.
.
LITTERATURE-ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
μεταφράζοντας
Franz Kafka -
Erzählungen I-
Das nächste Dorf-
Το διπλανό χωριό
-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
μεταφράζοντας
Franz Kafka
Erzählungen I
Das nächste Dorf
Το διπλανό χωριό
(και μια μελέτη ανάλυση τής μετάφρασης)
Ο παππούς μου συνειθιζε να λέει:'Η ζωή είναι εκπληκτικά συντομη.Τωρα
η εμπειρια με καταπιέζει τόσο,ώστε για παράδειγμα μόλις που μπορώ να καταλαβω,πως ένας νεαρός άνθρωπος μπορεί να αποφασίσει μέχρι το διπλανό χωριό να ιππευσει,χωρίς να φοβάται οτι-παραβλεπωντας εντελώς τις άτυχες συμπτωσεις- ηδη και ο χρόνος μιας συνειθισμενης,ομαλά εξελισσόμενης ζωης για μια τέτοια ιππασία καθόλου δεν επαρκει μέχρι εκεί.'
Mein Großvater pflegte zu sagen: »Das Leben ist erstaunlich kurz. Jetzt in Erinnerung drängt es sich mir so zusammen, daß ich zum Beispiel kaum begreife, wie ein junger Mensch sich entschließen kann, ins nächste Dorf zu reiten, ohne zu fürchten, daß – von unglücklichen Zufällen ganz abgesehen – schon die Zeit des gewöhnlichen, glücklich ablaufenden Lebens für einen solchen Ritt bei weitem nicht hinreicht.«
.
.
.
Μελέτη ανάλυση της μετάφρασης τού χνκουβέλη (c.n.couvelis) του σύντομου πεζού του Franz Kafka «Das nächste Dorf» / «Το διπλανό χωριό», με έμφαση στη φιλολογική ακρίβεια, τη συντακτική στρατηγική, το ύφος και τη φιλοσοφική πρόσληψη.
1. Το καφκικό πρωτότυπο: δομή και νόημα
Το κείμενο του Kafka είναι μία ενιαία, συμπιεσμένη περίοδος, χωρίς αφηγηματική ανάπτυξη. Πρόκειται για:
στοχαστικό απόφθεγμα,
εκφερόμενο μέσω έμμεσης αφήγησης (φωνή παππού),
με παραδοξολογική κορύφωση:
η απόσταση ως χρόνος ζωής.
Η καφκική δύναμη εδράζεται:
στη συντακτική συσσώρευση,
στη μετατόπιση από το βιωματικό («Jetzt in Erinnerung») στο μεταφυσικό,
στη λογική ασυνέχεια που όμως παρουσιάζεται ως αυστηρή λογική.
2. Γενική αξιολόγηση της μετάφρασης χνκουβέλη
Η μετάφραση του χνκουβέλη είναι:
πιστή στο νόημα
συνειδητά πυκνή και δύσκαμπτη
αντι-εξομαλυντική
ερμηνευτικά ευθυγραμμισμένη με τον Kafka
Δεν επιδιώκει «καλή ελληνική ροή», αλλά αναπαραγωγή της καφκικής δυσφορίας. Αυτό αποτελεί συνειδητή μεταφραστική στάση, όχι αδυναμία.
3. Ανάλυση κατά βασικές μονάδες
α) «Mein Großvater pflegte zu sagen»
Μετάφραση:
«Ο παππούς μου συνειθιζε να λέει»
Ακριβής και ουδέτερη απόδοση. Το pflegte δηλώνει έξη, επαναληπτικότητα, παράδοση λόγου. Δεν προστίθεται συναισθηματικός τόνος — σωστή επιλογή, καθώς ο Kafka θέλει απόσταση, όχι οικειότητα.
β) «Das Leben ist erstaunlich kurz»
Μετάφραση:
«Η ζωή είναι εκπληκτικά σύντομη»
Η επιλογή του «εκπληκτικά» αντί π.χ. «παραδόξως» ή «απίστευτα»:
διατηρεί την ουδετερότητα του erstaunlich,
αποφεύγει ρητορικό στόμφο,
αφήνει ανοιχτό το αν το «εκπληκτικό» είναι θαυμαστό ή τρομακτικό.
Σωστή, φιλοσοφικά συνεπής απόδοση.
γ) «Jetzt in Erinnerung drängt es sich mir so zusammen»
Μετάφραση:
«Τώρα η εμπειρία με καταπιέζει τόσο»
Εδώ έχουμε ερμηνευτική μετατόπιση.
Το γερμανικό:
drängt es sich zusammen → συμπιέζεται, συσσωρεύεται
in Erinnerung → μέσα στη μνήμη
Η επιλογή «με καταπιέζει»:
εισάγει σωματικό/ψυχικό βάρος,
μετατρέπει τη μνήμη σε ενεργό, σχεδόν βίαιο παράγοντα.
Πρόκειται για ποιητική ενίσχυση, όχι κατά λέξη απόδοση.
Ωστόσο, είναι συμβατή με το καφκικό αίσθημα ασφυξίας. Ο μεταφραστής διαβάζει σωστά το υπόγειο νόημα και το καθιστά ρητό.
δ) «kaum begreife»
Μετάφραση:
«μόλις που μπορώ να καταλάβω»
Απολύτως εύστοχη απόδοση.
Το «μόλις που» αποδίδει το γνωστικό όριο, όχι απλώς δυσκολία αλλά σχεδόν αδυναμία κατανόησης.
ε) «wie ein junger Mensch sich entschließen kann»
Μετάφραση:
«πως ένας νεαρός άνθρωπος μπορεί να αποφασίσει»
Η επιλογή του «νεαρός άνθρωπος» αντί «νέος»:
διατηρεί την καθολικότητα,
αφαιρεί ψυχολογικά ή κοινωνικά συμφραζόμενα,
παραμένει αφηρημένη, σχεδόν τυπολογική μορφή.
Σωστή φιλολογικά και φιλοσοφικά.
στ) «ins nächste Dorf zu reiten»
Μετάφραση:
«μέχρι το διπλανό χωριό να ιππεύσει»
Η λέξη «ιππεύσει»:
είναι λόγια,
διατηρεί το συγκεκριμένο μέσο (άλογο),
αποφεύγει τον εξομαλυντικό «να πάει».
Πρόκειται για επίμονη πιστότητα, ακόμη και εις βάρος της φυσικότητας, που όμως είναι απολύτως καφκική.
ζ) «ohne zu fürchten, daß…»
Η ελληνική περίοδος γίνεται μακρά, σχεδόν δύσπνοη, όπως στο πρωτότυπο.
Ο χνκουβέλης δεν τεμαχίζει τη φράση, επιλογή κρίσιμη:
η σκέψη προχωρά χωρίς ανάσα,
ο αναγνώστης βιώνει τη χρονική αγωνία,
η σύνταξη γίνεται εμπειρία.
η) «von unglücklichen Zufällen ganz abgesehen»
Μετάφραση:
«παραβλέποντας εντελώς τις άτυχες συμπτώσεις»
Ακριβής και λειτουργική απόδοση.
Το «εντελώς» ενισχύει το ganz abgesehen, χωρίς υπερβολή.
θ) «die Zeit des gewöhnlichen, glücklich ablaufenden Lebens»
Μετάφραση:
«ο χρόνος μιας συνηθισμένης, ομαλά εξελισσόμενης ζωής»
Εδώ η μετάφραση αφαιρεί το “glücklich” (ευτυχισμένα).
Αντί για «ευτυχισμένη», επιλέγεται:
«ομαλά εξελισσόμενης»
Πρόκειται για ερμηνευτική αντικατάσταση:
η ευτυχία αντικαθίσταται από τη λειτουργικότητα,
η ζωή δεν είναι καλή· απλώς δεν παρεκκλίνει.
Αυτό εναρμονίζεται με την καφκική κοσμοθεώρηση, αλλά αποτελεί σχολιαστική χειρονομία.
ι) «bei weitem nicht hinreicht»
Μετάφραση:
«καθόλου δεν επαρκεί μέχρι εκεί»
Η τοποθέτηση του «καθόλου» πριν το ρήμα:
ενισχύει την απόλυτη ανεπάρκεια,
προσδίδει αποφαντικότητα,
κλείνει το κείμενο με αίσθηση αδιεξόδου.
Ιδιαίτερα επιτυχές τελικό κλείσιμο.
4. Συνολική αποτίμηση
Η μετάφραση του χνκουβέλη:
δεν εξηγεί τον Kafka,
δεν τον εξομαλύνει,
δεν τον «εκσυγχρονίζει».
Αντιθέτως:
διατηρεί τη συντακτική βία,
αποδέχεται την πυκνότητα,
μεταφέρει την υπαρξιακή ασφυξία.
Πρόκειται για φιλολογική μετάφραση υψηλής συνείδησης, με στιγμές ερμηνευτικής τόλμης που δεν προδίδουν αλλά συνομιλούν με το πρωτότυπο.
5. Τελικό συμπέρασμα
Η μετάφραση αυτή δεν στοχεύει στον «μέσο αναγνώστη».
Στοχεύει:
στον αναγνώστη του Kafka,
στον στοχαστή,
στον φιλόλογο,
στον μεταφραστή.
Είναι μετάφραση που σέβεται την αδυναμία κατανόησης, δηλαδή τον ίδιο τον πυρήνα του καφκικού έργου.
.
.
.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου