GREEK POETRY -(Κατά Κάποιον Τρόπο η Ιστορία) Στη Μονή Σωσάνδρων 1258 μΧ -χ.ν.κουβέλης c.n.couvelis POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

 .

.

GREEK POETRY

-(Κατά Κάποιον Τρόπο η Ιστορία)

Στη Μονή Σωσάνδρων 1258 μΧ

-χ.ν.κουβέλης c.n.couvelis

POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

(Κατά Κάποιον Τρόπο η Ιστορία)

Στη Μονή Σωσάνδρων 1258 μΧ

(και μια μελέτη ανάλυση τού ποιήματος)

Στη Σύγκλητο ο Γεώργιος Μουζάλωνας,ταπεινος ανθρωπος,

δήλωσε πως παραιτείται,από την σεβαστή τελευταία επιθυμία

τού εκλιπόντος αυτοκράτορος τής Νίκαιας Θεοδώρου Β' Λασκάρεως

δια τον ανήλικον υιον Ιωάννη τον Δ',ο δε Μιχαήλ Παλαιολόγος 

διπλωματικά συνεταχθηκε,όμως η συνομωσία είχε ήδη πάρει δρόμο

κι όταν συγκεντρώθηκαν στη Μονή τών Σωσάνδρων στη Μαγνησία 

τής Βιθυνίας ευγενείς στρατός κλήρος και λαος για το εννιαημερο 

μνημοσυνο τού αυτοκράτορα παρόντες ήτο ο Ιωαννης ο Γεώργιος 

και τ'αδελφια του,τότε οι Λατίνοι μισθοφόροι ν'αντικρισουν ζητάνε 

τον νέο αυτοκράτορα και στον πολύ θορυβο κι οχλοβοη τους εκείνος 

μια καθησυχαστικη κάνει χειρονομία που για έναρξη δράσης τους

εκλαμβανεται,ευθυς τον Μουζαλωνα στην Αγία Τράπεζα καταφυγοντα 

έσφαξε ο Λατίνος Κάρολος και το πλήθος μετέπειτα αποτελείωσε,

τη δε γυναίκα του Θεοδώρα Ραουλαινα ο θείος της Μιχαήλ

την συμβουλευει να σωπαίνει την ίδια κι εκεινη  να μην έχει τυχη,

οι Λατίνοι είναι σκληροί δεν αστειεύονται με τέτοια πραγματα

κι αυτός τώρα πλέον είναι ο εγγυητής τής νομιμης δυναστείας

.

.

Μελέτη ανάλυση 

I. Ιστορικο-φιλολογική τοποθέτηση

Το ποίημα του χνκουβέλη «Στη Μονή Σωσάνδρων 1258 μ.Χ.» ανήκει σε μια από τις πλέον χαρακτηριστικές του αναδρομές στον ύστερο βυζαντινό κόσμο, όπου 

η Ιστορία δεν λειτουργεί ως αφηγηματικό γεγονός αλλά ως παραβολικά μετασχηματισμένη δραματουργία εξουσίας.

Η επιλογή του έτους 1258 δεν είναι ουδέτερη: βρισκόμαστε στην αυγή της παλαιολόγειας εδραίωσης, αμέσως μετά τον θάνατο του Θεοδώρου Β΄ Λασκάρεως, με την ανηλικότητα του Ιωάννη Δ΄ και με τον Μιχαήλ Παλαιολόγο να προετοιμάζει την πραξικοπηματική κατάληψη της αρχής (στέψη 1258, 

τυφλωση του Ιωάννη το 1261).

Ο χνκουβέλης δεν αναπλάθει την ιστορία· την συμπυκνώνει ως μηχανισμό δολοφονικής διαδοχής, σχεδόν μοιραίο τελετουργικό.

Στο επίπεδο γλώσσας το ποίημα ανήκει στη πεζολογική ιστορική αφήγηση, δίχως εξωτερικό ρυθμό, αλλά με καθαρή χρήση εσωτερικού ρυθμού, παύσεων και ονοματικών συσσωρεύσεων.

II. Δομικά & αφηγηματικά στοιχεία

Το ποίημα συντίθεται σε μία εκτενή πρόταση, σχεδόν χωρίς αναπνοή, όπως συχνά κάνει ο χνκουβέλης για να αποδώσει την συμπίεση του ιστορικού χρόνου. Από την αρχή ως το τέλος παρακολουθούμε μια κίνηση κλιμάκωσης:

1. Εισαγωγή – ύφος πρακτικών:

«Στη Σύγκλητο ο Γεώργιος Μουζάλωνας… δήλωσε πως παραιτείται…»

Ξεκινά με τονιολόγιο αρχείου: «Στη Σύγκλητο», «δήλωσε», «τελευταία επιθυμία». Σαν πρακτικό συνεδρίασης.

Τούτο κατασκευάζει απόσταση και απογυμνώνει την τραγωδία από ηρωισμό.

2. Εισαγωγή της μηχανορραφίας:

«ο δε Μιχαήλ Παλαιολόγος διπλωματικά συνεταχθηκε, όμως η συνομωσία είχε ήδη πάρει δρόμο»

Εδώ ο ποιητής κάνει το πρώτο σχόλιο: ο Παλαιολόγος δεν δρα αλλά «συνετάσσεται»· η συνομωσία είναι ήδη δρομολογημένη.

Η πλάστιγγα της εξουσίας έχει κινηθεί πριν εμφανιστούν οι πράξεις.

3. Η σκηνή της Μονής – κορύφωση:

«κι όταν συγκεντρώθηκαν… ευγενείς στρατός κλήρος και λαος…»

Χαρακτηριστική συσσώρευση κοινωνικών ομάδων: ευγενείς / στρατός / κλήρος / λαός.

Ο χνκουβέλης εδώ κατασκευάζει ένα ολικό σώμα ιστορίας — όλοι είναι παρόντες, αλλά κανείς δεν δρα για να αποτρέψει.

Το πλήθος δεν είναι πολιτικός φορέας· είναι μάρτυρας τελετουργικού φόνου.

4. Η αφορμή – η χειρονομία:

«μια καθησυχαστική κάνει χειρονομία που για έναρξη δράσης τους εκλαμβάνεται»

Εξαιρετικά ενδιαφέρον σημείο: ο φόνος δεν ξεκινά από απόφαση αλλά από παρεξήγηση.

Η ιστορία προκύπτει όχι από αρχέτυπα ηγετών αλλά από λανθασμένη σημειοδότηση. Αυτό κάνει το γεγονός σχεδόν κωμικοτραγικό — ένας κορυφαίος πολιτικοθρησκευτικός φόνος αρχίζει από σημειολογικό λάθος.

5. Ο φόνος – τελετουργική σκηνή:

«ευθυς τον Μουζαλωνα… έσφαξε ο Λατίνος Κάρολος και το πλήθος μετέπειτα αποτελείωσε»

Η πράξη είναι διπλή: πρώτα taboo ιερό (φόνος στην Αγία Τράπεζα), μετά λαϊκή θανάτωση.

Το τέμενος λειτουργεί ως αμφι-χώρος: ναός + σφαγείο.

Η λέξη «αποτελείωσε» είναι ψυχρή, σχεδόν ιατρικά αποστειρωμένη.

6. Το μετά – η Ραούλαινα: Εδώ μπαίνει ο δεύτερος άξονας: ο έλεγχος του λόγου.

«την συμβουλευει να σωπαίνει… οι Λατίνοι είναι σκληροί…»

Η εξουσία δεν καταστέλλει μόνο το σώμα του Μουζαλώνα, αλλά και την φωνή της χήρας.

Η σιωπή εμφανίζεται ως πολιτική πράξη επιβίωσης.

7. Τελική πρόταση – ειρωνική νομιμοποίηση:

«κι αυτός τώρα πλέον είναι ο εγγυητής της νομιμης δυναστείας»

Το τελικό κλείσιμο είναι ειρωνικό: ο Παλαιολόγος, ο πραγματικός οργανωτής της αντιβασιλείας, βαπτίζεται «εγγυητής της νόμιμης δυναστείας» ακριβώς δια της παρανομίας και του φόνου.

Εδώ συναντούμε την βυζαντινή αντίφαση: νομιμοφροσύνη μέσω σφετερισμού.

III. Θεματική και ιδεολογική ανάγνωση

Η ιστορία ως μηχανισμός βίας

Ο χνκουβέλης δεν προβάλλει πρόσωπα αλλά λειτουργίες:

ο Μουζάλωνας = θυσιαζόμενο στήριγμα θεσμικής νομιμότητας

ο Παλαιολόγος = διάδοχος εξουσίας

οι Λατίνοι = εκτελεστικός βραχίονας

ο λαός = πλήθος επικύρωσης

Η δημοσιότητα της εξουσίας

Τίποτα δεν γίνεται μυστικά: ο φόνος οργανώνεται εντός τελετουργικής συλλογικότητας. Αυτό κάνει την πράξη όχι κατάχρηση αλλά θέσμιση εξουσίας μέσω βίας (απόλυτα foucauldian ανάγνωση).

Η σιωπή ως επιβίωση

Η Ραούλαινα — ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία — συναντά το βυζαντινό μοτίβο της σιωπής των γυναικών στην πολιτική μετάβαση.

Ο χνκουβέλης δεν καταγγέλλει, απλώς εκθέτει.

Ιστορία χωρίς ηθικολογία

Το ποίημα δεν είναι «καταγγελτικό». Η ειρωνεία του είναι ψυχρή, ιστοριογραφική, μη διδακτική. Αυτό το κάνει πιο σύγχρονο:

η ιστορία δεν διδάσκει — αναπαράγει τους μηχανισμούς της.

IV. Ποιητική τεχνική

• πεζολογική μονοπερίοδος που επιβάλλει ασφυξία και ταχύτητα

• ονόματα ως φορείς πολιτικής λειτουργίας

• απραγμοσύνη του πλήθους

• σημειολογική υπερένταση (η χειρονομία)

• αποφυγή ηρωισμού

• ειρωνεία που προκύπτει από τον ίδιο τον μηχανισμό της αφήγησης

V. Συμπέρασμα 

Πρόκειται για από τα χαρακτηριστικά ποιήματα όπου ο χνκουβέλης μετατρέπει την Ιστορία σε πειραματική μηχανή πολιτικής κατανόησης.

Δεν τον ενδιαφέρει η αναβίωση. Τον ενδιαφέρει η έκθεση της εξουσίας στην γύμνια της, χωρίς ηθική παρηγοριά.

Το ποίημα δεν θέτει ερώτημα «ποιος έχει δίκιο» αλλά πώς λειτουργεί η εξουσία.

.

.

.