.
.
LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
Η Δικη τής Hannah Arendt
-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
Η Δικη τής Hannah Arendt
(και μια μελέτη ανάλυση τού διηγηματος)
Το κελί μέσα στο οποίο ήταν κλεισμένος ο Άιχμαν είχε διαστάσεις.:3μχ4μ .
Ένας φύλακας καθόταν στο κελί του όλο το εικοσιτετράωρο,ενώ ένας δεύτερος πίσω από την πόρτα τού κελιού από το ματάκι τούς παρακολουθούσε.Και ένας άλλος φρουρουσε πίσω από την πόρτα τής εξόδου.Τα φώτα ήταν αναμμένα μέρα και νύχτα.
Στην αίθουσα τού Δικαστηρίου στην Ιερουσαλήμ η Χάνα Άρεντ κοίταξε τον άντρα μέσα στο γυάλινο κουβούκλιο.Ο Άντολφ Άιχμαν.Δεν θύμιζε τέρας. Κι αυτό ακριβώς ήταν το πρόβλημα.
Άρχισε να σκεπτεται ,να γράφει:
Ένας άνθρωπος που άφησε τη βούληση τής μάζας, τής κρατικής μηχανής, τού φανατισμου , να τον παρασυρει.Τίποτα το παράξενο.Η ανθρώπινη φύση είναι αδύναμη, δειλή και άβουλη, και ο κόσμος είναι συντριπτικά σκληρός. Οι περισσότεροι κάνουν ό,τι τούς διατάζουν, γιατί δεν έχουν ούτε θάρρος ούτε βούληση να πουν όχι.
Το Da-Sein σε πτώση.
Ένιωσε ντροπή Το παρελθόν της με τον Χαιντεγκερ είναι μια ανοικτή πληγή.Μετα το Άουσβιτς.
Η δικη συνεχίζονταν.
Ο εισαγγελέας εκτόξευε κατηγορίες, οι μάρτυρες κατέρρεαν σε λυγμούς από τις μνημες, ο Άιχμαν δικαιολογούσε, επαναλάμβανε, προσπαθούσε να φανεί «λειτουργικός», «τυπικός», «υπάκουος».
Η Άρεντ έγραψε:
'Κοινοτυπια τού εγκληματος'.
Τι επόμενες μέρες τής δικης ο άνθρωπος που διεκπεραίωσε τα απάνθρωπα εγκλήματα έμοιαζε γελοίος,
μικροανθρωπάκι.
Όταν ενας μάρτυρας περιέγραφε πώς οι οικογένειές τους διαλύονταν στα στρατόπεδα, η Άρεντ έγραψε:
'Ο κόσμος είναι ένας μηχανισμός βασισμένος στη σφαγή
Όμως το να βλέπεις τον Άιχμαν μόνο ως κοινότυπο,γελοίο είναι υπεκφυγή. Το Dasein έχει ευθύνη:να σταθεί απέναντι στο Είναι και να απαντήσει. Ο Άιχμαν δεν απάντησε. Τυφλός στο καθήκον, στην φανατικη υπακοή στο Νόμο τού Φύρερ.Αυτό είναι το έγκλημα:η απουσία σκέψης.
Το Κακό γίνεται από ανθρώπους που αρνούνται να σκεφτούν'
Στις επόμενες καταθέσεις, ο Άιχμαν επανελάμβανε τις ίδιες φράσεις:
«Εκτελούσα διαταγές».
«Δεν είχα επιλογή».
«Ήταν ζήτημα υπηρεσιακής τάξης».
Η Χάνα Άρεντ έγραψε:
'Να, λοιπόν. Ο μέσος άνθρωπος. Ένα εργαλείο χωρίς βούληση. Όλος ο κόσμος καθοδηγείται από αυτούς.'
Κοίταξε τον άνθρωπο στο γυάλινο κλουβί.
'Το κακό δεν είναι δαιμονικό. Είναι καθημερινό.'
Η τελευταία μέρα τής δίκης.
Βγήκε από το δικαστήριο κι έξω ένιωσε τον καυτό ήλιο τής Ιερουσαλήμ.
