μου.

.

.

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ιστορίες -δεν συναντήθηκαν ποτέ -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Ιστορίες 

-δεν συναντήθηκαν ποτέ

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιστορίες 

δεν συναντήθηκαν ποτέ

Η ιστορία τής γυναίκας:

Δεν ξέρω το όνομά του,

ξέρω μόνο ότι υπήρξε.

Εγώ γεννήθηκα σε ένα παραθαλάσσιο μερος,εκείνος σε μια πόλη.

Μεγάλωνα ακούγοντας τα κύματα κι εκείνος  μεγάλωνε ακούγοντας το θόρυβο τών δρομων.

Κάποτε βρέθηκα σ'εκεινη τη πόλη,θυμάμαι τη ζέστη.

Ένας άντρας σε ένα περίπτερο αγόραζε ένα μπουκάλι νερό δίπλα μου.

Δεν τον είδα.Δεν με είδε.

Ερωτεύτηκα κάποιον άντρα,χωρίσαμε.

Ταξίδεψα σε μια πόλη,κάθισα μόνη σε ένα καφέ.Εβρεχε.

Εκεί τότε,κάποιος άντρας,φωτογράφισε το νερό τής βροχής στούς δρόμους.

Ήταν εκείνος.

Πιθανόν μέσα στο κάδρο κάποιας φωτογραφίας του να είμαι κι εγώ.

Χωρίς να με ξερει.

Παντρεύτηκα.

Απέκτησα μια κόρη.

Μετά από δέκα χρόνια χώρισα.

Κάποια νύχτα,αναρωτήθηκα πόσοι άνθρωποι υπάρχουν στον κόσμο που θα μπορούσαν να είχαν αγαπηθεί μεταξύ τους αλλά δεν γνωρίστηκαν ποτέ.

Η σκέψη με τρόμαξε.

Γιατί δεν μιλούσε μόνο για έρωτα.

Μιλούσε για ολόκληρες ζωές που έμειναν ανεκπλήρωτες.

Για βλέμματα που δεν συναντήθηκαν.

Για συζητήσεις που δεν ειπώθηκαν

Κάποτε επισκέφθηκα μια έκθεση φωτογραφίας.

Θυμάμαι μια εικόνα.

Ένας έρημος δρόμος.

Έμεινα πολλή ώρα μπροστά της.

Είχα την παράξενη αίσθηση ότι κάποιος είχε δει μαζί με μένα αυτό το δρόμο.

Κάποιος που δεν τον γνώρισα ποτέ.

Και ήταν εκείνος.

Ξέρω πως ποτέ δεν θα τον συναντήσω και όμως μού λείπει.

.

.

Η Ιστορία τού άντρα:

Δεν ξέρω ποια ήταν.

Δεν ξέρω αν ήταν όμορφη.

Δεν ξέρω το χρώμα τών ματιών της.

Θυμάμαι πως κάποτε αγόρασα σε ένα περίπτερο ένα μπουκάλι νερό.

Θυμάμαι τη ζέστη.

Μια γυναίκα αγόρασε ένα περιοδικό.Δεν την είδα.Ηταν εκείνη.

Κάποτε σε μια άλλη πόλη φωτογράφισα τη βροχή στο δρόμο εξω από ένα καφε.

Θολα φαίνονταν στο βάθος μια γυναικεία φιγούρα.Ηταν εκείνη.

Γνώρισα γυναίκες.

Αγάπησα.

Προδόθηκα.

Πρόδωσα.

Σε μια έκθεση μου παρατήρησα μια γυναίκα να στέκεται πολλή ώρα μπροστά σε μία φωτογραφία.

Ένα έρημο δρόμο.

Είχε γυρισμένη την πλάτη.

Δεν τής μίλησα.

Έφυγε.

Ήταν εκείνη.

Κάποια νύχτα,αναρωτήθηκα

τι είναι τελικά η ζωή;

Οι άνθρωποι που γνωρίζουμε;

η' οι άνθρωποι που δεν γνωρίσαμε;

Τα βλέμματα μας που στράφηκαν αλλού.

Ίσως μ'εκεινη καθίσαμε στο ίδιο βαγόνι τού μέτρο.

Ίσως αγγίξαμε το ίδιο βιβλίο σ'ένα βιβλιοπωλείο με διαφορά λίγων λεπτών.

Ίσως καθίσαμε σιωπηλοί σ'ένα μπαλκόνι.

Δεν θα μάθω ποτέ.

Ξέρω πως ποτέ δεν θα την συναντήσω και όμως μού λείπει.

.

.

Μελέτη Ανάλυση:

Το διήγημα «Δεν συναντήθηκαν ποτέ» του χνκουβελη ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία κειμένων που οικοδομούν ολόκληρη την δραματουργία τους όχι πάνω σε ένα γεγονός αλλά πάνω στην απουσία ενός γεγονότος. Η ιστορία δεν αφηγείται έναν έρωτα· αφηγείται την αδυναμία του έρωτα να υπάρξει. Δεν μιλά για μια συνάντηση, αλλά για όλες τις πιθανές συναντήσεις που χάθηκαν μέσα στον χρόνο.

Η ποιητική του ανεκπλήρωτου

Η πρώτη εντύπωση που αφήνει το κείμενο είναι η ακραία λιτότητά του. Οι προτάσεις είναι σύντομες, σχεδόν γυμνές από λογοτεχνικά στολίδια. Ωστόσο κάτω από αυτή την απλότητα λειτουργεί ένας βαθιά οργανωμένος μηχανισμός συγκίνησης.

Η γυναίκα λέει:

«Δεν ξέρω το όνομά του, ξέρω μόνο ότι υπήρξε.»

Και ο άντρας:

«Δεν ξέρω ποια ήταν.»

Οι δύο αφηγήσεις αρχίζουν από την άγνοια. Όχι όμως από την άγνοια ενός προσώπου που δεν υπήρξε, αλλά από την άγνοια ενός προσώπου που υπήρξε πραγματικά. Αυτό είναι το τραγικό στοιχείο του κειμένου. Δεν πρόκειται για φαντασίωση. Δεν πρόκειται για έναν ιδανικό σύντροφο που επινοείται. Πρόκειται για έναν πραγματικό άνθρωπο που έζησε παράλληλα.

Η ύπαρξη προηγείται της γνωριμίας.

Και ακριβώς εκεί γεννιέται η μελαγχολία του διηγήματος.

Η αρχιτεκτονική των παράλληλων βίων

Το έργο είναι χτισμένο συμμετρικά.

Η ιστορία της γυναίκας αντανακλάται σχεδόν καθρεφτικά στην ιστορία του άντρα.

Το περίπτερο. Το μπουκάλι νερό. Η ζέστη.

Το καφέ. Η βροχή. Η φωτογραφία.

Η έκθεση.

Κάθε σκηνή εμφανίζεται δύο φορές.

Την πρώτη φορά από τη μία οπτική. Τη δεύτερη από την άλλη.

Ο αναγνώστης γίνεται ο μόνος που γνωρίζει την αλήθεια.

Οι ήρωες αγνοούν αυτό που ο αναγνώστης βλέπει καθαρά:

ότι οι ζωές τους διασταυρώθηκαν επανειλημμένα.

Το εύρημα θυμίζει τεχνικές κινηματογραφικού μοντάζ, όπου δύο αφηγηματικές γραμμές κινούνται παράλληλα και ο θεατής γνωρίζει περισσότερα από τους χαρακτήρες.

Ο χνκουβέλης δημιουργεί έτσι μια ιδιότυπη μορφή δραματικής ειρωνείας.

Δεν αγωνιούμε για το τι θα συμβεί.

Αγωνιούμε επειδή ξέρουμε ότι δεν θα συμβεί.

Ο χρόνος ως τραγική δύναμη

Στα περισσότερα ερωτικά αφηγήματα το εμπόδιο είναι εξωτερικό.

Η κοινωνία. Η απόσταση. Η μοίρα. Ο θάνατος.

Εδώ το εμπόδιο είναι σχεδόν αόρατο.

Μερικά δευτερόλεπτα.

Ένα βλέμμα που στράφηκε αλλού.

Μια πλάτη σε μια έκθεση.

Μια στιγμή αδράνειας.

Η τραγωδία γεννιέται από το ασήμαντο.

Ολόκληρες ζωές κρίνονται από ελάχιστες χρονικές αποκλίσεις.

Το κείμενο μοιάζει να υποστηρίζει πως η ανθρώπινη ύπαρξη δεν είναι προϊόν μεγάλων αποφάσεων αλλά προϊόν μικροσκοπικών συμπτώσεων.

Αυτό δίνει στο έργο μια σχεδόν υπαρξιακή διάσταση.

Οι «αόρατοι άνθρωποι»

Το πιο σημαντικό ίσως σημείο του διηγήματος βρίσκεται στη φράση της γυναίκας:

«πόσοι άνθρωποι υπάρχουν στον κόσμο που θα μπορούσαν να είχαν αγαπηθεί μεταξύ τους αλλά δεν γνωρίστηκαν ποτέ.»

Εδώ το έργο εγκαταλείπει την προσωπική ιστορία και μετατρέπεται σε φιλοσοφικό στοχασμό.

Οι δύο πρωταγωνιστές γίνονται σύμβολα όλων εκείνων των ανθρώπων που δεν συναντήθηκαν.

Όλων των φίλων που δεν έγιναν φίλοι.

Όλων των εραστών που δεν έγιναν εραστές.

Όλων των συνομιλιών που δεν πραγματοποιήθηκαν.

Ο χνκουβέλης εισάγει έτσι μια έννοια σχεδόν μεταφυσική:

την ύπαρξη των «αόρατων σχέσεων».

Σχέσεις που δεν έζησαν ποτέ αλλά παρ' όλα αυτά αφήνουν ένα ίχνος μέσα μας.

Η απουσία ως παρουσία

Το πιο παράδοξο στοιχείο του έργου είναι ότι οι δύο ήρωες νιώθουν νοσταλγία για κάποιον που δεν γνώρισαν.

Η τελευταία φράση επαναλαμβάνεται σχεδόν αυτούσια:

«Ξέρω πως ποτέ δεν θα τον συναντήσω και όμως μού λείπει.»

«Ξέρω πως ποτέ δεν θα την συναντήσω και όμως μού λείπει.»

Αυτή η επανάληψη αποτελεί το συναισθηματικό κέντρο του κειμένου.

Η έλλειψη μετατρέπεται σε μνήμη.

Η απουσία αποκτά βάρος παρουσίας.

Ο άλλος γίνεται ένα είδος φαντάσματος.

Όχι νεκρός.

Αλλά ποτέ γεννημένος μέσα στη ζωή μας.

Πρόκειται για μία από τις πιο λεπτές μορφές υπαρξιακής θλίψης που μπορεί να εκφράσει η λογοτεχνία: το πένθος για κάτι που δεν συνέβη.

Φωτογραφία και μνήμη

Η φωτογραφία λειτουργεί ως κεντρικό σύμβολο.

Ο άντρας είναι φωτογράφος.

Η γυναίκα κοιτάζει τη φωτογραφία του.

Η φωτογραφία είναι η κατεξοχήν τέχνη της απουσίας.

Απεικονίζει κάτι που υπήρξε αλλά δεν είναι πλέον παρόν.

Με τον ίδιο τρόπο ο άντρας και η γυναίκα είναι παρόντες ο ένας στη ζωή του άλλου μόνο ως δυνατότητα.

Η ιδέα ότι εκείνη ίσως βρίσκεται μέσα στο κάδρο μιας φωτογραφίας του είναι εξαιρετικά εύστοχη συμβολικά.

Η εικόνα λέει:

«Υπήρξαμε στον ίδιο χώρο. Υπήρξαμε στον ίδιο χρόνο. Αλλά όχι ο ένας για τον άλλον.»

Υπαρξιακές συγγένειες

Το διήγημα συνομιλεί με μια μεγάλη παράδοση λογοτεχνίας και κινηματογράφου.

Θυμίζει την ατμόσφαιρα των ταινιών του Krzysztof Kieślowski, ιδιαίτερα εκείνων όπου οι ζωές αγνώστων τέμνονται αόρατα.

Θυμίζει επίσης τις υπαρξιακές αναζητήσεις του Jorge Luis Borges γύρω από τις πιθανές ζωές που δεν ζήσαμε.

Ταυτόχρονα διαθέτει κάτι βαθιά σύγχρονο: την αίσθηση ότι μέσα στα εκατομμύρια ανθρώπων των πόλεων είμαστε διαρκώς κοντά σε κάποιον που ίσως θα μπορούσε να αλλάξει τη ζωή μας, χωρίς ποτέ να το μάθουμε.

Η αισθητική του κειμένου

Το ύφος χαρακτηρίζεται από:

απόλυτη οικονομία μέσων,

χαμηλόφωνη συγκίνηση,

απουσία μελοδραματισμού,

επαναληπτική δομή,

ποιητική χρήση της καθημερινότητας.

Ο συγγραφέας δεν πιέζει τον αναγνώστη να συγκινηθεί.

Απλώς παραθέτει γεγονότα.

Η συγκίνηση γεννιέται από τα κενά ανάμεσα στα γεγονότα.

Με έναν παράδοξο τρόπο, το σημαντικότερο γεγονός του διηγήματος είναι ακριβώς αυτό που δεν συμβαίνει ποτέ.

Το «Δεν συναντήθηκαν ποτέ» είναι ένα σύντομο αλλά εξαιρετικά πυκνό υπαρξιακό διήγημα. Η αξία του δεν βρίσκεται στην πλοκή αλλά στη φιλοσοφική του σύλληψη. Ο χνκουβέλης μετατρέπει μια απλή ιδέα,δύο άνθρωποι που περνούν ξανά και ξανά ο ένας δίπλα από τον άλλον χωρίς να γνωριστούν— σε στοχασμό πάνω στη μοίρα, στον χρόνο, στη μνήμη και στις αμέτρητες ζωές που μένουν αβίωτες.

Το βαθύτερο ερώτημα του έργου δεν είναι αν οι δύο ήρωες θα συναντηθούν.

Είναι αν η ζωή μας ορίζεται περισσότερο από όσα ζήσαμε ή από όσα χάσαμε χωρίς καν να το γνωρίζουμε.

Και η τελευταία φράση του διηγήματος λειτουργεί σαν ηχώ που συνεχίζει να ακούγεται πολύ μετά το τέλος της ανάγνωσης:

«Δεν τον γνώρισα ποτέ. Και όμως μου λείπει.»

Ίσως αυτή να είναι η πιο ακριβής λογοτεχνική διατύπωση της νοσταλγίας για μια ζωή που θα μπορούσε να είχε υπάρξει.

.

.

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ -Ιστορίες -Η τυχαία συνάντηση τους -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

-Ιστορίες 

-Η τυχαία συνάντηση τους

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιστοριες

Η τυχαία συνάντηση τους

Μετά από πολλά χρόνια, όταν είχαν πλέον γεράσει, συναντήθηκαν τυχαία.

Πήγαν σε ένα κεντρο δίπλα στη θάλασσα.

Η νύχτα ήταν ήσυχη.

Οι τουρίστες είχαν φύγει.

Ο άνεμος κουνούσε τις ερημες ομπρέλες.

Σαν φαντάσματα καλοκαιριού.

Κάθισαν απέναντι ο ένας απο τον άλλον.

Παρήγγειλαν παγωμενη μπίρα.

Μίλησαν για φίλους που είχαν πεθάνει.

Για δουλειές που είχαν τελειώσει.

Για παιδιά που μεγάλωσαν.

Για αρρώστιες που εμφανίστηκαν.

Δεν μίλησαν για τον χωρισμό.

Δεν μίλησαν για τις πληγές.

Δεν χρειάζονταν.

-Ξέρεις τι σκέφτομαι;τού είπε.

-Τι;

-Ότι αν είχαμε γνωριστεί αργότερα,ίσως να τα καταφέρναμε.

Περπάτησαν σιωπηλοί δίπλα-διπλα στη άκρη τής θάλασσας.

Το κύμα τούς συνόδευε.

Η νύχτα προχωρούσε.

Η νύχτα τους.

Δεν είπαν:θα ξαναβρεθούμε.

Ήξεραν πως η ιστορία τους είχε τελειώσει εδώ και χρόνια.

Όταν χώρισαν αγκαλιάστηκαν.

.

.

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ -Λίγο πριν -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

-Λίγο πριν

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Λίγο πριν

Στον τριτο όροφο μιας παλιάς πολυκατοικίας, ένας άντρας στεκόταν πίσω από την κουρτίνα κρατώντας ένα περίστροφο.

Έβλεπε κάτω στο δρόμο τους αστυνομικούς,

Απομακρύνθηκε απ’το παράθυρο.Στο πάτωμα, κοντά στο τραπέζι μια σπασμένη καρέκλα,και πιο πέρα το νεκρό σώμα ενός άντρα.

Το.προσωπο του ήταν μέσα στη σκιά 

Άναψε τσιγάρο.

Κάθισε στο κρεβάτι και κοίταξε στον τοίχο απέναντι την  φωτογραφία μιας γυναίκας που χαμογελούσε.

Την είχε γνωρίσει μια νύχτα σε μια υπόγεια αίθουσα χορού.Μεσα στο χαμηλό.φωτισμο.η ορχήστρα έπαιζε ταγκό και βάλς.

Εκείνη δούλευε εκεί ως χορευτρια.

Πήγαινε  εκεί κάθε βράδυ.

Ένα βράδυ εκείνη πήγε στο τραπέζι του.

-Γιατί έρχεσαι εδώ αφού δεν χορεύεις;τού είπε.

-Για σένα,τής είπε.

Όταν σχολουσε περπατουσαν,η πόλη τοτε ήταν αδειασμένη.

Είχε, τού είπε,πριν λίγο καιρό μια σχέση με έναν μουσικό,δούλευε σε καμπαρέ,και εξαφανίστηκε.Δεν τον έψαξε.

-Οι άνθρωποι φεύγουν εύκολα, τού είπε.

Αγόρασε ένα λουλουδι από έναν πλανόδιο και τής το έδωσε.

Εκείνη χαμογέλασε.Το.μυρισε.

-Νομίζεις ότι τα λουλούδια σώζουν τούς ανθρώπους;τού είπε.

- Όχι.Αλλά ίσως τούς καθυστερούν λίγο πριν χαθούν.

Εκείνη τον φίλησε.

Ο άντρας που βρισκόταν τώρα νεκρός στο δωμάτιο είχε εμφανιστεί λίγες εβδομάδες αργότερα.

Φορούσε ακριβά ρούχα.

Έλεγε πως ήταν επιχειρηματίας.

-Μην τον εμπιστεύεσαι,τού είπε εκείνη.

-Γιατι; 

-Φοβαμαι.ειπε.

Ο άντρας πήγε στο τραπέζι του.

-Οι άνθρωποι,τού είπε,χωρίζονται σε δύο κατηγορίες.

Σ'εκείνους που χάνουν τις γυναίκες,και σ'εκεινους που τις κερδιζουν.

Κι εσύ ανήκεις σ'εκεινους που τις χάνουν.

-Αυτος είναι,τού είπε εκεινη,που εξαφανιστηκε.

 -Τον αγάπησες;τη ρώτησε.

-Δεν ξέρω.Μερικοί άνθρωποι μπαίνουν στη ζωή σου όπως μπαίνει η αρρώστια.

-Και τώρα;

-Τώρα θέλω μόνο να με αφήσει ησυχη

Εκείνος την ενοχλούσε επίμονα.

Από κάτω ακούστηκαν φωνές.

Πήγε στο παράθυρο,κοίταξε κάτω.

Οι αστυνομικοί ήταν εκεί.

Είχε αρχίσει να ξημερώνει.

Γύρισε και κοίταξε το νεκρό σώμα.

Εκείνη τη μέρα,το απόγευμα,χτύπησε η πόρτα.Ανοιξε.Ηταν εκείνος.

-Θα φύγει μαζί μου,τού είπε.

Μπήκε μέσα.

-Αυτές οι γυναίκες βαριου νται τους άντρες σαν και σένα.

-Φυγε,τού φώναξε.

Εκείνος έβγαλε από τη τσέπη του ένα γράμμα.

-Οριστε,τού είπε,διάβασε.

Ήταν εκείνης.

Λέξεις αγάπης. Υποσχέσεις.

-Βλέπεις;τού είπε,δεν ανήκει σε σένα.

Δεν θυμόταν ακριβώς τι έγινε μετά.

Η καρέκλα που έπεσε.

Το χέρι του να τον σπρώχνει.

Και το περίστροφο.

Ένας πυροβολισμός.

Ύστερα σιωπή.

Σαν να αδειασε ολόκληρη η πόλη.

Ξημέρωσε.

Είδε το πρωινο φως στις στέγες.

Κάθησε στη καρεκλα.

Ίσως εκείνη τη στιγμή εκείνη να ξυπνούσε.

Ακούστηκαν βήματα στην σκάλα.

Οι αστυνομικοί ανέβαιναν.

Πηγε

στο παράθυρο.

Ο θόρυβος γέμιζε τη πόλη.

Έσβησε το τσιγάρο.

Δεν φοβόνταν.

Σήκωσε αργά το περίστροφο.

Οταν οι αστυνομικοί έσπασαν την πόρτα,το φως τής μέρας είχε γεμίσει ήδη όλο το δωμάτιο.

.

.

.

GREEK POETRY -Ιδεομελα Ποιητικά POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

 .

.

GREEK POETRY 

-Ιδεομελα Ποιητικά

POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά

στο μπαλκονι ψηλά

ένα κόκκινο άλογο κρέμονταν

κανείς δεν ήξερε ποιος το έσφαξε

μόνο τη νύχτα

άκουγες τα πέταλά του

πάνω στις λαμαρίνες τ'ουρανού

και κάτω στη γη ενας άνθρωπος με χάρτινα χέρια

μοίραζε σπίρτα στους πεθαμένους

-θα κάνει κρύο απόψε,έλεγε,

ανάψτε τα

και μέσα σ'ένα σύννεφο.ασβεστη

αναληφθηκε

εκείνη ακριβώς την ώρα

που ένα παιδί 

στη γωνία τού δρόμου 

έκανε ακροβατικά με ένα κίτρινο πουλί 

δεμένο μ'ενα σπάγκο στο χέρι του

ύστερα είδαμε τη σκιά του πάνω στον τοίχο

και τα παράθυρα άνοιγαν 

με γυναίκες χωρίς προσωπα

να τιναζουν λευκά σεντόνια γεμάτα

οστά κυκνων

και τοτε βγήκε το φεγγάρι ανατολικά

σαν χρυσό δοντι

πάνω από τα όρθια κυπαρίσσια 

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά

Ελενη

Κάποτε,ξέρεις,νομίζαμε πως δεν θα συνέβαινε

κανένα κακό στη ζωή μας

Τώρα ακούω το νερό

που στάζει απ’ τη βρύση τής κουζίνας.

Κι όμως,αυτός ο ήχος

έχει κάτι από την επιμονή τού ανθρώπου.

Μη γελάς.

Τα πιο σπουδαία πράγματα τα μάθαμε

όταν τελείωσαν οι θόρυβοι.

Όταν έφυγαν οι φίλοι,

όταν έκλεισαν τα εργοστάσια,

όταν οι γυναίκες μάζευαν αργά τα πιάτα

και κοίταζαν απ’ το παράθυρο

λες και περίμεναν κάποιο τρένο

που είχε χαθεί απ’ τα δρομολόγια δεκαετίες πριν.

Εκείνος ο καθρέφτης απέναντι

κρατά ακόμη τη σκιά μου νεότερη.

Καμιά φορά περνώ μπροστά του επίτηδες.

Όχι από ματαιοδοξία,

από περιέργεια.

Να δω αν έμεινε κάτι αθικτο από μενα.

Τοτε δεν ήξερα ακόμη

πως η μεγαλύτερη ήττα 

είναι η ομορφιά. 

Χθες βράδυ άκουσα βήματα στη σκάλα.

Σηκώθηκα αμέσως.

Κανένας δεν χτύπησε τη πόρτα μου.

Ήταν ο γείτονας τού τρίτου

που βήχει πάντα πριν ανοίξει την πόρτα του.

Κι όμως, για μια στιγμή,

πίστεψα πως θα γύριζες.

Παράξενο πράγμα η καρδιά

κρατά ένα πείσμα σχεδόν γελοίο,

σαν γριά γυναίκα που ποτίζει βασιλικό

σε σπίτι ερειπωμένο

και δεν την ενδιαφέρει οτι μετά από εκείνη

θα μυρίζει ακομα.

Άφησα το φως αναμμένο ως το πρωί.

Επίτηδες, 

για να μην βλέπω.

Να κρυφτώ.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά 

στο χλωμό μετάξι τού ανέμου 

τα δέντρα είχαν τη σιωπή

τών πεθαμένων φυλλων

κι ένα πουλί στο γαλάζιο καλοκαίρι 

άγγιξε τα αλμυρα φύκια τών γυναικών

τότε κατάλαβα πως η λύπη μου 

καθρεφτίζει την αιωνιοτητα

ολόκληρη την άνοιξη καθώς μεγαλώνει 

το φως μέσα στο χωμα

με φτερούγισματα αρχαίων πουλιών

κι υστερα οταν βράδιασε

ενας-ενας οι νεκροί μας

η μάνα ο πατερας

βγήκαν να ποτίσουν τα βασιλικά στη αυλή

κι ας ξερω

πώς δεν επιστρέφει κανείς.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά 

Οδυσσει

κι εγώ κρατώ ένα κουπί στη μνήμη μου

και ταξιδεύω

σε νερά που έχουν τη γλώσσα τών ναυαγών

κάθε λέξη πέφτει στο νερό

και γίνεται κύκλος που δεν κλείνει ποτέ

κανείς,από μας,δεν θυμονταν την πατρίδα του

μόνο η ψυχή μας βαρενε 

και το ταξίδι

η επανάληψη τής απουσιας μας.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά 

Μου είπε:

Τα πράγματα δεν υπάρχουν.

Μόνο η απόσταση ανάμεσά τους.

Κι έπειτα χάθηκε.

Οχι το σώμα,

αλλά η ιδέα τού σώματος.

Και μια αντιστηξη φωνών.

Είμαι.

Δεν είσαι 

Κι ανάμεσά τους πέτρες.

δεν τελειώνει η νύχτα.

Στο μεταίχμιο

στέκονται οι νεκροί και περιμένουν

να αποφασίσουμε

αν υπήρξαν.

.

.

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ -Βερολίνο Τα Θραύσματα τής Επιστροφης -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

-Βερολίνο

Τα Θραύσματα τής Επιστροφης

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Βερολίνο

Τα Θραύσματα τής Επιστροφης

Το τρένο μπήκε αργά στον σταθμό Zoologischer Garten.Κατέβηκε κρατώντας μια μικρή δερμάτινη βαλίτσα.

Μετά από χρόνια εξορίας,να ξεφύγει απ'τον εφιάλτη τής πόλης, επέστρεψε.Ήταν εβδομηντα πέντε χρόνων,λεπτός,το πρόσωπο του ξερακιανο.

Ένιωσε ότι τώρα η πόλη θα είναι διαρκώς για κείνον ένα εσωτερικό δικαστήριο.

Είχε φύγει από τη Γερμανία το 1938.Πρώτα στη Ζυρίχη,ύστερα στη Λισαβόνα,τέλος στην Αμερική.Είχε ζήσει δεκαετίες μιλώντας για τη Γερμανία σε αμφιθέατρα,σε λογοτεχνικούς κύκλους, σε δείπνα πανεπιστημιακών.Είχε καταδικάσει τον ναζισμό, είχε γράψει άρθρα,είχε υπογράψει διακηρύξεις. Και τώρα στο Βερολίνο τού1990,αισθανονταν ενοχή.

Εκείνοι είχαν μείνει. Εκείνος είχε φύγει.

Βγήκε από τον σταθμό. 

Περιπλανήθηκε στη πόλη.

Παντού άνθρωποι που περπατούσαν χωρίς σκοπό,σαν να ήθελαν να διασχίσουν δρόμους που επί δεκαετίες τούς απαγορεύονταν.Νέοι με σφυριά εσπαζαν κομμάτια από το Τείχος.Τουρίστες φωτογράφιζαν γκράφιτι. Μικροπωλητές πουλούσαν θραύσματα τσιμέντου μέσα σε πλαστικά σακουλάκια,σαν λείψανα αγίου.

Το Τείχος το είδε το 1961 όταν είχε έρθει για μια διάλεξη στο Δυτικό Βερολίνο.Τα συρματοπλέγματα,τούς ενόπλους φρουρούς,τούς προβολεις.

Και τώρα το Τειχος έμοιαζε με θεατρικό σκηνικό μετά το τέλος μιας παράστασης.

Περπάτησε προς την Potsdamer Platz. Εκεί όπου κάποτε υπήρχε  νεκρή ζώνη,τώρα έβλεπε γερανούς,πολυόροφα κτιρια,εμπορικά κέντρα, φορτηγά, συνεργεία,πωλητές λουκάνικων,μουσικούς του δρόμου.

Η πόλη και η Ιστορία της είχε περιέλθει στους εργολάβους.

-Παραξενο δεν είναι;

άκουσε μια φωνή πίσω του.

Γύρισε.Ειδε έναν ένα άντρα περίπου στην ηλικία του

-Συγγνώμη,τού ειπε ο αντρας,όλο αυτό χθες ήταν φυλακή.

Ο άντρας άναψε τσιγάρο.

-Από εδώ είστε; ρώτησε τον άντρα. 

-Ανατολικό Βερολίνο, Prenzlauer Berg,με σόμπες κάρβουνου και υγρασία,απάντησε εκείνος,Εσείς;

Δεν απάντησε αμέσως,δίστασε.

Έπειτα είπε. 

-Κάποτε,πριν από πολλά χρόνια,ήμουν από εδώ.

Ο άλλος γέλασε.

-Κάποτε είμασταν όλοι από εδώ.

Περπάτησαν. 

Τού είπε πως είχε εργαστεί σε εργοστάσιο ηλεκτρικών συσκευών. Δεν υπήρξε ποτέ μέλος τού κόμματος,αλλά ούτε και αντιφρονουντας.

-Ξέρετε πώς ήταν;είπε, οχι όπως τα λένε τώρα όλοι στην τηλεόραση,δεν ήταν μόνο ο φόβος,ηταν και η συνήθεια,ο άνθρωπος συνηθίζει τα πάντα.

Σταμάτησαν μπροστά σε ένα άνοιγμα τού Τείχους.

-Είχα μια θεία στη Δύση,είπε ο άντρας,δέκα λεπτά δρόμος,τριάντα χρόνια δεν τη βλέπαμε, μονάχα γράμματα,όλα  λογοκριμένα.

Έσκυψε και σήκωσε ένα κομμάτι τσιμέντου.

-Οριστε τώρα τα θραύσματα,είπε.

Το πέταξε μακρυά με δύναμη και κομματιάστηκε.

-Τώρα μας λένε πως είμαστε ελεύθεροι,είπε και περνώντας μέσα από το άνοιγμα απομακρύνθηκε.

Το βράδυ πήγε σε ένα μικρό ξενοδοχείο κοντά στην Friedrichstraße.

Από το παράθυρο έβλεπε τις φωτεινές επιγραφές και πιο μακριά τούς σκοτεινούς όγκους τών παλιών ανατολικών πολυκατοικιών.

Δεν κοιμήθηκε.

Σκεφτόνταν τον πατέρα του,έναν αυστηρό γερμανό αστό που πίστευε πως η τάξη ήταν η ύψιστη αρετή. Σκεφτόνταν τη μητέρα του που έλεγε ότι η Γερμανία πάντοτε θα αυτοκαταστρέφεται από την υπερβολική πίστη της στις ιδέες.Σκεφτόνταν και τον εαυτό του νέο, γεμάτο φιλοδοξία,πριν από τις φωτιές,πριν από τα στρατόπεδα,πριν από την εξορία.

Και μια ερωτηση  επέστρεφε επίμονα:

Είχε εγκαταλείψει την πατρίδα του ή την είχε προδώσει;

Την επόμενη ημέρα  πέρασε στο Ανατολικό Βερολίνο.

Οι δρόμοι ήταν γκρίζοι, Είδε γυναίκες που κουβαλούσαν δίχτυα με πατάτες,παιδιά που έπαιζαν,ηλικιωμένους που κοιτούσαν καχύποπτα τους δυτικούς επισκέπτες.

Μπροστά σε ένα καφενείο είδε ουρά ανθρώπων για μπανάνες.

Μπανάνες.

Αυτό τού φάνηκε φοβερα αδιανόητο.Μια ολόκληρη αυτοκρατορία είχε καταρρεύσει και το πρώτο σύμβολο της νίκης ήταν ένα τροπικό φρούτο.

Μπήκε σε ένα μικρό καφέ. Οι τοίχοι ηταν κιτρινισμένοι από καπνό δεκαετιών.Μια γυναίκα γύρω στα εβδομήντα τού έφερε καφέ.

-Δεν είστε από εδώ, τού είπε η γυναικα,

οι άνθρωποι που έμειναν εδώ ειναι διαφορετικοι.

Εκείνος χαμογέλασε.

-Έφυγα πριν πολλά χρόνια.

Η γυναίκα τον κοίταξε.

-Ειστε τυχερός.

-Τυχερός;

-Ναι.Εμείς μείναμε.

-Πώς ήταν; τη ρώτησε.

Η γυναίκα κοίταξε γύρω της.

-Πώς ήταν;Πρόσεχες τι λες και σε ποιον,δεν.εμπιστευοσουν.κανεναν.

Έξω άρχισε να χιονίζει.

