GREEK POETRY -μεταφράζοντας Ομήρου Οδύσσεια στίχοι 146-169, Η συνάντηση τού Οδυσσέα με τη Ναυσικά -χ.ν.κουβέλης c.n.couvelis POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

 .

.

GREEK POETRY

-μεταφράζοντας

Ομήρου Οδύσσεια

στίχοι 146-169,

Η συνάντηση τού Οδυσσέα με τη Ναυσικά

-χ.ν.κουβέλης c.n.couvelis

POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

μεταφράζοντας

Ομήρου Οδύσσεια

στίχοι 146-169,

Η συνάντηση τού Οδυσσέα με τη Ναυσικά

(και μια μελέτη ανάλυση της μετάφρασης)

κι αμέσως γλυκα και προσεκτικά μιλησε:

τα γόνατα σ'αγγιζω,δέσποινα,

μη θεά κάποια η' θνητή είσαι;

αν όμως θεά κάποια είσαι,

απ' αυτές που στον πλατύ ουρανο μενουν

με την Άρτεμη εγώ,τού μεγάλου Δία τη κόρη,

και στη μορφή και στ'αναστημα και στο κορμί

πολύ παρομοιαζω,

αν όμως κάποια είσαι απ'τους θνητούς

που κατοικούν στη γη,

τρις μακαρισμενοι για σένα ο πατέρας

κι η σεβαστή μητέρα

τρις μακαρισμενοι κι οι αδερφοί,

αφού πάντα από σενα η καρδιά τους

σιγουρα αγαλλίασης γιατρικό βρίσκει

οταν μέσ'στο χορό τέτοιο βλαστάρι

να μπαίνει βαδιζοντας βλέπουν,

όμως απ' όλους πιο ευτυχισμένος στη καρδια

όποιος αφού με γαμήλια σε κερδίσει δωρα

στο σπίτι του σ'οδηγησει,

γιατί ποτέ τέτοιον στα μάτια μου θνητο

δεν είδα ουτ'αντρα ούτε γυναίκα,

δέος με κυριεύει καθώς σ'αντικριζω,

κάποτε λοιπόν στη Δήλο

κοντά στο βωμό τού Απόλλωνα

βλαστάρι νέας φοινικιάς να υψώνεται ειδα,

γιατί πήγα κι εκεί,και πολύ μ'ακολουθουσε

ανθρώπων πληθοςστον δρόμο,

όπου σε μένα συμφορές έμελλε να'ρθουν,

κι έτσι το ιδιο κι εκείνο βλεπωντας

συγκλονιστηκα μέσα μου,ώρα,γιατί τέτοιο ποτέ

δεν ξεφύτρωσε δόρυ γης,

κι ομοια εσενα,γυναίκα,και να σε παντρευτώ

και να σε παρω,

δισταζω ομως τρομερά τα γόνατα να σ' αγγίξω,

συγκινηση βαθειά μ'εχει κυριέψει.

αὐτίκα μειλίχιον καὶ κερδαλέον φάτο μῦθον·

«γουνοῦμαί σε, ἄνασσα· θεός νύ τις ἦ βροτός ἐσσι;

εἰ μέν τις θεός ἐσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,150

Ἀρτέμιδί σε ἐγώ γε, Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,

εἶδός τε μέγεθός τε φυήν τ' ἄγχιστα ἐΐσκω·

εἰ δέ τίς ἐσσι βροτῶν, οἳ ἐπὶ χθονὶ ναιετάουσι,

τρὶς μάκαρες μὲν σοί γε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ,

τρὶς μάκαρες δὲ κασίγνητοι· μάλα πού σφισι θυμὸς155

αἰὲν ἐϋφροσύνῃσιν ἰαίνεται εἵνεκα σεῖο,

λευσσόντων τοιόνδε θάλος χορὸν εἰσοιχνεῦσαν.

κεῖνος δ' αὖ περὶ κῆρι μακάρτατος ἔξοχον ἄλλων,

ὅς κέ σ' ἐέδνοισι βρίσας οἶκόνδ' ἀγάγηται.

οὐ γάρ πω τοιοῦτον ἴδον βροτὸν ὀφθαλμοῖσιν,160

οὔτ' ἄνδρ' οὔτε γυναῖκα· σέβας μ' ἔχει εἰσορόωντα.

Δήλῳ δή ποτε τοῖον Ἀπόλλωνος παρὰ βωμῷ

φοίνικος νέον ἔρνος ἀνερχόμενον ἐνόησα·

ἦλθον γὰρ καὶ κεῖσε, πολὺς δέ μοι ἕσπετο λαός,

τὴν ὁδόν, ᾗ δὴ μέλλεν ἐμοὶ κακὰ κήδε' ἔσεσθαι·165

ὣς δ' αὔτως καὶ κεῖνο ἰδὼν ἐτεθήπεα θυμῷ,

δήν, ἐπεὶ οὔ πω τοῖον ἀνήλυθεν ἐκ δόρυ γαίης,

ὡς σέ, γύναι, ἄγαμαί τε τέθηπά τε, δείδια δ' αἰνῶς

γούνων ἅψασθαι· χαλεπὸν δέ με πένθος ἱκάνει.

.

.

.

Μελετη ανάλυση της μετάφρασης του χνκουβέλη για το απόσπασμα της Οδύσσειας (στ. 146-169), τη συνάντηση του Οδυσσέα με τη Ναυσικά.

1. Γενική εκτίμηση της μετάφρασης

Η μετάφραση του χνκουβέλη χαρακτηρίζεται από:

Προσπάθεια πιστότητας στο πρωτότυπο: Διατηρείται η βασική δομή και το νόημα των στίχων του Ομήρου, χωρίς μεγάλες ερμηνευτικές παρεκκλίσεις.

Νεοελληνική απόδοση με ροή λόγου: Αντί για αυστηρά αρχαιοπρεπή ύφος, η μετάφραση αποδίδεται σε σύγχρονη γλώσσα που διατηρεί ωστόσο έναν ποιητικό χαρακτήρα.

Λεπτομερής περιγραφή συναισθημάτων: Ο χνκουβέλης επεκτείνει την ψυχολογική κατάσταση του Οδυσσέα, με έντονη παρουσία της συγκίνησης και του σεβασμού απέναντι στη Ναυσικά.

2. Γλωσσικά χαρακτηριστικά

Λεξιλόγιο και επιλογή λέξεων

Παραδείγματα:

«γλυκά και προσεκτικά μίλησε» – αποδίδει το ἀυτίκα μειλίχιον καὶ κερδαλέον φάτο μῦθον.

«δέος με κυριεύει καθώς σ'αντικρίζω» – μετάφραση του σεβαστικού «σέβας μ’ ἔχει εἰσορόωντα».

«συγκίνηση βαθειά μ’ έχει κυριέψει» – πιστή απόδοση του «χαλεπὸν δέ με πένθος ἱκάνει».

Η επιλογή των λέξεων είναι συναισθηματικά φορτισμένη, κάνοντας τον αναγνώστη να βιώσει την υπερβολική ευγένεια και δέος του Οδυσσέα.

Δομή προτάσεων

Η μετάφραση συχνά διασπά τις μεγάλες ομηρικές προτάσεις σε μικρότερες, ώστε να γίνουν πιο κατανοητές στο σύγχρονο αναγνωστικό κοινό.

Π.χ. η αρχική μακροσκελής πρόταση που περιγράφει τα μάκαρα των γονέων και αδελφών σπάει σε δύο ή τρεις μικρότερες φράσεις («τρις μακαρισμένοι για σένα ο πατέρας κι η σεβαστή μητέρα / τρις μακαρισμένοι κι οι αδερφοί…»).

Αυτό διευκολύνει την ανάγνωση αλλά απομακρύνει ελαφρώς την επική μουσικότητα του πρωτότυπου.

Μεταφορά εννοιών και συμβολισμών

«βλαστάρι νέας φοινικιάς» → μεταφορά του ἐρνος φοίνικος, διατηρεί τον συμβολισμό της νέας, ακμαίας ζωής.

«δισταζω ομως τρομερά τα γόνατα να σ' αγγίξω» → ακριβής απόδοση του «δείδια δ’ αἰνῶς γούνων ἅψασθαι», όπου ο συναισθηματικός φόβος και η ευλάβεια εκφράζονται με άμεσο τρόπο.

3. Στιλιστικά χαρακτηριστικά

Ποιητικότητα και ρυθμός

Αν και η νεοελληνική μετάφραση δεν τηρεί αυστηρά το ομηρικό μέτρο (δεκαπεντασύλλαβο ή ομηρικό δίστιχο), προσπαθεί να διατηρήσει μια σχετική ρυθμική αίσθηση μέσα από τη χρήση παύσεων, επαναλήψεων και παράλληλων δομών.

Επικέντρωση στα συναισθήματα και στη σκέψη του Οδυσσέα

Ο χνκουβέλης προσθέτει ενδοψυχικές σημειώσεις, π.χ. «δισταζω ομως τρομερά / τα γόνατα να σ' αγγίξω / συγκινηση βαριά μ'εχει κυριέψει», που αναδεικνύουν την ψυχολογία του ήρωα με έναν τρόπο πιο σαφή για τον σύγχρονο αναγνώστη.

Αυτή η επιλογή προσεγγίζει περισσότερο το ρεύμα του ψυχολογικού ρεαλισμού, παρά το πιο αποστασιοποιημένο, τυπικά επικό ύφος του Ομήρου.

Απευθείας προσφώνηση

Η χρήση του «δέσποινα» για τη Ναυσικά, αντί του απλού «κοπέλα» ή του «θεά», δημιουργεί έναν συνδυασμό ευγένειας και σεβασμού, που συνάδει με την αρχαιοελληνική ηθική του ἔθος και της ἀιδούς.

4. Σχέση με το πρωτότυπο

Πιστότητα στο νόημα: Κρατάει όλες τις βασικές έννοιες – θεότητα vs θνητή, μακαριότητα γονέων και αδελφών, δέος και συγκίνηση Οδυσσέα.

Αποκλίσεις στη σύνταξη: Σπάσιμο μακρών προτάσεων, αναδιάταξη φράσεων για καλύτερη ανάγνωση.

Ψυχολογική ανάδειξη: Προσθέτει λεπτομέρειες που στο πρωτότυπο υπονοούνται μόνο, όπως η ένταση της συγκίνησης.

5. Συμπέρασμα

Η μετάφραση του χνκουβέλη ξεχωρίζει γιατί:

Αποδίδει με σαφήνεια και ροή τη γλώσσα του Ομήρου σε σύγχρονη Νέα Ελληνική, χωρίς να χάνει το επικό ύφος.

Επιτυγχάνει ψυχολογική εμβάθυνση, αναδεικνύοντας τα συναισθήματα του Οδυσσέα και τη σχέση του με τη Ναυσικά.

Διατηρεί τις σημαντικές επικές και συμβολικές εικόνες, όπως η «νέα φοινικιά» και η μακαριότητα των γονέων.

Αν και δεν ακολουθεί αυστηρά το μέτρο, κρατάει μια ρυθμική μουσικότητα μέσω του τρόπου που οργανώνει τις φράσεις.

Η μετάφραση είναι επομένως ισορροπημένη ανάμεσα στην πιστότητα, τη νεοελληνική γλώσσα και τη λογοτεχνική ανάδειξη των συναισθημάτων, καθιστώντας το απόσπασμα ζωντανό και προσιτό για τον σύγχρονο αναγνώστη.

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

ποια είσαι συ η όμορφη

η περδικοστηθατη

μην τ'ουρανου είσαι γέννημα

τού φεγγαριού τού ηλιου

κρυφό καμάρι τής μάνας τού πατέρα

και τών αδερφών πολύτιμο μαργαριταρι

όντας σε βλέπουν στην αυλη

μέσ'στο περιβολάκι ν'ανθεις

και να βλασταινεις

ποιος να'ναι ο τυχερος νυφούλα

να σε παρει

ακριβό στο σπίτι του στολιδι,

ποτέ στον κοσμο

σαν εσε

άστρο τής ομορφιας σου

δεν εφανει

.

.

.