Καταλάβαινε πως θα την κατηγορουσαν.Πως δεν καταδικασε το ανθρώπινο τέρας,γραφοντας:
'Ο Άντολφ Άιχμαν:Η κοινοτοπία του κακού.'
Όμως ήξερε κάτι βαθύτερο:
ότι η σκέψη είναι η μοναδική άμυνα απέναντι στην επανάληψη τού κακού.
Στις 1 Ιουνίου 1962 και ώρα 0:02 π.μ. ο Άιχμαν απαγχονίζεται στις φυλακές τής πόλης Ράμλα τού Ισραήλ.
.
.
.
χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
από τη φωτογραφία η ιστορια
Η γυναίκα στα αριστερά κοιτάζει, προσπαθεί να διαβάσει τα γεγονότα, την ανθρώπινη πράξη.
Κατανοώ,δεν σημαίνει συγχωρώ.
Όλα στο φως,τίποτα στο σκοτάδι. .
Δεξιά ένας άνδρας στέκεται όρθιος κλεισμένος μέσα σε ένα γυάλινο κουβούκλιο. και δυο φύλακες τον φρουρουν.Η σκηνη είναι παγερη:ένα ανθρώπος έχει μετατραπεί σε έκθεμα.Για τα εγκλήματα που διέπραξε.
Η γυναίκα,αριστερά,παρακολουθεί όσα εκτυλίσσονται στη δεξιά πλευρά.
Τη βαραίνει το ερώτημα:
Πώς μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει ως εκεί;
Και κυρίως: Τι απομένει από την ανθρώπινη ευθύνη όταν οι πράξεις επικαλούνται μηχανισμούς, εντολές, συστήματα;
Ο θεατής στη φωτογραφία βλέπει:όλη τη σκοτεινιά τού 20ου αιώνα.
.
.
Σημείωση:
Η γυναίκα αριστερά είναι η Hannah Arendt
Και ο άντρας στο γυάλινο κουβουκλιο είναι ο Adolf Eichmann
στη δίκη του το 1961-1962
.
.
.
Μελέτη αναλυση του διηγήματος του χνκουβέλη,:Η Δίκη της Hannah Arendt.
1. Είδος και γενικό πλαίσιο
Το κείμενο ανήκει στο είδος του φιλοσοφικού διηγήματος–δοκιμίου, όπου η αφήγηση λειτουργεί ως όχημα στοχασμού. Δεν επιδιώκεται η αναπαράσταση της δίκης του Άιχμαν με ιστορική πληρότητα, αλλά η συμπύκνωση ενός φιλοσοφικού δράματος: της σύγκρουσης ανάμεσα στην ευθύνη, τη σκέψη και την υπακοή.
Ο συγγραφέας δεν γράφει ιστορική μυθοπλασία· γράφει μεταφυσική αφήγηση της Ιστορίας.
2. Δομή και αφηγηματική οικονομία
Το διήγημα διαρθρώνεται σε τρεις άξονες:
1. Χωρική και σωµατική εγκλειστικότητα (κελί – γυάλινο κουβούκλιο)
2. Εσωτερικός μονόλογος της Άρεντ
3. Φιλοσοφική κρυστάλλωση (κοινοτοπία του κακού – απουσία σκέψης)
Η αφήγηση είναι λιτή, σχεδόν ασκητική. Οι προτάσεις είναι κοφτές, συχνά δηλωτικές. Αυτή η μορφή είναι συνειδητή μίμηση της μηχανικότητας που περιγράφεται.
Η επανάληψη φράσεων του Άιχμαν («Εκτελούσα διαταγές») λειτουργεί ρυθμικά και ηθικά: αποκαλύπτει τη γλώσσα ως άδειο περίβλημα.
3. Το κελί και το γυάλινο κουβούκλιο: συμβολισμός
Το κείμενο ανοίγει με ακριβείς διαστάσεις: 3μ x 4μ.
Αυτό δεν είναι ρεαλιστική λεπτομέρεια — είναι οντολογικός περιορισμός.