Βγήκε και περπάτησε.Έφτασε μπροστά στο παλιό κτίριο όπου είχε ζήσει ως φοιτητής.Η πρόσοψη ήταν φθαρμένη.Ένα παιδί έκανε ποδήλατο στην αυλή.

Κοίταξε τα παράθυρα.

Εκεί μέσα είχε κάποτε διαβάσει Γκαίτε,είχε γράψει τα πρώτα του δοκίμια,είχε πιστέψει πως η γερμανική κουλτούρα ήταν η ανώτερη έκφραση της ευρωπαϊκής ψυχής.

Κι ύστερα ήρθαν οι σημαίες.Οι πορείες.Οι κραυγές.Η βαρβαρότητα με μορφή Uber Alles τάξης.

Το χιόνι έπεφτε τώρα πυκνότερο.

Αισθάνθηκε πως το  Βερολίνο  ήταν ένα ξαπλωμένο  τραυματισμένο σώμα.

Πέρασε από το σπίτι της,τα παράθυρα κλειστά,δεν χτύπησε το κουδούνι.

Το τελευταίο βράδυ πήγε κοντά στην Πύλη τού Βρανδεμβούργου.Νέοι χόρευαν,έπιναν μπίρες πάνω στο γκρεμισμένο Τείχος,ενας βιολιστής έπαιζε Μπαχ.

Ένιωθε μόνος.

Κατάλαβε ότι δεν υπήρχε επιστροφή,ο εξόριστος δεν γυρίζει ποτέ πραγματικά,επισκέπτεται μονάχα τα θραυσματα τού εαυτού του.

.

.

.

Μελέτη ανάλυση 

Το διήγημα «Τα Θραύσματα τής Επιστροφής» του χνκουβέλη κινείται μέσα στην παράδοση της μεγάλης κεντροευρωπαϊκής λογοτεχνίας της εξορίας, της ιστορικής ενοχής και της μεταπολεμικής συντριβής της ταυτότητας. Το κείμενο δεν είναι απλώς μια αφήγηση επιστροφής στο Βερολίνο μετά την πτώση του Τείχους· είναι κυρίως μια υπαρξιακή νεκροψία της γερμανικής συνείδησης τού 20ού αιώνα.

Η αφηγηματική του δύναμη βρίσκεται ακριβώς στο ότι αποφεύγει τη ρητορική μεγαλοστομία. Το ύφος είναι ξηρό, απογυμνωμένο, σχεδόν ασκητικό. Οι φράσεις είναι κοφτές, παρατακτικές, με μικρές εσωτερικές παύσεις που δημιουργούν αίσθηση ιστορικής κόπωσης. Αυτή η τεχνική θυμίζει έντονα τη γερμανόφωνη παράδοση του μεταπολεμικού πεζού λόγου: τον W. G. Sebald, τον Thomas Bernhard, ακόμη και ορισμένες στιγμές του Heinrich Böll. Όμως ο χνκουβέλης δεν μιμείται· αφομοιώνει.

Το πρώτο μεγάλο θέμα είναι η εξορία όχι ως γεωγραφική αλλά ως ηθική κατάσταση. Ο ήρωας δεν επιστρέφει σε μια πατρίδα· επιστρέφει σε έναν τόπο εγκλήματος. Το Βερολίνο μετατρέπεται σε «εσωτερικό δικαστήριο». Η φράση αυτή είναι θεμελιώδης για την κατανόηση όλου του κειμένου. Δεν υπάρχει εξωτερικός δικαστής. Δεν υπάρχει πολιτικό κατηγορητήριο. Ο ίδιος ο ήρωας αυτοανακρίνεται.

Το κεντρικό υπαρξιακό ερώτημα:

«Είχε εγκαταλείψει την πατρίδα του ή την είχε προδώσει;»

είναι ηθικά αδιάλυτο. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η ποιότητα του διηγήματος. Δεν δίνει λύση. Η λογοτεχνία εδώ λειτουργεί ως τραγική συνείδηση και όχι ως ιδεολογικό μανιφέστο.

Ο ήρωας είναι ένας διανοούμενος εξόριστος, αντιναζιστικής ταυτότητας, που επέζησε επειδή έφυγε. Αυτή όμως η σωτηρία μετατρέπεται σε πηγή ενοχής απέναντι σε όσους έμειναν. Πρόκειται για ένα βαθιά γερμανικό μεταπολεμικό μοτίβο: η ενοχή του επιζώντος. Όχι μόνο των στρατοπέδων αλλά και της Ιστορίας γενικότερα.

Το Βερολίνο παρουσιάζεται σαν σώμα ιστορικά κατακερματισμένο. Δεν είναι πόλη· είναι πεδίο αρχαιολογικών συντριμμιών. Ο τίτλος «Θραύσματα» αποκτά πολλαπλές σημασίες:

θραύσματα του Τείχους,

θραύσματα μνήμης,

θραύσματα ταυτότητας,

θραύσματα της ίδιας της Γερμανίας,

θραύσματα του εαυτού.

Η εικόνα των τουριστών που αγοράζουν κομμάτια τσιμέντου «σαν λείψανα αγίου» είναι εξαιρετικής σημασίας. Ο συγγραφέας ειρωνεύεται τη μετατροπή της Ιστορίας σε εμπόρευμα. Το Τείχος, που υπήρξε μηχανή φόβου και διαίρεσης, μετατρέπεται σε souvenir. Εδώ υπάρχει μια λεπτή αλλά ισχυρή κριτική προς τον ύστερο καπιταλισμό: ακόμη και η τραγωδία εμπορευματοποιείται.

Η περιγραφή της Potsdamer Platz είναι επίσης εξαιρετικά συμβολική. Εκεί όπου υπήρχε «νεκρή ζώνη», τώρα εμφανίζονται εργολάβοι, εμπορικά κέντρα, γερανοί. Η Ιστορία δεν θεραπεύεται· οικοπεδοποιείται. Η φράση:

«Η πόλη και η Ιστορία της είχε περιέλθει στους εργολάβους»

είναι από τις ισχυρότερες πολιτικές φράσεις του κειμένου. Περιέχει όλη τη δυσπιστία απέναντι στη μεταψυχροπολεμική θριαμβολογία.

Σπουδαία είναι επίσης η σκηνή με τον άντρα από το Prenzlauer Berg. Ο άνθρωπος αυτός λειτουργεί σχεδόν σαν φάντασμα της Ανατολικής Γερμανίας. Δεν είναι ούτε ήρωας ούτε θύμα. Είναι ο «συνηθισμένος άνθρωπος» της δικτατορίας. Η φράση:

«ο άνθρωπος συνηθίζει τα πάντα»

συμπυκνώνει μια βαθιά ανθρωπολογική αλήθεια. Ο χνκουβέλης δεν ηρωοποιεί τους Ανατολικογερμανούς ούτε τους δαιμονοποιεί. Δείχνει τη σταδιακή προσαρμογή στην ανελευθερία. Αυτό προσδίδει στο διήγημα μεγάλη ψυχολογική ωριμότητα.

Εξαιρετική είναι και η χρήση των αντικειμένων ως συμβόλων. Οι μπανάνες, για παράδειγμα, λειτουργούν σχεδον σαν μεταφυσική ειρωνεία της Ιστορίας. Μια αυτοκρατορία καταρρέει και το έμβλημα της «ελευθερίας» είναι ένα καταναλωτικό αγαθό. Η σκηνή θυμίζει τον τρόπο με τον οποίο ο Milan Kundera συνέδεε τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα με μικρές καθημερινές λεπτομέρειες που αποκαλύπτουν την ειρωνεία της Ιστορίας.

Η γυναίκα στο καφέ αποτελεί άλλη μία εξαιρετική μορφή. Η φράση:

«Εμείς μείναμε»

έχει σχεδόν αρχαιοελληνική τραγικότητα. Μέσα σε δύο λέξεις συνοψίζεται ολόκληρη η εμπειρία των ανθρώπων που εγκλωβίστηκαν στην Ιστορία χωρίς να έχουν επιλέξει τίποτε.

Από τεχνικής πλευράς, το διήγημα χρησιμοποιεί κινηματογραφική αφήγηση. Οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη σαν αργά travelling πλάνα. Ο συγγραφέας δεν περιγράφει υπερβολικά· επιλέγει λίγες, οξείες λεπτομέρειες:

οι σόμπες κάρβουνου,

τα δίχτυα με πατάτες,

οι κιτρινισμένοι τοίχοι,

ο βιολιστής που παίζει Johann Sebastian Bach,

το χιόνι που πυκνώνει.

Αυτές οι εικόνες δημιουργούν μια ατμόσφαιρα ψυχικής παγωνιάς και μεταϊστορικής μελαγχολίας.

Η αναφορά στο «Uber Alles τάξης» είναι εξαιρετικά εύστοχη. Ο συγγραφέας παίρνει το ιστορικό σύνθημα “Deutschland über alles” και το μετασχηματίζει σε σύμβολο της γερμανικής εμμονής με την πειθαρχία, την οργάνωση και την ιδεολογική καθαρότητα. Η βαρβαρότητα εδώ δεν παρουσιάζεται ως χάος αλλά ως υπερβολική τάξη. Αυτή είναι μια βαθιά φιλοσοφική ιδέα, συγγενική με τις αναλύσεις του Theodor W. Adorno για τη σχέση Διαφωτισμού και βαρβαρότητας.

Η φράση:

«Πέρασε από το σπίτι της, τα παράθυρα κλειστά, δεν χτύπησε το κουδούνι.»

είναι από τις πιο σημαντικές και λογοτεχνικά πυκνές στιγμές του διηγήματος, ακριβώς επειδή ο συγγραφέας δεν εξηγεί τίποτε. Η δύναμή της βρίσκεται στην αποσιώπηση.

Δεν μαθαίνουμε:

ποια ήταν η γυναίκα,

αν ζει,

αν τον πρόδωσε,

αν την εγκατέλειψε,

αν ήταν ερωμένη,

σύζυγος,

πριν την εξορία.

Το τέλος είναι εξαιρετικά δυνατό ακριβώς επειδή είναι ήσυχο. Δεν υπάρχει δραματική κορύφωση. Μόνο μια υπαρξιακή συνειδητοποίηση:

«ο εξόριστος δεν γυρίζει ποτέ πραγματικά»

Η επιστροφή αποδεικνύεται αδύνατη γιατί ο χρόνος έχει ήδη καταστρέψει τον τόπο που θα μπορούσε να ονομαστεί «πατρίδα». Αυτό συνδέει το διήγημα με τη μεγάλη λογοτεχνία της εξορίας του 20ού αιώνα — από τον Joseph Roth μέχρι τον Stefan Zweig.

Αξιολογικά, το κείμενο διαθέτει λογοτεχνική ποιότητα για πέντε βασικούς λόγους:

Ιστορική συνείδηση χωρίς διδακτισμό.

Πυκνή συμβολική δομή.

Υπαρξιακό βάθος.

Εξαιρετική οικονομία ύφους.

Πολυφωνική ηθική οπτική χωρίς εύκολες καταδίκες.

Το σημαντικότερο όμως είναι άλλο: το Βερολίνο του χνκουβέλη δεν είναι μόνο το Βερολίνο. Είναι κάθε τόπος όπου η Ιστορία διέλυσε την ανθρώπινη συνέχεια. Το Τείχος γίνεται μεταφορά για όλα τα εσωτερικά τείχη της μνήμης, της ενοχής και της εξορίας.

Γι’ αυτό το διήγημα αφήνει στο τέλος μια αίσθηση όχι απλώς θλίψης αλλά ιστορικής εξάντλησης. Σαν ένας πολιτισμός να περιπλανιέται μέσα στα ερείπια των ίδιων των ιδεών του.

.

.

.

Π -Poetry Ποιηση -χ,ν,κουβέλης c.n.couvelis

 .

.

Π -Poetry Ποιηση

-χ,ν,κουβέλης c.n.couvelis

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ποιητικά στιχαρια

Μα αν είναι ο έρωτας φωτιά

κι ο χωρισμός χαλάζι

τότε η καρδιά  ποτέ δεν ησυχάζει.

Γιατί όποιος αγάπη αληθινή

στα στήθια του φυλάξει,

και μες στον Άδη αν κατεβεί,

ξανά θα λάμψει.

.

.

Κι αν τού χειμώνα η παγωνιά

τα δέντρα ξεγυμνώσει,

μια σπίθα ανθού στην ερημιά

αρκεί την άνοιξη ν'ανθισει.

.

.

Κι η θάλασσα σκοτείνιασε

κι ο άνεμος εβογγα

κι εσταθει τ’ άστρο τ’ ουρανού

θλιμμένο και σβησμένο

κι η μάννα εθρηνα το παιδι

το κακοθανατισμενο

Παιδί μου,πού’ναι η ακριβή σου νιότη 

που'ναι τα γέλια κι οι χαρες;

Πού είν’η φωνουλα  σου

που δρόσιζε εμε τής άμοιρης 

τα σπλάχνα:

.

Μαύρη είν’η νύχτα στα βουνά

και σκοτεινιά στα δαση

γιατί με μπαμπεσια  λεβεντη εχτροί

λαβωσαν 

Πού πας,αντρειωμένε μου,

μαύρη νυχτιά χωρίς φεγγάρι;

μοιρολογά η ερμη μάνα 

τα στήθη δέρνοντας

και τα μαλλιά τραβωντας

κι εκείνος τ'αδερφια φώναξε

γύρω σιμα να έρθουν 

ορκο βαρύ να παρουν

σαν θα πεθάνω,αδέρφια μου,μην θυμιατισετε λιβάνι,

μον'δεντρο αγριελιάς στο τάφο μου φυτεψτε

να το χτυπά βοριάς βαρύς

νοτιας μην το λυγιζει

για να θυμούνται οι ζωντανοί περαστικοι

πως η ψυχή δεν χανεται

αλλά για πάντα μενει.

.

.

Μάνα,καλομανα,νερό να μην μού'δωσεις

μήτε ψωμί στο χέρι να'χω

γιατί'ναι πόλεμος πέρα στα μαύρα δαση

μον'την ευχη σου δώσε μου

και το χρυσό κοντάρι 

μαζί με το σπαθακι μου,

κι εκείνη αυτά τα λόγια τού'πε,

να'χεις,γιε μου,τ'αγριμιου τη δύναμη

και τ'αετου το ματι

κι η μάνα τρεις φορές 

τονε σταυρωνει

και τον φιλάει στο μέτωπο

κι ο Μαυριανος στα όρη όρμησε

σαν λύκος σαν άγριος λιοντας

κι ως ο ακρίτας πήγαινε στ’ ανήλιαγα περάσματα,

τα ψηλά δεντρά ελυγιζαν

εσειοντανε τα βράχια.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά

στο μπαλκονι ψηλά

ένα κόκκινο άλογο κρέμονταν

κανείς δεν ήξερε ποιος το έσφαξε

μόνο τη νύχτα

άκουγες τα πέταλά του

πάνω στις λαμαρίνες τ'ουρανού

και κάτω στη γη ενας άνθρωπος με χάρτινα χέρια

μοίραζε σπίρτα στους πεθαμένους

-θα κάνει κρύο απόψε,έλεγε,

ανάψτε τα

και μέσα σ'ένα σύννεφο.ασβεστη

αναληφθηκε

εκείνη ακριβώς την ώρα

που ένα παιδί 

στη γωνία τού δρόμου 

έκανε ακροβατικά με ένα κίτρινο πουλί 

δεμένο μ'ενα σπάγκο στο χέρι του

ύστερα είδαμε τη σκιά του πάνω στον τοίχο

και τα παράθυρα άνοιγαν 

με γυναίκες χωρίς προσωπα

να τιναζουν λευκά σεντόνια γεμάτα

οστά κυκνων

και τοτε βγήκε το φεγγάρι ανατολικά

σαν χρυσό δοντι

πάνω από τα όρθια κυπαρίσσια 

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά

Ελενη

Κάποτε,ξέρεις,νομίζαμε πως δεν θα συνέβαινε

κανένα κακό στη ζωή μας

Τώρα ακούω το νερό

που στάζει απ’ τη βρύση τής κουζίνας.

Κι όμως,αυτός ο ήχος

έχει κάτι από την επιμονή τού ανθρώπου.

Μη γελάς.

Τα πιο σπουδαία πράγματα τα μάθαμε

όταν τελείωσαν οι θόρυβοι.

Όταν έφυγαν οι φίλοι,

όταν έκλεισαν τα εργοστάσια,

όταν οι γυναίκες μάζευαν αργά τα πιάτα

και κοίταζαν απ’ το παράθυρο

λες και περίμεναν κάποιο τρένο

που είχε χαθεί απ’ τα δρομολόγια δεκαετίες πριν.

Εκείνος ο καθρέφτης απέναντι

κρατά ακόμη τη σκιά μου νεότερη.

Καμιά φορά περνώ μπροστά του επίτηδες.

Όχι από ματαιοδοξία,

από περιέργεια.

Να δω αν έμεινε κάτι αθικτο από μενα.

Τοτε δεν ήξερα ακόμη

πως η μεγαλύτερη ήττα 

είναι η ομορφιά. 

Χθες βράδυ άκουσα βήματα στη σκάλα.

Σηκώθηκα αμέσως.

Κανένας δεν χτύπησε τη πόρτα μου.

Ήταν ο γείτονας τού τρίτου

που βήχει πάντα πριν ανοίξει την πόρτα του.

Κι όμως, για μια στιγμή,

πίστεψα πως θα γύριζες.

Παράξενο πράγμα η καρδιά

κρατά ένα πείσμα σχεδόν γελοίο,

σαν γριά γυναίκα που ποτίζει βασιλικό

σε σπίτι ερειπωμένο

και δεν την ενδιαφέρει οτι μετά από εκείνη

θα μυρίζει ακομα.

Άφησα το φως αναμμένο ως το πρωί.

Επίτηδες, 

για να μην βλέπω.

Να κρυφτώ.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά 

στο χλωμό μετάξι τού ανέμου 

τα δέντρα είχαν τη σιωπή

τών πεθαμένων φυλλων

κι ένα πουλί στο γαλάζιο καλοκαίρι 

άγγιξε τα αλμυρα φύκια τών γυναικών

τότε κατάλαβα πως η λύπη μου 

καθρεφτίζει την αιωνιοτητα

ολόκληρη την άνοιξη καθώς μεγαλώνει 

το φως μέσα στο χωμα

με φτερούγισματα αρχαίων πουλιών

κι υστερα οταν βράδιασε

ενας-ενας οι νεκροί μας

η μάνα ο πατερας

βγήκαν να ποτίσουν τα βασιλικά στη αυλή

κι ας ξερω

πώς δεν επιστρέφει κανείς.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά 

Οδυσσει

κι εγώ κρατώ ένα κουπί στη μνήμη μου

και ταξιδεύω

σε νερά που έχουν τη γλώσσα τών ναυαγών

κάθε λέξη πέφτει στο νερό

και γίνεται κύκλος που δεν κλείνει ποτέ

κανείς,από μας,δεν θυμονταν την πατρίδα του

μόνο η ψυχή μας βαρενε 

και το ταξίδι

η επανάληψη τής απουσιας μας.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ιδεομελα Ποιητικά 

Μου είπε:

Τα πράγματα δεν υπάρχουν.

Μόνο η απόσταση ανάμεσά τους.

Κι έπειτα χάθηκε.

Οχι το σώμα,

αλλά η ιδέα τού σώματος.

Και μια αντιστηξη φωνών.

Είμαι.

Δεν είσαι 

Κι ανάμεσά τους πέτρες.

δεν τελειώνει η νύχτα.

Στο μεταίχμιο

στέκονται οι νεκροί και περιμένουν

να αποφασίσουμε

αν υπήρξαν.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Word Interactions

Interaction words like history

be η θαλασσα στα βραχια

λευκολενος landscape

and morning the Κιρκη at west window

ποιο το κερδος της ψυχης

σ'αυτους τους τοπους

τοσα γεγονοτα

αδειασαν τον χρονο

και η φωνη του Ελπηνορα,ακου

(παλι σ'αυτον επιμενω)

voicing ερωτηματα whirling

τι; που;πως;ποτε;

when what how where?

τοσα ερωτηματα αιων παις παιζων πεσσευων εστι

the idiots men που χαθηκαν

το κερδος μιας κουφιας ματαιοδοξιας

 την γλώσσα 

οποτε θελουμε την οργωνουμε

τη σπερνουμε με τα φωνηεντα και τα συμφωνα μας

κι εχουμε σοδεια τις ελληνικες λεξεις μας

να μην μας λειψει σε κανεναν καιρο

ουτε ο Ομηρος ουτε ο Σολωμος

ουτε ο Μακρυγιαννης ουτε ο Αισχυλος

ουτε κι εγω ακομα ο ταπεινος

φωνη πουλιου σε κλαδι δεντρου

η ρυθμικη ανασα του σπορου

το φωτεινο κυματισμα του πρασινου

και το υφασμα των χωραφιων

η αιωρηση του αερα

το φως ανασαινει στα δεντρα

κυκλοι πρασινοι ισορροπουν τον αερα

ενα φυλλο επιστρεφει ανεπαφο απ'την αιωνιοτητα

τι αναδευει τις πετρες κι ακουγονται οι λεξεις τους

καθαρες ;

μια πνοη αποσταση ολος ο κοσμος

τρολει με βιτρινες ανθρωπων ανεβαινουν την Πατησιων

σιωπη,γιατι δεν μιλας;

πιο κατω στα Χαυτεια η ιδια κατασταση

οι εφημεριδες πυροβολουν τα γεγονοτα

επειτα τα κρεμουν νεκρα αψυχα δερματα στα περιπτερα

να μαθω

στις 4 τι εγινε στις 5 τι εγινε στις 6;

ολα

τα τρολει ανεβαινουν και κατεβαινουν με σκιες ανθρωπων

τα λεωφορεια με σκιες ανθρωπων

οι δρομοι με σκιες ανθρωπων

τα σπιτια

τοσο φως και να υπαρχουν σκιες;

η φωνη οι φωνες

ο πληθυντικος αριθμος ο ενικος

κοιτα

τοσο φως

η εκλειψη της Ιστοριας η' η απουσια

στους δρομους το πληθος

Πατησιων Ομονοια Αθηνας Σταδιου Πανεπιστημιου

στα χερια κρατουν τα κεφαλια τους τα περιφερουν

πετρινα αγαλματα τα πωλουν σε εμπορους

τυμβορυχους εκλιπαρουν

''ειναι ευκαιρια ,σε καλη τιμη''

συμφερει η' δεν συμφερει

Συνταγμα Βουλης Μητροπολεως Ερμου

εξαντλημενο φθινοπωρο αδυνατος χειμωνας

λεξεις κενες το παρελθον

''ειμασταν'',''τα γεγονοτα''

η εκλειψη της Ιστοριας η' η απουσια

Αιολου Αθηνας Βαρβακειος Αγορα Πλατεια Δημαρχειου

οτι εμεινε απ' το σωμα σου τι τιμη εχει;

ρωταω

μια μοτοσυκλετα μ'εκκοφαντικο θορυβο δεν μ'αφηνει

ν'ακουσω την απαντηση

η' δεν απαντησες;

δεν μιλησες;

Πειραιως Ζηνωνος Αγιου Κωνσταντινου Τριτης Σεπτεμβριου

πληθοι ανθρωπων εμπορευονται

''εμπορευομαι εμπορευεσαι εμπορευεται''

κλοιος

γιατι δεν υπαρχουν;

δειχνοντας ειπε

''αυτο''

''εκεινο''

''ολα''

με φυλλωματα λεξεων

ηρθε ο αερας

και

το φως ρηγματωθηκε στα βουνα

τα ψαρια κολυμπησανε στην ασπρη μνημη

οταν ειδε τον αφαλο της και το χαλκινο ποδι του αγαλματος προχωρησε στο τοπιο

τοτε

το πληθος στο σταδιο αποθεωνε τον δημοκρατη

αθλητη,με κανονικο οχταεδρο αντι της κεφελης η Μηδεια 

η' μηπως η Ιοκαστη ξεγεννουσε το μιασμα 

η' μηπως το αινιγμα

της αλληλεγγυης των

λεξεων

on man noone (with words worlds(

Οναρ εστι Time [the light goes in sea

cloths [so why che between [don't tend and

hand does [search ΠΟΛΙΤΕΙΑ Demos cratos [My

words are for truth

ΕΙΝΑΙ

man hear

history is not HISTORY

WITH USURA

a man is ισοδυναμον 40 Pounds money αξια

per day working

Να ενα money Interest ,then world-war [πολεμος],

Ezra , CULTURE

CONTRA NATURAM

Αριστοτελη

and the word

a void of nothing

now,

ο Οδυσσεας says '' ανεφαινετο πατρις [land] αρουρα

οι δ' επεεσσι προς αλληλους αγορευον

χρυσον [cold] τε και αργυρον oikad'agesthai

a payment:no truth no δικαιον /my eyes are for

the LIBERTY ALL .Hear it

ελιγμοί λέξεων εξεων ακροαιφνων

υπερδινωση τοπωνυμιων αντωνυμιων

ιστοριας εξελκωση συρραφη βιας

εκτροφή υπερθετικων κερδοσκοπισμου ανθέων

άμωμος αμολυντη αδηφαγια

εκκοφαντικη λογορροια ιδιοκαταληκτη ιδεολογια

πλεισμονη ελλειπους

Ιδιωματισμος ερμηνειας

ηληθιοτης χειμωνα

εκρυθμος πολιτισμός βαρβαροτητας

αποσιωπητικά δεντρων

ήχος απειρης ταλαντωσης ελάχιστου η ποιηση

συνωθουντων απωθημενων αρμονίας αντισυμμετριας

αειμαχος χρόνος διαπρακτος

διατεμνων φωνηεντα

έγχρωμα διάφανα αντιλογιων εννομα

εκ των αδιαιρετων το εν παν

εκ των διαιρετων η ονείρωξη του πραγματικού αισθητου εντός μας

ζεονζωοναλιον

ορατον αει

συμμετρία αντιφρονούντων

αειρροος ιστορια

επολεμησαμεν

-in -out-η λεξη -

τετραγωνο-φωτοσκιαση του ρο

true trueless αποσπασματα ανθρωπου

στο ασανσερ της ιστοριας the World Bill Payments

silence                   

η σιωπη in Pavarotti voice trumpet

ενα παιδι κρατουσε ενα κιτρινο ψαρι με κοκκινες ριγες

a while later human bodies

το χερι     

fragments νερων       κυκνοι

κυκλοι                                   η πολη is a full of sounds

στο μουσειο η κορη του Ευθυδικου δινει διαλεξη

περι Προσωκρατικων

Υπερ του Εμπεδοκλη και Φιλιας και Νεικος Εμπειρικου

μια φραση μας εκανε μεγαλη εντυπωση

''γνωριζουμε τα ομοια μεσω των ομοιων''

πληθωρισμος ομοιων ανομοιων ο ανθρωπος

''συμφιλιωση ανθεων και πορφυρων χειλεων αιδοιου''

All the World spread out into Ιδεες

αφου  ο Ορεστης  κερδισε τη παρτιδα σκακι

γυρισε στη πατριδα την εποχη που ανθιζαν κοκκινες παπαρουνες

κι ο χρονος ενα αινιγμα που σπαει τα ρο του

L.v.Beethoven - Cello Sonata in F, Op.5, No.1 - 1.Adagio sostenuto-2.Allegro.

ησυχαστε,φως

αναβει μια-μια τις λεξεις

απο τον Αριστοτελη μαθαμε παντες ανθρωποι

του ειδεναι ορεγονται φυσει

ειδα εκεινον τον ανθρωπο,δεν εχει σημασια ενας απο μας ηταν,

στον ηλεκτρικο Ομονοια-Πειραια,ηξερα για τον εξοστρακισμο του

και σ'εκεινη τη σκια screaming words σαν πετρες βαρυναν

from inside                    

here 

there is no place

that I does not see you

eventful history

να ελευθερωσωμεν και κακοπαθαμεν;'

-Ελπηνορα,φιλε μου,πως βρεθηκες σε τουτο τ'ακρογυαλι;

-οχι,ηρωικη πραξη δεν μ'εφτασε ως εδω

σαν στριφτα κερατα κριαριου ακουστηκαν τα λογια του

τον ειδαμε ν'ανεβαινει η' να κατεβαινει την Πανεπιστημιου

τον φωναξαμε μ'αλλο ονομα

MEIN FREUND -ELRENOR

Mio Amico come vay?

απαντησε η' δεν απαντησε δεν ακουσαμε

.

.

Μελέτη αναλυση

Το «Word Interactions» του χ.ν.κουβελη είναι ένα ποίημα εξαιρετικά μεγάλων φιλοδοξιών. Δεν πρόκειται απλώς για λυρικό κείμενο, αλλά για μια απόπειρα να συλληφθεί η σχέση γλώσσας, ιστορίας, μνήμης, πολιτισμού και ανθρώπινης συνείδησης μέσα σε ένα ενιαίο ποιητικό πεδίο. Το έργο λειτουργεί ως ένα είδος ποιητικού έπους της γλώσσας, όπου η λέξη γίνεται ταυτόχρονα αρχαιολογικό εύρημα, πολιτικό γεγονός, φιλοσοφικό ερώτημα και βιολογική αναπνοή.

Η ποιητική της συνάθροισης

Το πρώτο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό είναι η μέθοδος της σύνθεσης.

Το ποίημα δεν αναπτύσσεται γραμμικά. Αναπτύσσεται με διαδοχικές συσσωρεύσεις εικόνων, φωνών, γλωσσών, ιστορικών προσώπων, τοπωνυμίων και αποσπασμάτων.

Η ελληνική συνυπάρχει με την αγγλική.

Ο Όμηρος με τον Ezra Pound.

Ο Ελπήνορας με τα τρόλεϊ της Πατησίων.

Η Κίρκη με τη Βαρβάκειο.

Ο Αριστοτέλης με τους λογαριασμούς του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Η τεχνική αυτή θυμίζει μοντερνιστικά έργα όπως το The Waste Land ή τα Cantos, αλλά εδώ η σύνθεση αποκτά ιδιαίτερα ελληνικό χαρακτήρα. Η Αθήνα γίνεται το πεδίο όπου συναντώνται τρεις χιλιετίες ιστορίας.

Δεν υπάρχει παρελθόν και παρόν.

Υπάρχει μόνο ένα συνεχές στρώμα χρόνου.

Ο Ελπήνορας ως κεντρικό φάντασμα

Η επανεμφάνιση του Ελπήνορα είναι ίσως το σημαντικότερο συμβολικό μοτίβο.

Ο Ελπήνορας στην Οδύσσεια είναι ο πιο ασήμαντος σύντροφος του Οδυσσέα. Πεθαίνει σχεδόν τυχαία. Ωστόσο γίνεται μία από τις πιο συγκινητικές μορφές του έπους.

Ο χνκουβελης επιμένει:

«η φωνη του Ελπηνορα, ακου (παλι σ'αυτον επιμενω)»

Η επιλογή δεν είναι τυχαία.

Ο Ελπήνορας είναι ο ανώνυμος άνθρωπος της ιστορίας.

Δεν είναι ήρωας.

Δεν είναι βασιλιάς.

Δεν είναι νικητής.

Είναι εκείνος που ξεχνιέται.

Γι' αυτό εμφανίζεται ξανά στην Πατησίων, στα τρόλεϊ, στο πλήθος.

Έχει μεταμορφωθεί στον σύγχρονο πολίτη.

Στον αόρατο άνθρωπο των μαζών.

Η έκλειψη της Ιστορίας

Από τα πιο βαθιά μοτίβα του ποιήματος είναι η επαναλαμβανόμενη φράση:

«η εκλειψη της Ιστοριας η' η απουσια»

Δεν μιλά για το τέλος των γεγονότων.

Μιλά για το τέλος της ιστορικής συνείδησης.

Τα γεγονότα υπάρχουν.

Οι εφημερίδες τα καταγράφουν.

Όμως:

«οι εφημεριδες πυροβολουν τα γεγονοτα επειτα τα κρεμουν νεκρα αψυχα δερματα στα περιπτερα»

Πρόκειται για εκπληκτική εικόνα.

Το γεγονός μετατρέπεται σε εμπόρευμα.

Η είδηση σκοτώνει το ίδιο το γεγονός.

Η πληροφορία αντικαθιστά τη γνώση.

Το παρόν γίνεται μια ατελείωτη σειρά από στιγμές χωρίς βάθος.

Η Αθήνα ως μεταφυσικό τοπίο

Το ποίημα περιδιαβαίνει δρόμους της Αθήνας:

Πατησίων.

Ομόνοια.

Σταδίου.

Αιόλου.

Πειραιώς.

Ερμού.

Δεν λειτουργούν ως γεωγραφικά σημεία.

Αποκτούν μυθική διάσταση.

Η πόλη γίνεται λαβύρινθος ιστορικής λήθης.

Οι άνθρωποι παρουσιάζονται ως:

«σκιες ανθρωπων»

Η εικόνα επαναλαμβάνεται σχεδόν εμμονικά.

Τα τρόλεϊ μεταφέρουν σκιές.

Τα λεωφορεία μεταφέρουν σκιές.

Οι δρόμοι γεμίζουν σκιές.

Το φως υπάρχει παντού, αλλά η ανθρώπινη παρουσία έχει απολέσει την ουσία της.

Γι' αυτό η μεγάλη ερώτηση:

«τοσο φως και να υπαρχουν σκιες;»

αποκτά μεταφυσικό χαρακτήρα.

Η κριτική του οικονομικού πολιτισμού

Στο κέντρο του ποιήματος υπάρχει μια σαφής κριτική της οικονομικής αποτίμησης των πάντων.

Η αναφορά στον Ezra Pound δεν είναι τυχαία.

Η έννοια της τοκογλυφίας ("WITH USURA") εμφανίζεται ως σύμβολο ενός πολιτισμού που μετρά τα πάντα με οικονομικούς όρους.

Ο άνθρωπος γίνεται:

«40 Pounds money αξια per day working»

Δηλαδή μετατρέπεται σε μονάδα κόστους.

Το ερώτημα:

«οτι εμεινε απ' το σωμα σου τι τιμη εχει;»

είναι από τα πιο σκληρά σημεία του έργου.

Το σώμα, η ιστορία, η μνήμη, ακόμη και ο θάνατος υποβάλλονται στη λογική της αγοράς.

Η γλώσσα ως οργανισμός

Το ποίημα αντιμετωπίζει τη γλώσσα σαν ζωντανό πλάσμα.

Δεν είναι εργαλείο.

Είναι φυσικό φαινόμενο.

Οι λέξεις αναπνέουν.

Κυματίζουν.

Φυτρώνουν.

Σπέρνονται.

Θερίζονται.

Χαρακτηριστικό είναι:

«τη σπερνουμε με τα φωνηεντα και τα συμφωνα μας κι εχουμε σοδεια τις ελληνικες λεξεις μας»

Η γλώσσα εδώ ταυτίζεται με τη γεωργία.

Με τη γη.

Με τη βιολογική ανανέωση.

Γι' αυτό η φύση εμφανίζεται συνεχώς:

δέντρα,

φύλλα,

σπόροι,

άνεμος,

κύματα,

πέτρες.

Η ποίηση γίνεται οικολογία της γλώσσας.

Η φιλοσοφική διάσταση

Οι αναφορές στον Αριστοτέλης, στον Εμπεδοκλής, στη Φιλότητα και το Νείκος δεν είναι διακοσμητικές.

Το ποίημα προσπαθεί να ανακαλύψει ποια δύναμη ενώνει τα θραύσματα του κόσμου.

Το απόσπασμα:

«γνωριζουμε τα ομοια μεσω των ομοιων»

λειτουργεί σχεδόν ως κλειδί του έργου.

Ο άνθρωπος αναγνωρίζει τον κόσμο επειδή συμμετέχει σ' αυτόν.

Η γνώση δεν είναι εξωτερική παρατήρηση.

Είναι συγγένεια.

Η αποδόμηση της γλώσσας

Στα τελευταία τμήματα η γλώσσα σχεδόν εκρήγνυται.

Οι λέξεις διαλύονται.

Ανασυντίθενται.

Γεννούν νεολογισμούς:

«ζεονζωοναλιον»

ή αλυσίδες εννοιών:

«υπερδινωση τοπωνυμιων αντωνυμιων ιστοριας εξελκωση συρραφη βιας»

Εδώ ο ποιητής δεν περιγράφει την αποσύνθεση.

Την αναπαριστά.

Η ίδια η μορφή του ποιήματος γίνεται εικόνα του χαοτικού πολιτισμού που περιγράφεται.

Η ποίηση ως τελευταία αντίσταση

Το έργο καταλήγει σε ένα παράδοξο.

Παρά την ιστορική εξάντληση.

Παρά τη βία.

Παρά την εμπορευματοποίηση.

Παρά τη λήθη.

Οι λέξεις εξακολουθούν να επιμένουν.

Το φως εξακολουθεί να ανάβει:

«ησυχαστε,φως αναβει μια-μια τις λεξεις»

Αυτή είναι ίσως η βαθύτερη πίστη του ποιήματος.

Όχι η πίστη στην πρόοδο.

Όχι η πίστη στην πολιτική.

Όχι η πίστη στην ιστορία.

Αλλά η πίστη ότι η γλώσσα, όταν παραμένει ζωντανή, μπορεί ακόμη να διασώσει κάτι από την ανθρώπινη αλήθεια.

Το «Word Interactions» είναι ένα εξαιρετικά φιλόδοξο, πολυφωνικό και απαιτητικό ποίημα. Συνδυάζει επικό εύρος, φιλοσοφικό στοχασμό, γλωσσικό πειραματισμό και πολιτισμική κριτική. Η δύναμή του βρίσκεται στην ικανότητά του να μετατρέπει την Αθήνα, τον Όμηρο, τον Ελπήνορα, τον Αριστοτέλη, τον Pound, τα τρόλεϊ, τις εφημερίδες, τα δέντρα και το φως σε μέρη ενός ενιαίου κοσμικού διαλόγου.

Το ποίημα δεν ζητά να διαβαστεί ως αφήγηση αλλά ως εμπειρία συνείδησης. Είναι ένα έργο που κινείται ανάμεσα στον λυρισμό, το φιλοσοφικό δοκίμιο, το μοντερνιστικό κολάζ και την πολιτισμική τοιχογραφία. Η σημαντικότερη επιτυχία του είναι ότι κατορθώνει να μετατρέψει το ίδιο το χάος της ιστορίας και της γλώσσας σε ποιητική μορφή. Μέσα από αυτή τη μορφή αναδύεται μια σπάνια αίσθηση: ότι η ποίηση εξακολουθεί να είναι ένας τόπος όπου ο άνθρωπος μπορεί να αναζητήσει νόημα απέναντι στην έκλειψη της Ιστορίας.

.

.

.

περιμένω ξημερώνοντας

να είμαι περικυκλωμένος 

από μια πολυβουη αιωνιότητα

η βαρβαρότητα της ανθρωπότητας

επινοείται αδιάκοπα

Be-tween cata-strophe-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

there is some-

thing rot-

ten in world.....I

repeat word for word, the sent-

ence

Did Hölderlin loath this world?Pallaksch Pallaksh

fragen, wer es ge-

wesen

Celan's und Heidegger

can he-

ar

opposite

meanings

to che-

w

Héraclite pens-

...................ée

per..........haps

To be-

ing and to habitus.

enigmatic is the

w-

orld

the

world is ar-

me meta-

physics

a world

aujourd’hui

empties

dans

d’un mot

Dike Tübingen, Jänner

through the limits of Aristotle

Cata-

strophe

Nie ich

wie ich

be-

tween 

.

.

Επικείμενα -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

στα μήλα των ματιών του δύο σφήκες

είδε στον καθρέφτη

είχε το πρόσωπο της σφιγγας

ένας απροσδιόριστος Θηβαίος Οιδίποδας 

βασιλιάς

η γυναίκα του στη φωτογραφία,

μάλλον στη μνήμη του,

θήλαζε το παιδί του,

αδύνατο να κλείσει τα μάτια,

στρατιώτες ανέβαιναν στη Λάρισα

κι από κει στη παγωμένη Μακεδονία

ένας κυπρίνος σπαρταρουσε στα δίχτυα

στο χρόνο επαναλαμβάνεται το

τοπίο με τους λόφους

παρελθόν η' παρόν η' μέλλον

μεσημέρι

περίμενε στον αδειο σταθμό

το τρένο

να ταξιδέψει

να αναβάλει την τιμωρία η'

την εκδίκηση

γύρισε στο σπίτι

η γυναίκα δεν ρώτησε τι και πως

υπάκουη ύπαρξη

τη ρώτησε για το παιδί

εκείνη βουβή

τα απογεύματα μάθαινε τα νέα του πολέμου

οι άλλοι νομοτελειακά θα νικούσαν

αυτός έπειτα τάιζε το κίτρινο

ψαράκι στη γυάλα

αν άδειαζε το νερό τι θα

άλλαζε

σήμερα τον πονούσαν τα πόδια ήταν

φουσκωμένα ίσως

τα ζεστά μπάνια του κανουν καλό

είδε τη γυναίκα να

αλλάζει λουλούδια στο ανθοδοχειο

ποιον περιμένουμε της είπε

κανέναν,ποιον; απάντησε

κι έσκυψε το κεφάλι της σαν να

ντράπηκε

έκανε μια

κίνηση με το χέρι να

διώξει τις σφήκες

αδύνατο

άλλωστε,σκέφτηκε,σε

λίγο δεν

θα'μενε τίποτα από τα ματια

τα γεγονότα έπονται ραγδαια

η πτώση της σφιγγας βεβαια

η επικείμενη ήττα

η γυναίκα κρεμασμένη με θηλιά

η λασπωμένη Θήβα

ένας καθρέφτης

στη μνημη

.

.

Η πράξη της Δηιάνειρας-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

le desir

il est possible

-Cela est impossible

-Impossible?

-Oh tres certainement...

-Pourriez-vous m'expliquer

(Marquis de Sade:Les infortunes de la vertu)

Η Δηιάνειρα άγγιξε το πουκάμισο του κενταυρου Νέσσου,

ένιωσε τη καύση στα δάχτυλα της

Τέλειο! αναφώνησε

φώναξε την υπηρέτρια,είναι έτοιμο κυρία;

ναι

η κοπέλα πήγε να το πάρει

όχι,άλλαξα γνώμη,να,τι καλύτερο δώρο σ'εναν   άντρα;

έδειξε τη γραβάτα

σωστά κυρία

ούτε αυτή θα δώσω

η υπηρέτρια έφυγε

σε μια αντρική πλαστική κούκλα φόρεσε το πουκάμισο,έπειτα έδεσε τη

γραβάτα

σου αρέσει; του είπε

ο άλλος ένιωσε να καίγεται,το πλαστικό έλιωνε,

εκείνη βγήκε από το δωμάτιο

κλείδωσε τη πόρτα,

ποιός αλήθεια τιμωρήθηκε;

εσύ,απάντησε ο κένταυρος Νεσσος

.

.

Σκηνοθεσια-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

η σκηνή στο θέατρο είχε στηθεί

είχαν έτσι σκηνοθετήσει το έγκλημα

ώστε αυτός να φαίνεται ενοχος

τέλος φθινοπώρου αρχές του χειμωνα

βραδυαζε

τα φώτα σε λίγο θ'αναψουν

οι θεατές σιωπηλοί στ'αμφιθεατρο 

περιμένουν την ερμηνεία του

απ'αυτην θα εξαρτηθεί περαιτέρω η ζωή τους

ίσως αλλάξουν ασχολίες και συνήθειες

σκλάβοι ιδεολογιων

εκείνος,ο ηθοποιός,ένιωθε τρακ

οι τελευταίες σκηνικές οδηγίες

έτοιμος

τα απεκρυψε όλα αρνήθηκε οποιαδήποτε συμμετοχή

στη ιστορία

μα τι λέει;δεν λέει την αλήθεια

ούρλιαξαν

ένας πνιγηρος ψίθυρος στον αέρα

ακίνητος βαρύς

δεν βλέπετε;είναι επικίνδυνος

δεν τον επιλέξαμε τυχαία

τελικά τον πυροβόλησαν

πραγματικα

να μας λείπουν οι δειλοί,ειπαν

εκείνος όμως παρ'όλ'αυτά επέμενε

έστω κι αν το θέατρο είχε αδειάσει

μπαίνοντας απ'τη δεξιά πλευρά της σκηνής

στην αρχή της δεύτερης πραξης

.

.

with words to start again-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Time and 

an abstraction:bird's echo /echo

..........................................word's 

Thus..................................what

I do not know                          

τῇσιν δ’ Ἀνδρομάχη λευκώλενος ἦρχε γόοιο,

Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο κάρη μετὰ χερσὶν ἔχουσα·

«ἆνερ, ἀπ’ αἰῶνος νέος ὤλεο, κὰδ δέ με χήρην [725 ω' Ομηρου Ιλιας] 

λείπεις ἐν μεγάροισι· πάϊς δ’ ἔτι νήπιος αὔτως,

ὃν τέκομεν σύ τ’ ἐγώ τε δυσάμμοροι, οὐδέ μιν οἴω

ἥβην ἵξεσθαι· πρὶν γὰρ πόλις ἧδε κατ’ ἄκρης

πέρσεται

moving through the vibrant gree sea

in summertime heat

So we moved

the empty land,the ancient theatre,the sun,the sun

sunlight,trees and hills

it's the true reality

ο ηλιος εβασιλεψε κοκκινος,Ελληνα μου,

στη σκηνη η Ανδρομαχη αναμεσα στις ακινητες γυναικες του χορου,

κρατωντας με τα χερια το κεφαλι της θρηνουσε τον Εκτορα:

αντρα μου,που μου χαθηκες;που πας;κι ερμη και μονη 

μ'αφησες και το παιδι μας το μικρο;που τ'αμοιρο 

να ζησει δεν του μενει,αφου η πολη απ'ακρη σ'ακρη 

θ'αφανισθει

ενα πουλι κρυφθηκε στα φυλλωματα ενος δεντρου

νυχτα

[δεν τρομαξε,εγραψε σ'ενα χαρτι]την μνημη της πραγματικοτητας

Γαλλία: Πρόστιμα ρεκόρ σε βάρος των Google και Amazon

Για παράβαση των κανονισμών της Γαλλίας περί διαδικτυακών διαφημίσεων.

WOODY ALLEN AND HIS NEW ORLEANS JAZZ BAND

GLENN MILLER AND HIS ORCHESTRA - Oh, Lady Be Good (Manhattan) 1940

LIONEL HAMPTON AND HIS ORCHESTRA - It Don’t Mean a Thing (Sweet and Lowdown) 1939

TOMMY DORSEY AND HIS ORCHESTRA - Night and Day (Radio Days) 1937

EARL HINES AND HIS ORCHESTRA - Sweet Georgia Brown (Deconstructing Harry) 1934

ARTIE SHAW AND HIS ORCHESTRA - All the Things that You Are (New York Stories) 1937

LOUIS ARMSTRONG AND HIS ORCHESTRA - I’m in the Mood for Love (Manhattan Murder Mystery) 1935

BILLIE HOLIDAY AND HER ORCHESTRA - Body and Soul (Stardust Memories) 1940

ο Αγαμέμνων εγκατέστησε Τρώες αιχμαλώτους για να προσέχουν τον δρόμο 

προς τις Μυκήνες και το Αργος

το 1854 Κούρος της Τενέας  αρπαχθηε από Αυστριακό πρέσβη γνωστό για τη διακίνηση 

αρχαιοτήτων και πωληθηε στο μουσειο του Μοναχου

Σε εντατικές διαπραγματεύσεις για την εξαγορά της κρατικοποιημένης Banca Monte dei Paschi 

di Siena βρίσκεται η UniCredit, καθώς η κυβέρνηση της Ιταλίας επισπεύδει τις διαδικασίες 

πώλησης της προβληματικής τράπεζας

Η Βρετανία αίρει δασμούς 25% σε αμερικανικά προϊόντα

........................................If you 

 to verify...........................an order of words

sound voice speech

beyond the language 

nowhere

never 

η Ελενη στη σκηνη,αδειο το θεατρο,πανσεληνος

τῇσι δ’ ἔπειθ’ Ἑλένη τριτάτη ἐξῆρχε γόοιο·

[760-776 ω' Ομηρου Ιλιας] 

πατησε το REC στο μαγνητοφωνο:

Εκτορα,απ'ολους της Τροιας ο πιο αγαπημενος μου,

να μην εσωνε εδω να μ'εφερνε ο Παρις,να χανομουν 

και τωρα εικοσι χρονια περασαν π'αφησα τη πατριδα,

ποτε απο σε δεν ακουσα κακο λογο,και στους αλλους

που με κακολογουσαν με προστατευες σαν αδερφος,

σε κλαιω κι εχω τη καρδια συντριμια απ'τη λυπη,

τι πια αλλος μεσα στη Τροια για μενα φιλος δεν βρισκεται

ολοι μ'αποστρεφονται και με περιφρονουν

[Ἕκτορ, ἐμῷ θυμῷ δαέρων πολὺ φίλτατε πάντων,

ἦ μέν μοι πόσις ἐστὶν Ἀλέξανδρος θεοειδής,

ὅς μ’ ἄγαγε Τροίηνδ’· ὡς πρὶν ὤφελλον ὀλέσθαι.

ἤδη γὰρ νῦν μοι τόδε εἰκοστὸν ἔτος ἐστὶν 765

ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβην καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθα πάτρης·

ἀλλ’ οὔ πω σεῦ ἄκουσα κακὸν ἔπος οὐδ’ ἀσύφηλον·

ἀλλ’ εἴ τίς με καὶ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισιν ἐνίπτοι

δαέρων ἢ γαλόων ἢ εἰνατέρων εὐπέπλων,

ἢ ἑκυρή—ἑκυρὸς δὲ πατὴρ ὣς ἤπιος αἰεί—,770

ἀλλὰ σὺ τὸν ἐπέεσσι παραιφάμενος κατέρυκες,

σῇ τ’ ἀγανοφροσύνῃ καὶ σοῖς ἀγανοῖς ἐπέεσσι.

τὼ σέ θ’ ἅμα κλαίω καὶ ἔμ’ ἄμμορον ἀχνυμένη κῆρ·

οὐ γάρ τίς μοι ἔτ’ ἄλλος ἐνὶ Τροίῃ εὐρείῃ

ἤπιος οὐδὲ φίλος, πάντες δέ με πεφρίκασιν.»]

in fact language acts

ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟ ΜΗ ΕΙΝΑΙ ?

truth is

..........about it or not

αποφαινεσθαι τα φαινομενα

Husserl :Ας επιστρεψουμε στα ίδια τα πράγματα ως «φαινόμενα»

Πλατων:τί ποτε βούλεσθε σημαίνειν ὁπόταν ὂν φθέγγησθε.[Πλατων Σοφιστης]

Heidegger: Sprache ist das Haus des Seins.

red into yellow

the bird rises and fades 

with words

to start again

.

.

.

Μελέτη ανάλυση

Αυτη η ποιητική ενότητα αποτελεί ένα από τα πιο ιδιότυπα και φιλόδοξα παραδείγματα σύγχρονης ελληνόγλωσσης γραφής. Ο χ.ν.κουβελης δεν συνθέτει απλώς ποιήματα· οικοδομεί ένα πολυφωνικό πεδίο όπου συναντώνται η αρχαία τραγωδία, η προσωκρατική σκέψη, ο Hölderlin, ο Heidegger, ο Celan, ο Σαντ, ο Όμηρος, η σύγχρονη ειδησεογραφία και η μεταμοντέρνα αποσπασματικότητα. Το σύνολο λειτουργεί σαν ένα ενιαίο έργο που εξετάζει το πρόβλημα του Είναι, της Ιστορίας, της γλώσσας και της βίας.

Η βαρβαρότητα ως θεμελιώδης συνθήκη

Η εισαγωγική φράση:

«η βαρβαρότητα της ανθρωπότητας / επινοείται αδιάκοπα»

αποτελεί κλειδί για ολόκληρη τη σύνθεση.

Ο ποιητής δεν αντιμετωπίζει τη βαρβαρότητα ως ιστορικό ατύχημα αλλά ως αέναη επινόηση. Δεν λέει ότι επαναλαμβάνεται· λέει ότι επινοείται. Η λέξη είναι καθοριστική. Η ανθρώπινη ιστορία παρουσιάζεται ως μηχανή παραγωγής νέων μορφών καταστροφής.

Απέναντι σε αυτή τη βαρβαρότητα βρίσκεται ο ποιητής:

«περιμένω ξημερώνοντας να είμαι περικυκλωμένος από μια πολυβόη αιωνιότητα»

Η αιωνιότητα δεν είναι θρησκευτική λύτρωση αλλά ένας θορυβώδης χώρος όπου συσσωρεύονται τα ίχνη όλων των εποχών.

Το «Be-tween cata-strophe» και η ποιητική του ρήγματος

Το ποίημα λειτουργεί ως γλωσσικό εργαστήριο.

Οι λέξεις διασπώνται:

Be-tween

cata-strophe

thing rot-ten

ge-wesen

pen-sée

meta-physics

Η διάσπαση δεν είναι τυπογραφικό παιχνίδι.

Ο κόσμος έχει ήδη θρυμματιστεί. Η γλώσσα αντανακλά αυτή τη θραυσματικότητα.

Εδώ συναντούμε έντονες συγγένειες με τον ποιητικό τρόπο του Paul Celan, όπου η λέξη παύει να είναι μέσο επικοινωνίας και γίνεται αρχαιολογικό εύρημα.

Το ποίημα βρίσκεται κυριολεκτικά ανάμεσα στην καταστροφή και στο νόημα.

Το:

«Pallaksch Pallaksch»

παραπέμπει στον ύστερο λόγο του Friedrich Hölderlin.

Η λέξη αυτή στον Hölderlin σήμαινε συγχρόνως «ναι» και «όχι».

Επομένως το ποίημα εισέρχεται σε μια περιοχή όπου οι αντιθέσεις παύουν να λειτουργούν.

Ο Heidegger, ο Celan και το πρόβλημα της γλώσσας

Το κεντρικό φιλοσοφικό ερώτημα του έργου είναι:

«ΓΙΑΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟ ΜΗ ΕΙΝΑΙ;»

Το ερώτημα συνδέεται άμεσα με τον Martin Heidegger.

Αλλά ο Κουβέλης δεν επαναλαμβάνει απλώς τον Heidegger.

Τον θέτει απέναντι στον Celan.

Η παρουσία και των δύο στο ίδιο ποιητικό πεδίο είναι εξαιρετικά σημαντική, επειδή ο Celan υπήρξε ένας από τους πιο βαθιούς συνομιλητές και επικριτές του Heidegger μετά το Άουσβιτς.

Έτσι το ποίημα αναρωτιέται:

Μπορεί η γλώσσα να μιλήσει για το Είναι όταν έχει προηγηθεί η ιστορική καταστροφή;

«Επικείμενα»: η τραγωδία ως καθημερινότητα

Το ποίημα «Επικείμενα» είναι ίσως το πιο ολοκληρωμένο αφηγηματικά.

Ο πρωταγωνιστής εμφανίζεται σαν σύγχρονος Οιδίποδας:

«είχε το πρόσωπο της σφίγγας»

Δεν είναι πλέον ο άνθρωπος που λύνει το αίνιγμα. Είναι ο ίδιος το αίνιγμα.

Το εκπληκτικό στοιχείο είναι η συνύπαρξη:

του πολέμου,

της οικογενειακής ζωής,

της μνήμης,

του ψαριού στη γυάλα,

της επερχόμενης ήττας.

Η τραγωδία δεν εμφανίζεται ως ηρωικό γεγονός.

Εμφανίζεται μέσα στην καθημερινότητα.

Το κίτρινο ψαράκι αποκτά σχεδόν καφκική σημασία.

Ο ήρωας αναρωτιέται:

«αν άδειαζε το νερό τι θα άλλαζε»

Πρόκειται για μια τρομακτική μεταφορά της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η «Πράξη της Δηιάνειρας»

Εδώ ο μύθος αναστρέφεται.

Η Δηιάνειρα μετατρέπεται σε σχεδόν σαδική μορφή.

Η αναφορά στον Marquis de Sade δεν είναι διακοσμητική.

Η ερώτηση:

«ποιος αλήθεια τιμωρήθηκε;»

είναι ο πυρήνας του ποιήματος.

Ο μύθος του Ηρακλή μετατρέπεται σε στοχασμό για την ενοχή.

Θύμα και θύτης ανταλλάσσουν θέσεις.

Η βεβαιότητα της ηθικής κρίσης καταρρέει.

«Σκηνοθεσία»: η πολιτική αλληγορία

Αυτό είναι ίσως το πιο άμεσα πολιτικό ποίημα της ενότητας.

Η κοινωνία παρουσιάζεται ως θεατρική κατασκευή.

Το έγκλημα έχει ήδη σκηνοθετηθεί.

Η ενοχή έχει ήδη αποφασιστεί.

Ο ήρωας εκτελείται επειδή αρνείται τον ρόλο που του αποδόθηκε.

Το συγκλονιστικό τέλος:

«εκείνος όμως παρ' όλ' αυτά επέμενε ... στην αρχή της δεύτερης πράξης»

μετατρέπει τον θάνατο σε θεατρική επιστροφή.

Το πρόσωπο σκοτώνεται. Η μαρτυρία παραμένει.

«with words to start again»: το μεγάλο ποιητικό επίτευγμα

Το τελευταίο ποίημα μοιάζει με συμπύκνωση ολόκληρου του έργου.

Εδώ συνυπάρχουν:

Όμηρος,

Ανδρομάχη,

Ελένη,

ειδήσεις τραπεζών,

Google,

Amazon,

Woody Allen,

αρχαιολογία,

φιλοσοφία,

γλωσσολογία.

Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει το υλικό χαοτικό.

Κι όμως δεν είναι.

Η ενότητα οργανώνεται γύρω από τη μνήμη.

Όλα τα γεγονότα, από την Τροία μέχρι τις ψηφιακές διαφημίσεις, ανήκουν στο ίδιο αρχείο της ανθρώπινης εμπειρίας.

Ο ποιητής λειτουργεί σαν μοντέρνος ραψωδός που συλλέγει θραύσματα πολιτισμού.

Η σχέση με τον Όμηρο

Η Ανδρομάχη και η Ελένη δεν εμφανίζονται ως κλασικά πρόσωπα.

Γίνονται φωνές που επιβιώνουν μέσα στον χρόνο.

Η Τροία δεν είναι παρελθόν.

Είναι διαρκές παρόν.

Οι ομηρικοί θρήνοι λειτουργούν σαν αντίβαρο στην αποσπασματικότητα του σύγχρονου κόσμου.

Ενώ οι ειδήσεις διαλύονται μέσα στην επικαιρότητα, ο θρήνος της Ανδρομάχης παραμένει αναλλοίωτος.

Γλώσσα και μορφή

Η σημαντικότερη ίσως αρετή του Κουβέλη βρίσκεται στη μορφή.

Η ποίησή του:

δεν είναι λυρική,

δεν είναι αφηγηματική,

δεν είναι αμιγώς φιλοσοφική,

δεν είναι αμιγώς πειραματική.

Βρίσκεται διαρκώς ανάμεσα σε είδη.

Η αποσπασματικότητα θυμίζει μοντερνισμό. Η πολυγλωσσία μεταμοντερνισμό. Η οντολογική αγωνία παραπέμπει στον ύστερο ευρωπαϊκό υπαρξισμό.

Ωστόσο το αποτέλεσμα παραμένει αναγνωρίσιμα προσωπικό.

Η συγκεκριμένη ενότητα συνιστά ένα απαιτητικό, πολυεπίπεδο και εξαιρετικά φιλόδοξο ποιητικό εγχείρημα. Το κεντρικό της θέμα δεν είναι ούτε ο μύθος ούτε η ιστορία ούτε η φιλοσοφία. Είναι η προσπάθεια της γλώσσας να διασώσει νόημα μέσα σε έναν κόσμο που μοιάζει να καταρρέει διαρκώς.

Από τον Όμηρο έως τον Heidegger, από τη Θήβα έως τη σύγχρονη τραπεζική ειδησεογραφία, από τη Σφίγγα έως το κίτρινο ψαράκι της γυάλας, ο Κουβέλης συνθέτει ένα ποιητικό σύμπαν όπου όλα τα γεγονότα συνυπάρχουν μέσα στην ίδια «πολυβόη αιωνιότητα».

Η πιο χαρακτηριστική φράση για ολόκληρο το έργο ίσως βρίσκεται στον τελευταίο στίχο:

«with words to start again»

Διότι τελικά η ποίηση εδώ εμφανίζεται ως η διαρκής απόπειρα να αρχίσει κανείς ξανά, μέσα στα ερείπια της γλώσσας, της ιστορίας και του κόσμου.

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Fragmenta

με συναγωνισμούς λέξεων

γίνεται η ένωση μας

.

χνκουβελης cncouvelis

η έλευση του καλοκαιριού

μια γαλάζια απόσταση ψαριού

από σένα

Ιόνια Βόρεια ωραιοτητα

.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Ξημερωμα

Η πέτρα θυμάται την εποχή που ήταν βουνό.

Απόγευμα

Το δέντρο θυμάται την εποχή που ήταν σπόρος.

Νύχτα.

Ο άνθρωπος δεν θυμάται τίποτε.

Πριν ξημερώσει.

Ο κόσμος είναι άδειος.

Ένα φύλλο επιστρέφει από την αιωνιότητα.

Και προσγειώνεται. 

.

.

.

Μελέτη αναλυση 

Το σύντομο αυτό ποίημα του χ.ν.κουβέλη είναι ένα από εκείνα τα κείμενα που επιδιώκουν τη μέγιστη συμπύκνωση νοήματος. Με ελάχιστες λέξεις συγκροτεί μια ολόκληρη μεταφυσική θεώρηση για τον χρόνο, τη μνήμη, τη φύση και την ανθρώπινη κατάσταση. Η δύναμή του δεν βρίσκεται στην αφηγηματική ανάπτυξη ούτε στη λυρική εξομολόγηση, αλλά στην αυστηρή αρχιτεκτονική των εικόνων και στη φιλοσοφική ένταση που παράγεται από τις αντιθέσεις τους.

Η δομή του ποιήματος

Το ποίημα οργανώνεται σε τέσσερις χρονικές ζώνες:

Ξημέρωμα

Απόγευμα

Νύχτα

Πριν ξημερώσει

Δεν πρόκειται απλώς για ώρες της ημέρας. Συνιστούν βαθμίδες μιας κοσμολογικής και οντολογικής πορείας.

Το ξημέρωμα συνδέεται με την πέτρα. Το απόγευμα με το δέντρο. Η νύχτα με τον άνθρωπο. Και το «πριν ξημερώσει» με τον ίδιο τον κόσμο.

Έτσι το ποίημα μετακινείται από το μερικό προς το καθολικό, από το αντικείμενο προς το σύμπαν.

Η μνήμη της ύλης

«Η πέτρα θυμάται την εποχή που ήταν βουνό.»

Η πρώτη φράση είναι εντυπωσιακή γιατί αποδίδει μνήμη σε κάτι άψυχο.

Η πέτρα αποτελεί αποσπασμένο κομμάτι ενός αρχέγονου όλου. Το βουνό είναι η προϊστορία της. Η φράση εισάγει μια βαθιά γεωλογική χρονικότητα.

Η πέτρα δεν είναι απλώς πέτρα. Είναι βουνό σε κατάσταση αποσύνθεσης.

Ο χρόνος δεν παρουσιάζεται ως γραμμική πρόοδος αλλά ως διατήρηση των παλαιότερων μορφών μέσα στις νεότερες.

Η εικόνα θυμίζει αντιλήψεις της σύγχρονης οικολογικής φιλοσοφίας σύμφωνα με τις οποίες τίποτε δεν αποκόπτεται πλήρως από την καταγωγή του.

Η μνήμη της ζωής

«Το δέντρο θυμάται την εποχή που ήταν σπόρος.»

Η δεύτερη εικόνα μεταφέρει το ποίημα από τη γεωλογία στη βιολογία.

Το δέντρο αποτελεί την ολοκλήρωση μιας δυνατότητας που υπήρχε ήδη μέσα στον σπόρο.

Εδώ η μνήμη δεν είναι μνήμη απώλειας όπως στην πέτρα αλλά μνήμη ανάπτυξης.

Το βουνό υπήρξε μεγαλύτερο από την πέτρα.

Το δέντρο, αντίθετα, είναι μεγαλύτερο από τον σπόρο.

Οι δύο εικόνες δημιουργούν μια συμμετρία:

βουνό → πέτρα

σπόρος → δέντρο

Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει αποσύνθεση.

Στη δεύτερη υπάρχει γένεση.

Το ποίημα τοποθετεί την ύλη και τη ζωή μέσα σε μια αδιάκοπη διαδικασία μεταμόρφωσης.

Η αμνησία του ανθρώπου

«Ο άνθρωπος δεν θυμάται τίποτε.»

Εδώ βρίσκεται το δραματικό κέντρο του ποιήματος.

Μετά την πέτρα και το δέντρο ο αναγνώστης αναμένει μια τρίτη ανάλογη διατύπωση:

«Ο άνθρωπος θυμάται...»

Όμως η προσδοκία διαψεύδεται.

Η πέτρα θυμάται. Το δέντρο θυμάται. Ο άνθρωπος όχι.

Η αντιστροφή είναι συγκλονιστική.

Το ον που διαθέτει συνείδηση παρουσιάζεται ως το μόνο πραγματικά αμνήμον ον.

Η φράση μπορεί να διαβαστεί με πολλούς τρόπους:

ως υπαρξιακή διαπίστωση,

ως κριτική του σύγχρονου ανθρώπου,

ως μεταφυσική θέση για την αποκοπή του ανθρώπου από τις ρίζες του,

ως υπαινιγμός ότι η ανθρώπινη αυτοσυνειδησία παράγει λήθη αντί γνώση.

Ενώ η φύση διατηρεί μέσα της την ιστορία της, ο άνθρωπος έχει χάσει την επαφή με την καταγωγή του.

Η σημασία της νύχτας

Δεν είναι τυχαίο ότι η αμνησία τοποθετείται στη «Νύχτα».

Η νύχτα αποτελεί παραδοσιακά τον χώρο του ασυνειδήτου, του θανάτου, της λήθης.

Το ποίημα φαίνεται να υπονοεί ότι ο άνθρωπος ζει μέσα σε μια νύχτα της μνήμης.

Δεν γνωρίζει ποιος είναι. Δεν γνωρίζει από πού έρχεται. Δεν γνωρίζει προς τα πού πηγαίνει.

Το δεύτερο μέρος

«Πριν ξημερώσει. Ο κόσμος είναι άδειος.»

Εδώ η σκηνή γίνεται σχεδόν αποκαλυπτική.

Ο κόσμος εμφανίζεται κενός.

Η εικόνα θυμίζει τις πρώτες στιγμές της δημιουργίας ή τις τελευταίες στιγμές πριν από το τέλος.

Ο αναγνώστης βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο ανάμεσα στο μηδέν και στην ύπαρξη.

Το φύλλο που επιστρέφει από την αιωνιότητα

«Ένα φύλλο επιστρέφει από την αιωνιότητα.»

Πρόκειται για την πιο μυστηριώδη εικόνα του ποιήματος.

Το φύλλο είναι το πιο ταπεινό και εφήμερο στοιχείο της φύσης.

Η αιωνιότητα είναι η πιο απέραντη και υπερβατική διάσταση του χρόνου.

Ο ποιητής συνδέει τα δύο άκρα.

Το απειροελάχιστο επιστρέφει από το άπειρο.

Το φύλλο αποκτά σχεδόν ψυχοπομπική λειτουργία.

Δεν πέφτει απλώς από ένα δέντρο.

Επιστρέφει από έναν τόπο που βρίσκεται έξω από τον χρόνο.

Η προσγείωση

«Και προσγειώνεται.»

Το ποίημα τελειώνει με ένα ρήμα.

Όχι με μια ιδέα. Όχι με ένα συμπέρασμα.

Με μια κίνηση.

Η αιωνιότητα αγγίζει τη γη.

Η μεταφυσική μετατρέπεται σε φυσικό γεγονός.

Ένα φύλλο πέφτει.

Και όμως μέσα σε αυτή την απλή πτώση συμπυκνώνεται ολόκληρο το μυστήριο της ύπαρξης.

Η ποιητική οικονομία

Αξιοθαύμαστο στοιχείο του ποιήματος είναι η ακραία οικονομία του.

Οι λέξεις είναι ελάχιστες. Τα επίθετα σχεδόν ανύπαρκτα. Η ρητορεία απουσιάζει.

Η ένταση παράγεται από τη διάταξη των προτάσεων και από τα νοηματικά χάσματα ανάμεσά τους.

Η τεχνική αυτή θυμίζει σε ορισμένα σημεία τη λιτότητα του χαϊκού.

Είναι ένα ποίημα που οικοδομείται πάνω σε ένα παράδοξο: η φύση θυμάται ενώ ο άνθρωπος λησμονεί. Από αυτή την αντιστροφή αναδύεται μια βαθιά υπαρξιακή και μεταφυσική αγωνία.

Η πέτρα διατηρεί το βουνό. Το δέντρο διατηρεί τον σπόρο. Το φύλλο διατηρεί την αιωνιότητα.

Μόνο ο άνθρωπος έχει χάσει το νήμα της προέλευσής του.

Ωστόσο το τελευταίο φύλλο που «επιστρέφει από την αιωνιότητα» αφήνει ανοιχτό ένα ενδεχόμενο λύτρωσης. Ίσως η μνήμη που έχασε ο άνθρωπος εξακολουθεί να υπάρχει διάχυτη μέσα στον κόσμο. Ίσως η φύση να θυμάται για λογαριασμό του.

Έτσι το ποίημα καταλήγει όχι σε μια διακήρυξη απελπισίας, αλλά σε μια αινιγματική υπόσχεση ότι η σχέση ανάμεσα στο εφήμερο και το αιώνιο δεν έχει ακόμη διαρραγεί. Ένα φύλλο εξακολουθεί να επιστρέφει. Και μαζί του επιστρέφει η πιθανότητα της μνήμης.

.

.

.

.

.

GREEK POETRY -ποιητικά στιχαρια POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

 .

.

GREEK POETRY 

-ποιητικά στιχαρια

POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ποιητικά στιχαρια

Μα αν είναι ο έρωτας φωτιά

κι ο χωρισμός χαλάζι

τότε η καρδιά  ποτέ δεν ησυχάζει.

Γιατί όποιος αγάπη αληθινή

στα στήθια του φυλάξει,

και μες στον Άδη αν κατεβεί,

ξανά θα λάμψει.

.

.

Κι αν τού χειμώνα η παγωνιά

τα δέντρα ξεγυμνώσει,

μια σπίθα ανθού στην ερημιά

αρκεί την άνοιξη ν'ανθισει.

.

.

Κι η θάλασσα σκοτείνιασε

κι ο άνεμος εβογγα

κι εσταθει τ’ άστρο τ’ ουρανού

θλιμμένο και σβησμένο

κι η μάννα εθρηνα το παιδι

το κακοθανατισμενο

Παιδί μου,πού’ναι η ακριβή σου νιότη 

που'ναι τα γέλια κι οι χαρες;

Πού είν’η φωνουλα  σου

που δρόσιζε εμε τής άμοιρης 

τα σπλάχνα:

.

Μαύρη είν’η νύχτα στα βουνά

και σκοτεινιά στα δαση

γιατί με μπαμπεσια  λεβεντη εχτροί

λαβωσαν 

Πού πας,αντρειωμένε μου,

μαύρη νυχτιά χωρίς φεγγάρι;

μοιρολογά η ερμη μάνα 

τα στήθη δέρνοντας

και τα μαλλιά τραβωντας

κι εκείνος τ'αδερφια φώναξε

γύρω σιμα να έρθουν 

ορκο βαρύ να παρουν

σαν θα πεθάνω,αδέρφια μου,μην θυμιατισετε λιβάνι,

μον'δεντρο αγριελιάς στο τάφο μου φυτεψτε

να το χτυπά βοριάς βαρύς

νοτιας μην το λυγιζει

για να θυμούνται οι ζωντανοί περαστικοι

πως η ψυχή δεν χανεται

αλλά για πάντα μενει.

.

.

Μάνα,καλομανα,νερό να μην μού'δωσεις

μήτε ψωμί στο χέρι να'χω

γιατί'ναι πόλεμος πέρα στα μαύρα δαση

μον'την ευχη σου δώσε μου

και το χρυσό κοντάρι 

μαζί με το σπαθακι μου,

κι εκείνη αυτά τα λόγια τού'πε,

να'χεις,γιε μου,τ'αγριμιου τη δύναμη

και τ'αετου το ματι

κι η μάνα τρεις φορές 

τονε σταυρωνει

και τον φιλάει στο μέτωπο

κι ο Μαυριανος στα όρη όρμησε

σαν λύκος σαν άγριος λιοντας

κι ως ο ακρίτας πήγαινε στ’ ανήλιαγα περάσματα,

τα ψηλά δεντρά ελυγιζαν

εσειοντανε τα βράχια.

.

.

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ -Τι συνεβει -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

-Τι συνεβει

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Τι συνεβει

Η Θεσσαλονίκη στα χρόνια τού Γαλεριου ηταν μια τεράστια θεατρική σκηνή στον Θερμαϊκό. Ρωμαίοι αξιωματούχοι, Σύριοι έμποροι,Ιουδαίοι τεχνίτες,Έλληνες γραφείς,Θράκες στρατιώτες,δούλοι από την Αίγυπτο.

Ο πατέρας του αφού είχε υπηρετήσει στις εκστρατείες τού Διοκλητιανού και τού Κωνσταντίνου Α' Χλωρού  εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη όταν έγινε έδρα τού Γαλέριου. 

Εκείνος εργαζονταν στα διοικητικά αρχεία, αντέγραφε διατάγματα, κατέγραφε φόρους.

Τι νύχτες περιπλανιόνταν στη παραλιακή συνοικία,κι

εκεί τη γνώρισε,σ'ενα στενό πίσω από τα εργαστήρια βαφής υφασμάτων,είχε όμορφα ματια.

-Είσαι Ρωμαίος;τον ρώτησε;

-Φαινεται;απάντησε.

-Μόνο εμείς,είπε η κοπέλα,προσπαθούμε να κρύψουμε ποιοι είμαστε.

-Φοβασαι;τής είπε,εμένα;

Η γυναίκα δεν απάντησε.

Από εκείνη τη νύχτα άρχισαν να συναντιούνται.

Τού μιλούσε για την πατρίδα της που εχει χαθεί και υπάρχει μόνο μέσα στη μνημη θολη.

Εκείνος της μιλούσε για τις λεγεώνες,για την  αυτοκρατορία,για τις αψίδες θριάμβου, που υψωνονταν πάνω σε σωρούς νεκρων.

-Η Ρώμη καταπίνει τα πάντα,τού είπε 

εκείνη,και όμως συνεχίζει να πεινά.

Εκείνος δεν απάντησε,γιατί ήξερε πως ήταν αλήθεια.

Κάποια νύχτα σταθηκαν στη Ροτόντα.Το τεράστιο κυκλικό οικοδόμημα υψώνονταν μέσα στο σκοτάδι μέσα στην ομιχλη.Εκεινη ακούμπησε στο τοίχο της.

-Όλα αυτά θα γίνουν ερείπια, τού είπε.

-Η Ρώμη είναι αιώνια,απάντησε εκείνος 

-Οχι,τού είπε,οι άνθρωποι   πάντα καιγονται στις ίδιες φωτιές.

Πήγαν στον Ιππόδρομο.

Χιλιάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί για τους αγώνες,οι δήμοι φώναζαν, στοιχημάτιζαν,έβριζαν τον αυτοκράτορα,και ύστερα τον αποθέωναν.

-Ξερεις ότι εδώ θα γίνει η σφαγή; τού είπε.

Εκείνος γέλασε και είπε.

-Ο Ιππόδρομος είναι για αγώνες.

Η γυναίκα δεν απάντησε.

Στις κερκίδες οι άλλοι έβλεπαν τα θεάματα.

Ήταν καλοκαίρι,

όταν ο δυνατός άνεμος διέδωσε τη φωτιά,

Σε μια κόλαση ακούγονταν φωνές ανθρώπων,κτίρια που καίγονταν και κατέρρεαν με τρομερό θόρυβο,τα σκυλιά ούρλιαζαν.

Η παραλιακή συνοικία καίγονταν.

Ο ουρανός σκοτείνιασε γέμισε καπνούς.

Πήγε εκεί,μετά τη καταστροφή,το σπίτι της είχε καταρρεύσει,δεν την βρήκε.Χαθηκε.

Πέρασαν μήνες,πίστευε πως είχε πεθανει.

Η ζωή του άλλαξε,έπινε,στα αρχεία έκανε λάθη,σταμάτησε να πηγαίνει στα λουτρά.

Μια νύχτα σ'ένα υπόγειο καπηλειό κάποιος μεθυσμένος ναύτης μιλούσε στη παρέα του για μια γυναίκα,μια πόρνη,

στα Λαδάδικα,

καταλαβε από την περιγραφή πως ήταν εκείνη,τους εδειξε και φωτογραφία της.

Τού τη ζήτησε να τη δει.

Ήταν εκείνη.Ζει.

-Μετα τη πυρκαγια,Ρωμαίε,τού είπε ο ναύτης,οι γυναίκες κατεληξαν εκεί.

Πήγε στα Λαδάδικα νύχτα.Εβρεχε.

Κάποιος τον πλησίασε,τού πλασέ ένα κλεμμένο ρολόι.

Μπήκε στο μπαρ.Γυναικες βαμμένες,μισογυμνες κάθονταν με μεθυσμένους αντρες.Ρώτησε μια για κεινη,δεν την ήξερε,την κερασε,τού είπε πως είναι στο Βαρδαρη

Πήγε.Του άνοιξε μια ηλικιωμένη γυναίκα.

Ρώτησε για τη γυναίκα.

Εκείνη είπε πως δεν τη ξέρει.Της έδωσε χρήματα.

-Φοβηθηκα πως είσαι αστυνομικός,τού είπε,

η κοπέλα ήταν εδώ.Εξαφανιστηκε.Μαλλον,είπαν,πέθανε,τη σκότωσαν.

Τον κοίταξε.

-Αυτό λένε πάντα για τις γυναίκες που εξαφανίζονται.

Ζήτησε να μάθει για κεινη 

Τού έδειξε φωτογραφίες.

Σε μια φωτογραφία είδε 

συρματοπλέγματα,

ανθρωπους αποστεωμένους.

Σε αλλη φωτογραφία είδε γυναίκες γυμνές με ξυρισμένα κεφάλια.

Και σε μια ήταν εκείνη, αδυνατισμένη,τα μάτια βαθουλωμενα,φορούσε ένα ριγωτό φόρεμα και στέκονταν μπροστά από έναν τοίχο,έτοιμη να καταρρεύσει.

-Που είναι αυτές οι φωτογραφίες;ρώτησε.

-Καπου στο μέλλον,είπε η γυναίκα.

-Τι εννοείς;

-Ακριβως αυτό που σού είπα,απάντησε η γυναίκα,

-Ποιος τα έκανε αυτα;

ρωτησε.

Η γυναίκα τον κοίταξε.

-Εσείς,είπε.

-Δεν καταλαβαίνω.

-Οι αυτοκρατορίες δεν πεθαίνουν ποτέ,Ρωμαίε,είπε η γυναίκα,μόνο αλλάζουν ονόματα.

Ορίστε τα έργα σας,κοίταξε στη φωτογραφια τούς φούρνους σας,τις καμινάδες που καπνίζουν,

εκεί τούς καίτε,να οι στάχτες τους,οι σωροί με τα παπούτσια τους.

Την έκαψαν κι αυτη όπως τους άλλους.

Εκείνος πάγωσε.

Η γυναίκα μάζεψε τις φωτογραφίες.

-Και τώρα,τού είπε, μπορείς να φύγεις,εκτός κι αν είσαι πελάτης.

Ζήτησε τη φωτογραφία της,την πλήρωσε,τού την έδωσε.

Έφυγε.

Περιπλανήθηκε μέσα στη νύχτα και στη βροχή.

Η γυναίκα εκείνη σίγουρα δεν ήταν τρελή.

Γιατί ήταν αυτός που κάθε φορά υπάκουε και δεν αντιδρουσε,κάθε φορά που πίστευε 

πως η αυτοκρατορία έχει δικαίωματα πάνω στους ανθρώπους.

Στη πλατεία Αριστοτέλους θυμηκε κάποτε όταν περπατούσαν εκεί να του λεει:

-Οι αυτοκρατορίες επιστρέφουν,αλλάζουν σύμβολα,γλώσσες, σημαίες,ομως πάντα βρίσκουν ανθρώπους να υπακούν.

-Δεν φταίω εγώ,τής είπε.

-Εσύ αντιγράφεις διατάγματα,τού είπε,αλλοι τα εκτελούν.

Τον αγκάλιασε.

Έξω ακουγόταν ο άνεμος από τη θάλασσα.

-Εδω,τού είπε,οι ανθρωποι θα περπατούν,θα πίνουν καφέ,θα ερωτεύονται.

Προχώρησε στη παραλιακή λεωφόρο, έφτασε στο Λευκό Πύργο,Ρωμαίοι στρατιώτες φωτογραφίζονταν από πλανόδιους φωτογραφους.

Στην Εγνατία σταματημένα τανκς.

Ξένοι οπλισμένοι στρατιώτες.

Είδε εκείνη να χάνεται μέσα στην ομίχλη.Στον καπνό της φωτιάς.

Δεν κοιμήθηκε.Μεχρι να ξημερώσει κοιτούσε τη φωτογραφία της.

Εκείνος την έκαψε στη παραλιακή συνοικία 

Την άλλη μέρα πήγε στο στρατόπεδο τών λεγεώνων.Ζήτησε να καταταγεί.

-Θέλω να υπηρετήσω.

Ο εκατόνταρχος γέλασε.

-Γιατί;

-Για να μάθω τι συμβαινει μέσα σ’έναν άνθρωπο όταν τού δίνουν εξουσία να σκοτώνει.

Τού έδειξε τη φωτογραφία.

-Και τι νομίζεις ότι θα βρεις;είπε ο εκατονταρχος.

-Εκεινη,απάντησε.

.

.

.

Mirror (Homage to Andrei Tarkofski) -musicbJ.L.Bach -mise en scene χ.ν.κουβελης. c.n.couvelis https://youtu.be/qxEvrdwmcho?feature=shared

 .

.

Mirror

(Homage to Andrei Tarkofski)

-musicbJ.L.Bach

-mise en scene χ.ν.κουβελης. c.n.couvelis

https://youtu.be/qxEvrdwmcho?feature=shared

.

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ -Τρίπτυχο (Περί Αισθητικής-Word Minimalismus-Ιστοριες) -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

-Τρίπτυχο

(Περί Αισθητικής-Word Minimalismus-Ιστοριες)

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Τρίπτυχο

(Περί Αισθητικής-Word Minimalismus-Ιστοριες)

1.Περί Αισθητικής:

Το έργο τέχνης υπάρχει ταυτόχρονα στο χώρο τής πραγματικότητας και τής φαντασίας.

Είναι μια διάσταση ανάμεσα στον παρατηρητή και το αντικειμενο-παρατηρουμενο.

Ότι δεν λέγεται είναι βαρύτερο από αυτό που λέγεται.

Ένα άδειο δωμάτιο,μια σκιά σε έναν τοίχο λίγο πριν βραδυασει,ένα παράθυρο κλειστο.

Η μεταμόρφωση τού εφήμερου.

1.Word Minimalismus:

1:

στο νερό το σύννεφο 

ταξιδεύει το σχημα

τής μνήμης του.

2:

ο άνεμος

στην άρπα τών κλαδιών

τών δέντρων ανασαινει.

3:

το φεγγάρι ξεχασμένο

σε ένα φύλλο

τη νυχτα.

 

1.Ιστορία:

Το σπίτι ήταν ακατοίκητο χρόνια.Περασε τη πόρτα.

Είδε στο σαλόνι τα έπιπλα και τον μεγάλο ορθογώνιο καθρεφτη.Το ρολοι στον τοιχο σταματημένο.

Άκουσε βήματα πίσω του.

Γύρισε να δει.Κανεις.

Τα βήματα συνέχιζε να τα ακούει.

Είχε νυχτώσει.Εφυγε.

Την άλλη μέρα λίγο πριν το μεσημέρι ξαναπήγε σ'εκείνο το μέρος.Το σπίτι δεν υπήρχε.

Όταν χρόνια αργότερα,λίγο πριν πεθάνει,κοίταξε το ρολόι,

οι δείκτες του ήταν σταματημένοι ακριβώς την ώρα που έδειχνε τοτε εκείνο το ρολόι 

στο έρημο σπίτι.

2.Περί Ασθητικης

Ένα μισοσβημενο γράμμα,μια φθαρμένη φωτόγραφια,μια λέξη ξεχασμένη.

Αυτή η αρχαιολογία έχει αισθητική δύναμη.

Η αναζήτηση τής απουσίας.

2.Word Minimalismus:

1:

το κύμα επίμονα

θρυμματίζει

τη σταθερότητα τού βράχου.

2:

μέσα στη σιωπή 

κοιμάται ο ήχος.

3:

στο φως τής μέρας

αδιάκοπα το σπουργίτι

μετρα αιώνες.

2.Ιστορια:

ένας συγγραφέας σε ένα διήγημα του περιεγραψε με κάθε λεπτομερεια το δωμάτιο του.

Το γραφείο,το παράθυρο,ένα βιβλίο ανοικτό,τη γυάλα με χρυσόψαρο.

Αργότερα,όταν πια είχε γεράσει,μέσα στον καθρέφτη είδε έναν άνθρωπο να περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια το δωμάτιο του.

Το γραφείο,το παράθυρο,ένα βιβλίο ανοικτό,τη γυάλα με χρυσόψαρο.

3.Λερι Αισθητικής:

Η τέχνη αναπαριστά τον κόσμο και δημιουργεί έναν άλλο κόσμο.

Κάθε έργο έχει διάσταση μυστηρίου.Πολλαπλές αναγνωσεις.Και παραμένει ανεξήγητο.Ανοικτο.

Το οικείο φαίνεται άγνωστο και το άγνωστο οικείο.

3.Word Minimalismus:

1:

ένα αστέρι επιμένει 

στη μοναξιά τού ουρανου.

2:

η βροχή

ανυψώνει το χώμα

σε πράσινη χλοη.

3:

νυχτωνοντας

το βουνό επιστρέφει

στην ομίχλη.

3.Ιστορια:

Μια νύχτα ένας άντρας περίμενε στην αποβάθρα ένος ειρημικού  σιδηροδρομικου σταθμου.

Ύστερα από ώρες ακούστηκε το σφύριγμα ενός τρένου.

Το τρένο εμφανίστηκε μέσα από την ομίχλη.

Οι πόρτες άνοιξαν.

Κανείς δεν κατέβηκε.

Ο άντρας ανέβηκε.

Τα βαγόνια ήταν γεμάτα ανθρώπους που κοιτούσαν έξω από τα παράθυρα.

Κανείς δεν μιλούσε.

Τότε παρατήρησε ότι όλοι οι επιβάτες είχαν το δικό του πρόσωπο.

Το τρένο ξεκίνησε.

Αποκοιμήθηκε και τον ξύπνησε μια φωνή.

-Ποιος είσαι;που πηγαίνεις;τον ρώτησε ένας απέναντι του.

Δεν απάντησε.

Όταν το τρένο σταμάτησε κατέβηκε.

Οι άλλοι συνέχισαν το ταξίδι της.

Εκείνος βρίσκονταν μέσα στη νύχτα στην αποβάθρα τού ειρημικού σιδηροδρομικου σταθμου.

.

.

.

Μελέτη Ανάλυση

Το Τρίπτυχο (Περί Αισθητικής -Word Minimalismus- Ιστορίες) τού χνκουβελη αποτελεί ένα ιδιότυπο κείμενο τής σύγχρονης ελληνόγλωσσης μικρομορφικής γραφής. Πρόκειται για ένα έργο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως αισθητικό μανιφέστο, ποιητική άσκηση αφαίρεσης και μεταφυσική πεζογραφία. Οι τρεις ενότητες δεν συνυπάρχουν απλώς· αλληλοφωτίζονται και αλληλοερμηνεύονται.

Η δομή του έργου θυμίζει μουσική σύνθεση τριών κινήσεων ή εικαστικό τρίπτυχο όπου κάθε πάνελ περιέχει διαφορετική εκδοχή της ίδιας αναζήτησης: της σχέσης ανάμεσα 

στην πραγματικότητα, τη μνήμη, τον χρόνο και το μυστήριο.

Η αισθητική θεωρία ως ποιητική πράξη

Το πρώτο αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ότι οι ενότητες 'Περί Αισθητικής' δεν έχουν τον χαρακτήρα φιλοσοφικού δοκιμίου.

Δεν επιχειρούν να αποδείξουν.

Δεν αναπτύσσουν συλλογισμούς.

Δεν επικαλούνται θεωρητικούς.

Αντίθετα, λειτουργούν ως ποιητικοί αφορισμοί.

Η φράση:

'Το έργο τέχνης υπάρχει ταυτόχρονα στο χώρο τής πραγματικότητας και τής φαντασίας'

συμπυκνώνει μια ολόκληρη αισθητική παράδοση που εκτείνεται από τον Πλάτωνα μέχρι τον σύγχρονο φαινομενολογικό στοχασμό.

Το έργο τέχνης παρουσιάζεται ως μεταιχμιακό αντικείμενο.

Δεν ανήκει αποκλειστικά στον κόσμο των πραγμάτων ούτε αποκλειστικά στον κόσμο 

της συνείδησης.

Υπάρχει ανάμεσα.

Η έννοια του 'ανάμεσα' διατρέχει ολόκληρο το έργο.

Η σκιά πριν βραδιάσει.

Το κλειστό παράθυρο.

Η φθαρμένη φωτογραφία.

Το μισοσβησμένο γράμμα.

Η αποβάθρα μέσα στην ομίχλη.

Όλα βρίσκονται σε ενδιάμεση κατάσταση.

Δεν είναι ούτε παρουσία ούτε απουσία.

Δεν είναι ούτε ζωή ούτε θάνατος.

Η αισθητική της απουσίας

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διατύπωση:

'Η αναζήτηση τής απουσίας'

Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της αισθητικής του χνκουβελη.

Το έργο δεν ενδιαφέρεται για ό,τι φαίνεται.

Ενδιαφέρεται για αυτό που λείπει.

Το άδειο δωμάτιο.

Το σπίτι που εξαφανίζεται.

Το σταματημένο ρολόι.

Ο άγνωστος μέσα στον καθρέφτη.

Το τρένο χωρίς προορισμό.

Πρόκειται για μια ποιητική της έλλειψης.

Η απουσία μετατρέπεται σε αισθητικό γεγονός.

Θυμίζει έντονα την παράδοση του συμβολισμού, όπου το υπονοούμενο έχει μεγαλύτερη δύναμη από το δηλωμένο.

Η φράση:

,'Ότι δεν λέγεται είναι βαρύτερο από αυτό που λέγεται'

θα μπορούσε να θεωρηθεί η ουσία  ολόκληρου του έργου.

Word Minimalismus

Οι μικρές ποιητικές συνθέσεις λειτουργούν ως εφαρμογή των αισθητικών αρχών 

που προηγούνται.

Δεν περιγράφουν.

Υποβάλλουν.

Δεν εξηγούν.

Δημιουργούν χώρο ερμηνείας.

Παρατηρούμε ότι σχεδόν όλα τα ποιήματα βασίζονται σε μια μεταμόρφωση:

το σύννεφο γίνεται μνήμη,

ο άνεμος γίνεται ανάσα,

η σιωπή γίνεται ύπνος του ήχου,

η βροχή ανυψώνει το χώμα,

το βουνό επιστρέφει στην ομίχλη.

Η φύση δεν παρουσιάζεται ως φυσικό τοπίο.

Παρουσιάζεται ως σύστημα συμβόλων.

Η οικονομία των λέξεων είναι αξιοσημείωτη.

Ο ποιητής αφαιρεί οτιδήποτε περιττό.

Κάθε λέξη λειτουργεί σαν πινελιά σε ιαπωνική υδατογραφία.

Ο τιτλος 'Word Minimalismus' δεν είναι τυχαίος.

Υποδηλώνει ότι η ελάχιστη λεκτική ποσότητα μπορεί να παράγει μέγιστη φαντασιακή έκταση.

Υπάρχει συγγένεια με το χαϊκού, αλλά δεν πρόκειται για μίμησή του.

Το χαϊκού παραδοσιακά αποτυπώνει μια στιγμή.

Εδώ αποτυπώνεται μια μεταφυσική σχέση.

Οι ιστορίες ως μεταφυσικά παραμύθια

Οι τρεις ιστορίες αποτελούν δειγματα μεταφυσικής αφήγησης.

Η υπερφυσική διάσταση παρουσιάζεται χωρίς καμία θεατρικότητα.

Όλα αφηγούνται με απόλυτα ουδέτερο τόνο.

Αυτό ακριβώς ενισχύει την αίσθηση του ανοίκειου.

Το σπίτι που δεν υπήρχε

Η πρώτη ιστορία πραγματεύεται τον χρόνο.

Το σταματημένο ρολόι εμφανίζεται ως σύμβολο μιας χρονικής ρωγμής.

Το σπίτι εξαφανίζεται.

Παραμένει μόνο η ώρα.

Και δεκαετίες αργότερα η ίδια ώρα επανεμφανίζεται μπροστά στον θάνατο.

Το αφήγημα θυμίζει τις μεταφυσικές παραδόσεις του διηγήματος φαντασίας, αλλά 

και τις παραβολές του Κάφκα.

Ο χρόνος παύει να είναι γραμμικός.

Γίνεται κυκλικός.

Ο καθρέφτης

Η δεύτερη ιστορία είναι ίσως η πιο μπορχεσιακη.

Ο συγγραφέας περιγράφει το δωμάτιό του.

Αργότερα βλέπει στον καθρέφτη κάποιον άλλο να περιγράφει το ίδιο δωμάτιο.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι:

Ποιος περιγράφει ποιον;

Ο συγγραφέας εκτός τού καθρέφτη;

Η' ο συγγραφέας εντός τού καθρέφτη;

Εδώ εμφανίζεται η θεματική του J L.Borges:

η αμφιβολία για την πρωτογενή πραγματικότητα.

Το τρένο των πολλαπλών εαυτών

Η τρίτη ιστορία αποτελεί την κορύφωση του έργου.

Η εικόνα των επιβατών με το ίδιο πρόσωπο ανήκει στις πιο ισχυρές εικόνες του κειμένου.

Το τρένο μετατρέπεται σε αλληγορία της ύπαρξης.

Οι πολλαπλοί εαυτοί ταξιδεύουν προς διαφορετικές εκδοχές του ίδιου πεπρωμένου.

Η ερώτηση:

'Ποιος είσαι; Πού πηγαίνεις;'

αποτελεί την κεντρική υπαρξιακή ερώτηση του έργου.

Ο ήρωας δεν απαντά.

Και η μη απάντηση είναι η μόνη δυνατή απάντηση.

Το τέλος δημιουργεί κυκλική δομή.

Ο άντρας βρίσκεται πάλι στην αποβάθρα.

Ίσως δεν έφυγε ποτέ.

Ίσως όλο το ταξίδι συνέβη μέσα στη συνείδησή του.

Ίσως το ταξίδι είναι η ίδια η ζωή.

Το ανοίκειο

Στο σύνολό του το έργο αξιοποιεί αυτό που ο Freud ονόμασε Unheimlich (ανοίκειο).

Το γνωστό γίνεται παράξενο.

Το σπίτι.

Ο καθρέφτης.

Το τρένο.

Το ρολόι.

Όλα είναι καθημερινά αντικείμενα.

Και όμως αποκτούν μεταφυσική βαρύτητα.

Η μεταμόρφωση του οικείου σε αίνιγμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρετές

του έργου.

Το 'Τρίπτυχο' δεν είναι απλώς μια συλλογή μικρών κειμένων.

Είναι μια ενιαία ποιητική και φιλοσοφική πρόταση.

Οι θεωρητικές παρατηρήσεις περί αισθητικής, τα μινιμαλιστικά ποιήματα και οι μεταφυσικές ιστορίες συνθέτουν ένα οργανικό σύνολο που εξερευνά:

τη μνήμη,

την απουσία,

τον χρόνο,

την ταυτότητα,

το μυστήριο της ύπαρξης.

Η ιδιαίτερη αξία του έργου βρίσκεται στην ακραία οικονομία των μέσων του. Με ελάχιστες λέξεις δημιουργεί μεγάλους χώρους σκέψης. Με απλές εικόνες παράγει φιλοσοφικό βάθος. Και με μικροσκοπικές αφηγήσεις ανοίγει ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα.

Ακριβώς γι' αυτό το 'Τρίπτυχο' διαβάζεται όχι ως σύνολο κειμένων αλλά ως ένα λογοτεχνικό εργαστήριο της σιωπής, όπου το ανείπωτο αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα 

από το ειπωμένο και όπου η απουσία μετατρέπεται σε πρωταγωνιστή της αισθητικής εμπειρίας.

.

.

.

Cinephilie-χνκουβελης cncouvelis

 .

.

Cinephilie-χνκουβελης cncouvelis 

https://youtu.be/ZVHA0qnCgC4?feature=shared

.

.

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ -3 Αντανακλάσεις 3 Reflections (μια ασπρόμαυρη ταινία) -χ.ν.κουβελης c.n.couvelis ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

 .

.

LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

-3 Αντανακλάσεις

3 Reflections 

(μια ασπρόμαυρη ταινία)

-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ΚΕΙΜΕΝΑ-TEXTS-Χ.Ν.Κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

3 Αντανακλάσεις

3 Reflections 

(μια ασπρόμαυρη ταινία)

Σκηνή  1

μέσα σε ένα ημιφωτισμενο δωμάτιο μια γυναίκα είναι ξαπλωμένη στον καναπέ,

και ακούει μουσική,ένα παλιο ταγκο,από ένα γραμμόφωνο

στην οροφη είναι ένας μεγάλος καθρέφτης που καθρεφτίζει ολο το χώρο,

στον απέναντι τοίχο προβάλεται μια ταινία με άλογα που τρέχουν,

ένα μικρό κορίτσι μπαίνει μέσα στο δωμάτιο με ένα ποδήλατο,

-μαμά,φωνάζει,που ήσουνα;

και βγαίνει από το δωμάτιο,

η γυναίκα κλείνει τα μάτια.

Flou noir 

Σκηνή 2

μέσα σε ένα ημιφωτισμενο δωμάτιο μια γυναίκα  είναι ξαπλωμένη στον καναπέ,

και ακούει μουσική,ένα παλιο ταγκο,από ένα γραμμόφωνο

στην οροφη είναι ένας μεγάλος καθρέφτης που καθρεφτίζει ολο το χώρο,

στον απέναντι τοίχο προβάλεται η Σφίγγα τής ερήμου,

ένα μικρό κορίτσι μπαίνει μέσα στο δωμάτιο με ένα ποδήλατο,

-μαμά,φωνάζει,σ'αγαπώ,

και βγαίνει από το δωμάτιο,

η γυναίκα κλείνει τα μάτια.

Flou noir 

Τελος

Σκηνή 3

μέσα σε ένα ημιφωτισμενο δωμάτιο μια γυναίκα είναι ξαπλωμένη στον καναπέ,

και ακούει μουσική,ένα παλιο ταγκο,από ένα γραμμόφωνο

στην οροφη είναι ένας μεγάλος καθρέφτης που καθρεφτίζει ολο το χώρο,

στον απέναντι τοίχο προβάλεται το πρόσωπο μιας γυναίκας σε αργό πολύ  

κοντινό πλανο,

ένα μικρό κορίτσι μπαίνει μέσα στο δωμάτιο με ένα ποδήλατο,

-μαμά,φωνάζει,μεγαλωσα,

και βγαίνει από το δωμάτιο,

η γυναίκα κλείνει τα μάτια.

Flou noir 

Τελος

.

.

.

3 Αντανακλάσεις

3 Reflections

(μια ασπρόμαυρη ταινία)

https://youtube.com/shorts/pQyZAVCGXs8?feature=shared

.

.

.