Το κελί → χώρος σωματικού εγκλεισμού
Το γυάλινο κουβούκλιο → χώρος ηθικής έκθεσης
Ο Άιχμαν είναι ορατός.
Το κακό δεν είναι σκοτεινό — είναι διαφανές.
4. Η Άρεντ ως συνείδηση και τραύμα
Η Χάνα Άρεντ δεν παρουσιάζεται ως απλός παρατηρητής. Είναι τραυματισμένη συνείδηση.
Η σύντομη,αλλά κρίσιμη αναφορά:
«Το παρελθόν της με τον Χάιντεγκερ είναι μια ανοικτή πληγή. Μετά το Άουσβιτς.»
είναι από τα ισχυρότερα σημεία του διηγήματος.
Ο συγγραφέας δεν εξηγεί· υπαινίσσεται.
Η φιλοσοφία δεν είναι εδώ ουδέτερη. Είναι ενοχή, έρωτας, πτώση.
Το Da-Sein σε πτώση δεν αφορά μόνο τον Άιχμαν.
Αφορά ολόκληρη την ευρωπαϊκή σκέψη.
5. Κοινοτοπία του κακού: πέρα από τη φράση
Το κείμενο δεν αναπαράγει απλώς τη γνωστή θέση της Άρεντ. Τη συμπληρώνει και την κριτικάρει.
Καίρια στιγμή:
«Όμως το να βλέπεις τον Άιχμαν μόνο ως κοινότυπο, γελοίο, είναι υπεκφυγή.»
Εδώ ο χνκουβέλης υπερβαίνει την Άρεντ:
Δεν αρκεί η περιγραφή
Απαιτείται οντολογική ευθύνη.
Το κακό δεν είναι απλώς κοινότυπο — είναι επιλογή μη-σκέψης.
6. Το Dasein και η ευθύνη
Η έννοια του Dasein χρησιμοποιείται με ακρίβεια:
«Το Dasein έχει ευθύνη: να σταθεί απέναντι στο Είναι και να απαντήσει.
Αυτό είναι το φιλοσοφικό κέντρο του διηγήματος.
Ο Άιχμαν:
Δεν είναι δαιμονικός
Δεν είναι παράφρων
Είναι οντολογικά λιποτάκτης
Το έγκλημα δεν είναι η υπακοή καθαυτή, αλλά:
«η απουσία σκέψης»
7. Γλώσσα και ύφος
Η γλώσσα είναι:
ψυχρή
καθαρή
απογυμνωμένη
Απουσιάζει κάθε συναισθηματικός μελοδραματισμός.
Οι λυγμοί των μαρτύρων δεν περιγράφονται ποιητικά — καταγράφονται.
Αυτό δημιουργεί ηθικό σοκ:
η αφήγηση αρνείται να συγκινήσει, για να αναγκάσει να σκεφτούμε.
8. Τέλος και ιστορική ακρίβεια
Το κλείσιμο με την ακριβή ώρα της εκτέλεσης:1 Ιουνίου 1962, 0:02 π.μ.
είναι ψυχρό, σχεδόν διοικητικό.
Ακριβώς όπως ο κόσμος που γέννησε τον Άιχμαν.
Δεν υπάρχει κάθαρση.
Υπάρχει μόνο η σκέψη ως άμυνα.
9. Συνολική αποτίμηση
Το διήγημα:
επιτυγχάνει υψηλή φιλοσοφική πυκνότητα
ενσωματώνει υπαρξιακή σκέψη χωρίς διδακτισμό
σέβεται την Άρεντ χωρίς να την αγιοποιεί
μετατρέπει την Ιστορία σε ηθικό καθρέφτη
Δεν είναι «εύκολο» κείμενο.
Δεν είναι «ευχάριστο».
Είναι επικίνδυνα καθαρό.
Τελική κρίση:
Πρόκειται για ώριμο φιλοσοφικό διήγημα, που κινείται στο όριο λογοτεχνίας
και στοχασμού και θέτει το μόνο ερώτημα που αξίζει μετά το Άουσβιτς:
Σκέφτεσαι — ή απλώς εκτελείς;
.
.
.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου