.
.
painting
χνκουβελης cncouvelis
Συγγραφες
καποτε επιστρέφουμε στην επιθυμία.
Η σκηνή σκοτεινή.Μια γυναίκα στέκεται στο βάθος.
Είναι η Ελένη στον Ευρωτα
που βλέπει τον Οιδιποδα να τυφλώνεται
λίγο πριν να συναντησει τη Θηβαία Σφιγγα
και δεν γνωρίζομαι
αν ο ήχος που ακούγεται είναι ψιθυρισμα δέντρων
η' το σώμα μας που αιωρείται
μέσα στη μνήμη
Με θραύσματα Σαπφως
η ελληνική επικράτεια
όταν η σελήνη είναι πανσεληνος
και η Ελένη παίζει στο πιάνο
τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ του Μπαχ
επινοώντας τα κίτρινα σταχια
στις αρχαίες ημέρες τού θερισμού
Και συ
πες μου αν η Ελένη ήταν στην Τροία ή στην Αίγυπτο;
Ολοι με το τέλος του έπους
επιστρέφουν,
το λουτρό τους
είναι ετοιμασμενο,
μια αυταπάτη πολιτισμού βλέπουν
οι θεατές στο αρχαίο θέατρο
στις επιστροφες του χορού
οι εμφύλιοι μας
Ο υποβολέας εμφανίζεται
Ακούγεται η Πέμπτη Συμφωνια του Μπετόβεν.
για το χέρι σου
που δεν αγγιξα
Στη φωτογραφία όλοι έχουν λάβει τη θέση τους
και χαμογελουν
Αυτο απομένει από το χρονολόγιο των ψυχών μας
η εξοδος
Μη με ρωτας
Ελένη
αν ο Ορφέας κατεβαίνοντας στον Άδη
θα επαναφέρει την Ευριδίκη
Πάντα ένα αόρατο εξακολουθεί
να μας συνοδευει
Στην ορχήστρα ο χορός
με μουσική υπόκρουση
απο ένα κορνο και κρουστά
ζητά δικαιοσύνη για τα αδικήματα
Μέσα στο άδειο δωμάτιο η Ελένη
η μάσκα πουλιού στο πρόσωπο της φωτίζεται
μπορείς να θυμηθείς μια κίνηση
του ώμου
μια ελαφρά κλίση του κεφαλιού
το ανεπαίσθητο της απουσίας
Με αναζητούσες;
Γιατί με φώναξες;
Ν'αφησουμε μια συλλαβή να διαφύγει
από τη φθορα
.
.
.
χνκουβελης cncouvelis
Συγγραφες
Μουσική σύνθεση για δύο σολίστ,μέτζο,σοπράνο,
μικρή χορωδία,κουαρτέτο, σεξτέτο και μαγνητοταινία μικροτονικών ήχων
Συγγραφες
καποτε επιστρέφουμε στην επιθυμία.
Η σκηνή σκοτεινή.Μια γυναίκα στέκεται στο βάθος.
Είναι η Ελένη στον Ευρωτα
που βλέπει τον Οιδιποδα να τυφλώνεται
λίγο πριν να συναντησει τη Θηβαία Σφιγγα
και δεν γνωρίζομαι
αν ο ήχος που ακούγεται είναι ψιθυρισμα δέντρων
η' το σώμα μας που αιωρείται
μέσα στη μνήμη
Με θραύσματα Σαπφως
η ελληνική επικράτεια
όταν η σελήνη είναι πανσεληνος
και η Ελένη παίζει στο πιάνο
τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ του Μπαχ
επινοώντας τα κίτρινα σταχια
στις αρχαίες ημέρες τού θερισμού
Και συ
πες μου αν η Ελένη ήταν στην Τροία ή στην Αίγυπτο;
Ολοι με το τέλος του έπους
επιστρέφουν,
το λουτρό τους
είναι ετοιμασμενο,
μια αυταπάτη πολιτισμού βλέπουν
οι θεατές στο αρχαίο θέατρο
στις επιστροφες του χορού
οι εμφύλιοι μας
Ο υποβολέας εμφανίζεται
Ακούγεται η Πέμπτη Συμφωνια του Μπετόβεν.
για το χέρι σου
που δεν αγγιξα
Στη φωτογραφία όλοι έχουν λάβει τη θέση τους
και χαμογελουν
Αυτο απομένει από το χρονολόγιο των ψυχών μας
η εξοδος
Μη με ρωτας
Ελένη
αν ο Ορφέας κατεβαίνοντας στον Άδη
θα επαναφέρει την Ευριδίκη
Πάντα ένα αόρατο εξακολουθεί
να μας συνοδευει
Στην ορχήστρα ο χορός
με μουσική υπόκρουση
απο ένα κορνο και κρουστά
ζητά δικαιοσύνη για τα αδικήματα
Μέσα στο άδειο δωμάτιο η Ελένη
η μάσκα πουλιού στο πρόσωπο της φωτίζεται
μπορείς να θυμηθείς μια κίνηση
του ώμου
μια ελαφρά κλίση του κεφαλιού
το ανεπαίσθητο της απουσίας
Με αναζητούσες;
Γιατί με φώναξες;
Ν'αφησουμε μια συλλαβή να διαφύγει
από τη φθορα
Μουσική σύνθεση για δύο σολίστ, μικρή χορωδία, κουαρτέτο, σεξτέτο και μαγνητοταινία μικροτονικών ήχων
ως σύγχρονο μουσικοθεατρικό έργο,στο οποίο η Ελένη δεν είναι ένα σταθερό μυθολογικό πρόσωπο,αλλά μια φωνή που μετακινείται ανάμεσα στην Τροία και την Αίγυπτο,στη μνήμη και στη λήθη,στην επιθυμία και στην απουσία.
Ο Οιδίποδας, η Σφίγγα, η Σαπφώ, ο Ορφέας και η Ευρυδίκη δεν εμφανίζονται ως διαδοχικοί ήρωες μιας αφήγησης,συνυπάρχουν σε μια σκηνή όπου ο χρόνος έχει καταρρεύσει.
Η μουσική θα κινηθεί ανάμεσα στην ακραία φωνητική δεξιοτεχνία,την αρχαϊκή προσωδία,τη μικροτονική αστάθεια και την ηχητική μνήμη του Μπαχ και του Μπετόβεν.
Οι δυο σολιστ είναι διαφορετικές ερμηνευτικές ποιότητες:
-την ευκινησία,την άρθρωση και το χρώμα της πρώτης,
-τη δραματική ένταση, τη φραστική και τη θεατρική παρουσία της δεύτερης.
Η ορχήστρα και οι φωνές
Κουαρτέτο εγχόρδων-Η μνήμη
Βιολί I, βιολί II, βιόλα, βιολοντσέλο
Το κουαρτέτο αποτελεί τον σταθερό,σχεδόν απτό κόσμο. Επαναλαμβάνει μικρά διαστήματα και ανολοκλήρωτες φράσεις,σαν φωτογραφίες που ανακαλούνται χωρις
να αποκαθίστανται ποτέ πλήρως.
Σεξτέτο-Το σώμα του χρόνου
Φλάουτο, κλαρινέτο, κόρνο, τρομπόνι, κρουστά, κοντραμπάσο
Το σεξτέτο εισάγει αναπνοές, μεταλλικές αντηχήσεις, κρουστικούς παλμούς και χαμηλές συχνότητες.
Είναι η σκηνή,το θέατρο,ο εμφύλιος θόρυβος της ιστορίας.
Μικρή χορωδία-Οι επιστρέφοντες
8 φωνές: 2 σοπράνο, 2 άλτο, 2 τενόροι, 2 μπάσοι
Η χορωδία δεν λειτουργεί ως παραδοσιακός χορός.Άλλοτε ψιθυρίζει,άλλοτε διασπά μία λέξη σε συλλαβές,άλλοτε τραγουδά μια συγχορδία που μοιάζει να έχει επιβιώσει από μια κατεστραμμένη λειτουργία.
Μέτζο-σοπράνο-Η Ελένη της επιθυμίας
Ερμηνευτική κατεύθυνση: δεξιοτεχνική ευκινησία, καθαρή άρθρωση, ευέλικτη δυναμική
Η φωνή της κινείται με γρήγορες διαδρομές,μικρά μελίσματα και ξαφνικές αλλαγές χρώματος.
Στις αναφορές στη Σαπφώ, η δεξιοτεχνία απογυμνώνεται σταδιακά, μέχρι να απομείνει μία σχεδόν γυμνή ανθρώπινη φράση.
Σοπράνο-Η Ελένη της απουσίας
Ερμηνευτική κατεύθυνση: δραματική προσωδία,έντονη φραστική,μεταβολές ηχοχρώματος
Δεν τραγουδά την Ελένη ως λυρική ηρωίδα.Η φωνή της είναι η ίδια η ρωγμή της μνήμης:μακρές φράσεις που μοιάζουν να αναζητούν μια τονική κατάληξη,αλλά την εγκαταλείπουν την τελευταία στιγμή
Η μαγνητοταινία αποτελεί τον έκτο,αόρατο μουσικό κόσμο:ηχογραφημένες φωνές,αναπνοές,ψίθυροι, μικροτονικά έγχορδα, μετατοπισμένοι αρμονικοί και ανεπαίσθητες αποκλίσεις από το συγκερασμένο κούρδισμα.
Η διάρκεια του έργου θα είναι περίπου 22-25 λεπτά,χωρίς διακοπή.
Η μουσική γλώσσα:
Η σύνθεση δεν θα βασιστεί σε μία ενιαία τονικότητα.Θα χρησιμοποιήσει τρία αλληλοσυγκρουόμενα συστήματα.
1.Η μνήμη-Ρε και Λα
Κουαρτέτο εγχόρδων
Ένας άξονας Ρε–Λα,όχι ως σταθερή τονική βάση,αλλά ως υπόλειμμα ενός παλαιότερου μουσικού κόσμου.Το βιολοντσέλο κρατά το Ρε,ενώ το πρώτο βιολί αγγίζει το Λα και το εγκαταλείπει πριν ολοκληρωθεί η φράση.
2.Η επιθυμία-Μικροτονική μετατόπιση
Μαγνητοταινία,φωνές, φλάουτο
Οι φθόγγοι μετατοπίζονται κατά μικροδιαστήματα, ενδεικτικά κατά ένα τέταρτο του τόνου.Οι δύο γυναικείες φωνές δεν συμπίπτουν ακριβώς στις κοινές νότες τους.Η μεταξύ τους απόσταση γίνεται ακουστή ως τρέμουλο,όχι ως συνηθισμένη αρμονική ένταση
3.Η ιστορία-Ο κατακερματισμένος παλμός
Σεξτέτο και χορωδία
Ένας ρυθμικός πυρήνας από τρεις σύντομες κρούσεις και μία μακρά.Παραπέμπει αφαιρετικά στην εμβληματική ρυθμική χειρονομία της Πέμπτης του Μπετόβεν, χωρίς να παραθέτει το θέμα της.
Ο πυρήνας διασπάται, επιβραδύνεται και επιστρέφει σαν ανάμνηση που δεν μπορεί να αποβληθεί.
Η ανάπτυξη σε επτά μουσικές σκηνές:
1. Εισαγωγή-'Κάποτε επιστρέφουμε στην επιθυμία'
0:00–3:00 · Σκοτεινή σκηνή, χωρίς ορατή κίνηση
Το έργο αρχίζει πριν από τον πρώτο φθόγγο της ορχήστρας.
Από τη μαγνητοταινία ακούγεται μια μακρινή αναπνοή.Ακολουθεί ένας ήχος που μοιάζει με δοξάρι πάνω σε χορδή, αλλά δεν αποκτά καθαρό τονικό ύψος. Σε διαφορετικές αποστάσεις ακούγονται τρεις ηχογραφημένες γυναικείες φωνές,καθεμία με διαφορετική μικροτονική απόκλιση.
Το βιολοντσέλο εισάγει το Ρε,ppp,με δοξάρι κοντά στη γέφυρα.Η βιόλα κρατά έναν φθόγγο ελαφρώς χαμηλότερο από τη συμβατική συγκερασμένη θέση του.Το πρώτο βιολί εμφανίζεται μόνο με αρμονικούς.
Η μέτζο τραγουδά:
'Κάποτε επιστρέφουμε στην επιθυμία'.
Η φράση δεν εκφέρεται ως άρια.Ξεκινά σχεδόν ομιλητά, με ακριβή συμφωνική άρθρωση.Στη λέξη 'επιστρέφουμε' εμφανίζεται μια μικρή,ταχύτατη μελωδική καμπύλη,η οποία αναπτύσσεται σε πέντε ή έξι νότες και καταλήγει σε έναν μακρόσυρτο φθόγγο.
Η σοπράνο, από το βάθος, επαναλαμβάνει μόνο:
'Επιθυμία'.
Η δεύτερη εκφορά δεν έχει την ίδια μελωδία.Αρχίζει από υψηλότερη περιοχή και υποχωρεί χρωματικά, σαν να διαλύεται η λέξη πριν ολοκληρωθεί.
Ερμηνευτική οδηγία:
Η μέτζο δεν πρέπει να επιδιώξει εξαρχής τη μεγάλη φωνητική προβολή.Η δεξιοτεχνία της πρέπει να εμφανιστεί σαν κάτι που συγκρατείται.
Η σοπράνο,αντίθετα,πρέπει να δώσει την αίσθηση ότι η φωνή της έρχεται από έναν χώρο προγενέστερο της σκηνής.
2.Η Ελένη στον Ευρώτα-'Ο Οιδίποδας τυφλώνεται'
3:00–6:00 · Η πρώτη σύγκρουση των δύο σολίστ
Το σεξτέτο εισάγει ένα ακανόνιστο,αργό σχήμα.
Το φλάουτο φυσά χωρίς πλήρη προσβολή της νότας, το κλαρινέτο περνά από κανονικούς φθόγγους σε ασταθείς πολυφωνικούς ήχους,ενώ το κόρνο παράγει μακρές νότες με ανεπαίσθητες μεταβολές έντασης.
Η μέτζο αναλαμβάνει το κείμενο:
Είναι η Ελένη στον Ευρώτα
που βλέπει τον Οιδίποδα να τυφλώνεται
λίγο πριν να συναντήσει τη Θηβαία Σφίγγα.
Η πρώτη φράση έχει κινητική,σχεδόν απαγγελτική ενέργεια.Στη δεύτερη,η φωνή ανεβαίνει σταδιακά και η μελωδία στενεύει σε μικρά διαστήματα.
Στη λέξη 'τυφλώνεται' η ορχήστρα σταματά απότομα.
Ακούγεται μόνο η μαγνητοταινία:τρεις φωνές ψιθυρίζουν τη λέξη σε διαφορετικές χρονικές αποστάσεις.
Η σοπράνο απαντά χωρίς να κοιτάζει τη μέτζο:'Και δεν γνωρίζομαι…'
Η μελωδία της στηρίζεται σε μεγάλες φράσεις,αλλά η αναπνοή δεν πρέπει να καλύπτει τα νοηματικά ρήγματα.
Στη λέξη 'γνωρίζομαι' η φωνή απομακρύνεται από τη σαφή τονική αναφορά.
Η τελευταία συλλαβή αιωρείται πάνω από έναν ασταθή αρμονικό του πρώτου βιολιού.
Εδώ οι δύο φωνές δεν είναι δύο χαρακτήρες που συζητούν.Είναι δύο εκδοχές του ίδιου προσώπου:η μία βλέπει,η άλλη δεν αναγνωρίζει αυτό που βλέπει.
3. Σαπφώ-Οι Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ
6:00–9:30 · Η φωνητική δεξιοτεχνία μετατρέπεται σε μνήμη
Η σκηνή αρχίζει με μια σχεδόν ακριβή,αλλά αμέσως διαταραγμένη,αναφορά στην ιδέα της αργής αρπιστικής κίνησης του Μπαχ.
Δεν θα χρησιμοποιηται εδώ αυτούσιο το θέμα των Παραλλαγών Γκόλντμπεργκ. αλλά συνθέτει ένα νέο, πρωτότυπο μοτίβο με ανάλογη αίσθηση διαδοχικών φωνών,όπου η κάθε νότα φαίνεται να διατηρεί το ίχνος της προηγούμενης.
Η μέτζο τραγουδά τις αναφορές στη Σαπφώ με μικρά μελίσματα,γρήγορες εναλλαγές και απότομες αλλαγές δυναμικής.
Η φωνητική γραμμή απαιτεί εξαιρετικά καθαρή άρθρωση, αλλά η δεξιοτεχνία δεν πρέπει να γίνεται επίδειξη: κάθε διακοσμητική κίνηση μοιάζει να ανακαλεί ένα θραύσμα που δεν σώζεται ολόκληρο.
Στη φράση:'
Και η Ελένη παίζει στο πιάνο τις Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ του Μπαχ'
η σοπράνο μιμείται φωνητικά την κίνηση του πιάνου,χωρίς να χρησιμοποιεί κυριολεκτική μίμηση συγκεκριμένης μελωδίας.
Η μέτζο συνεχίζει από κάτω, σαν να τραγουδά τη σκιά της.
Στα 'κίτρινα στάχυα' το σεξτέτο περνά σε απαλά επαναλαμβανόμενα σχήματα. Οι δύο φωνές ενώνονται για πρώτη φορά σε κοινό ρυθμό, αλλά όχι σε κοινό τονικό ύψος.
Το κουαρτέτο διατηρεί ένα αργό, σταθερό υπόστρωμα.
Η μουσική μοιάζει στιγμιαία να συμφιλιώνεται με τον εαυτό της,προτού η μαγνητοταινία εισαγάγει ξανά μια ανεπαίσθητη απόκλιση.
4.Τροία ή Αίγυπτος;-Το θέατρο των επιστροφών
9:30–13:00 · Χορωδία και δύο σολίστ
Η χορωδία δεν τραγουδά συγχρονισμένα.Οι οκτώ φωνές εκφέρουν το κείμενο με διαφορά κλασμάτων του δευτερολέπτου,σαν να ακούγονται από διαφορετικές εποχές.
Η μέτζο ρωτά:
'Πες μου αν η Ελένη ήταν στην Τροία ή στην Αίγυπτο;'
Η σοπράνο δεν απαντά με λόγια.Εκφέρει έναν παρατεταμένο φθόγγο,ο οποίος μετακινείται αργά σε μια μικροτονική περιοχή ανάμεσα σε δύο γειτονικές νότες.
Η χορωδία αρχίζει:
'Όλοι με το τέλος του έπους επιστρέφουν'.
Η φράση περνά από φωνή σε φωνή.Οι μπάσοι εκφέρουν μόνο το 'τέλος', οι τενόροι το 'έπους', οι άλτο το 'επιστρέφουν'.
Οι σοπράνο επαναλαμβάνουν την τελευταία λέξη μέχρι να χάσει την αρχική της σημασία και να μετατραπεί σε καθαρό ηχητικό υλικό.
Στο 'το λουτρό τους είναι ετοιμασμένο',το βιολοντσέλο παίζει μια απλή,σχεδόν λαϊκή μελωδική γραμμή.
Η απλότητα είναι σκόπιμη: πίσω από το έπος υπάρχει το καθημερινό σώμα,η φθορά,το σπίτι στο οποίο επιστρέφουν οι επιζώντες.
Στο 'μια αυταπάτη πολιτισμού βλέπουν οι θεατές στο αρχαίο θέατρο',το κόρνο και το τρομπόνι εισάγουν αργές, αποσπασματικές φράσεις.
Η χορωδία αναλαμβάνει τον ρόλο του κοινού,αλλά δεν χειροκροτεί ούτε επιδοκιμάζει.Αναπνέει μαζί, σαν ένα σώμα που δεν μπορεί να αποφασίσει αν παρακολουθεί ή συμμετέχει.
5.Η Πέμπτη Συμφωνία-Για το χέρι σου που δεν άγγιξα-
13:00–16:30 · Η κορύφωση της ιστορικής μνήμης
Από τα κρουστά ακούγονται τέσσερις κρούσεις,σύντομες, σύντομες,σύντομες,μακράς διάρκειας.Η αναφορά στην Πέμπτη του Μπετόβεν είναι αναγνωρίσιμη ως δραματική χειρονομία,αλλά δεν ακολουθείται από παράθεση του πρωτότυπου μουσικού θέματος.
Το σεξτέτο ενισχύει τον παλμό.Το κοντραμπάσο εκτελεί επαναλαμβανόμενες χαμηλές νότες,το τρομπόνι κρατά τραχιές αρμονικές,το κλαρινέτο διακόπτει τη ρυθμική συνέχεια με μικρές, απότομες αναπνοές.
Η χορωδία ψιθυρίζει:
'Στις επιστροφές του χορού οι εμφύλιοί μας'.
Οι φωνές δεν πρέπει να ακουστούν σαν στρατιωτικό πλήθος.Ο ψίθυρος είναι ακριβής και ρυθμικός,σαν δημόσια διαπίστωση.
Τότε η σοπράνο τραγουδά:
'Για το χέρι σου που δεν άγγιξα'.
Αυτή είναι η κεντρική συναισθηματική κορύφωση του έργου.
Η μελωδία αρχίζει χαμηλά, με περιορισμένο εύρος, και ανοίγει σταδιακά σε μεγαλύτερα διαστήματα.
Η φωνή μπορεί να φτάσει σε υψηλή περιοχή, αλλά δεν χρειάζεται να καταλήξει σε κραυγή.Η ένταση πρέπει να προκύπτει από τη φραστική, τη σύγκρουση των αρμονιών και την επιμονή της λέξης «
'χέρι'.
Στη λέξη 'άγγιξα',η ορχήστρα σταματά.
Η σοπράνο μένει μόνη για λίγα δευτερόλεπτα.
Η μέτζο επαναλαμβάνει την τελευταία συλλαβή,τόσο χαμηλά ώστε να μοιάζει με ηχώ από διαφορετικό δωμάτιο.
Ακολουθεί η χορωδία,χωρίς όργανα:
'Στη φωτογραφία όλοι έχουν λάβει τη θέση τους και χαμογελούν'.
Η φράση τραγουδιέται με σχεδόν αμετάβλητη δυναμική.Η απουσία συναισθηματικής έμφασης κάνει το κείμενο πιο οδυνηρό:
όλοι έχουν διασωθεί στην εικόνα,αλλά κανείς δεν μπορεί να επιστρέψει στην πραγματική στιγμή
6.Ο Ορφέας και η Ευρυδίκη- Το αόρατο
16:30–20:00 · Απογύμνωση της μουσικής
Το ρυθμικό σχήμα του Μπετόβεν εξαφανίζεται.Τα κρουστά σιωπούν.Το κουαρτέτο κρατά μόνο αρμονικούς και μακρές νότες, ενώ το φλάουτο αναπνέει ανάμεσα στις φράσεις χωρίς να ολοκληρώνει σταθερή μελωδία.
Η μέτζο τραγουδά:
'Μη με ρωτάς, Ελένη, αν ο Ορφέας κατεβαίνοντας στον Άδη θα επαναφέρει την Ευρυδίκη'.
Η ερμηνεία αρχίζει με καθαρή,σχεδόν ομιλητική άρθρωση.
Σταδιακά,η φωνή περνά σε ένα μελωδικό τόξο που θυμίζει λυρικό θρήνο,χωρίς να γίνεται συμβατική όπερα.
Η σοπράνο απαντά:
'Πάντα ένα αόρατο εξακολουθεί να μας συνοδεύει'.
Η φράση αναπτύσσεται σε μία μακρά αναπνοή.Δεν απαιτείται εξαντλητική διατήρηση του ήχου.
Η αναπνοή πρέπει να παραμένει ανθρώπινη, ακουστή και οργανική.
Η μαγνητοταινία εισάγει τώρα φωνές που έχουν ηχογραφηθεί ανάποδα και κατόπιν επεξεργαστεί,ώστε να μη γίνονται κατανοητές ως λέξεις. Οι ήχοι δεν συμβολίζουν κυριολεκτικά τους νεκρούς.Είναι το υλικό ίχνος όσων δεν μπορούν να επανέλθουν.
Η χορωδία δεν τραγουδά. Αναπνέει.
7.Η μάσκα του πουλιού-'Ν’ αφήσουμε μια συλλαβή να διαφύγει από τη φθορά'
20:00–24:00 · Τελική σκηνή και έξοδος
Η σκηνή αδειάζει ηχητικά. Ένα μικρό φως φωτίζει τη μάσκα του πουλιού στο πρόσωπο της Ελένης.
Το κόρνο εκφέρει μία μακρά, απαλή νότα.Τα κρουστά απαντούν με ελάχιστες, διάσπαρτες κρούσεις,σαν κάτι που ακούγεται από πολύ μακριά.
Η μέτζο ρωτά:
'Με αναζητούσες;
Η σοπράνο:
'Γιατί με φώναξες;'
Οι δύο φωνές δεν τραγουδούν μαζί.Ανάμεσά τους παρεμβάλλεται μια σιωπή αρκετή ώστε να γίνει αντιληπτή η απουσία της απάντησης.
Στη συνέχεια, η μέτζο εκφέρει τη φράση:
'Ν’ αφήσουμε μια συλλαβή...'
Η σοπράνο ολοκληρώνει:
'…να διαφύγει από τη φθορά'
Η μουσική δεν καταλήγει σε συγχορδία.Το πρώτο βιολί κρατά έναν αρμονικό,το βιολοντσέλο ένα χαμηλό Ρε και η μαγνητοταινία διατηρεί έναν σχεδόν ανεπαίσθητο μικροτονικό ήχο.
Οι δύο φωνές συγκλίνουν για μία μόνο στιγμή στον ίδιο φθόγγο.Δεν πρόκειται για συμφιλίωση,αλλά για στιγμιαία αναγνώριση.
Η χορωδία εισπνέει συλλογικά,χωρίς να εκπνεύσει με ήχο.
Σκοτάδι.
Η μαγνητοταινία συνεχίζει για πέντε δευτερόλεπτα. Έπειτα κόβεται απότομα.
Η τελευταία πράξη ανήκει στη σιωπή.
Μοτίβο της επιθυμίας:
Ελεύθερος χρόνος · χωρίς μέτρο · περίπου ♩ = 48 ως εσωτερικός παλμός
Βιολοντσέλο
Ρε₂ ——— Λα₂ ——— Μι♭₃ ——— Ρε₃
Κάθε φθόγγος διατηρείται μέχρι να εξασθενήσει φυσικά. Το Μι♭ δεν λειτουργεί ως προετοιμασία τονικής κατάληξης
Μέτζο-σοπράνο
Ρε₄ – Μι♭₄ – Σολ₄ – Φα♯₄ – Λα₄
Μικρή ανοδική καμπύλη με επιστροφή προς την αρχική περιοχή.Οι νότες είναι ενδεικτικές και προσαρμόζονται στην έκταση της τραγουδίστριας
Σοπράνο
Λα₄ ——— Σολ₄ ——— Φα♯₄ (χαμηλωμένο κατά ¼ τόνου)
Η τελευταία νότα δεν πρέπει να ακούγεται ως συνηθισμένη χρωματική διέλευση.
Η μαγνητοταινία ενισχύει την αίσθηση μιας ασταθούς τονικής θέσης.
Ειδικές οδηγίες για τις δύο τραγουδίστριες:
Η μέτζο-σοπράνο:
Στις γρήγορες φράσεις,η άρθρωση να παραμένει διαυγής ακόμη και όταν οι νότες πυκνώνουν.
Τα μελίσματα να αναπτύσσονται από τη λέξη και όχι να προστίθενται ως εξωτερικό στολίδι.
Οι μεταβάσεις από piano σε forte να γίνονται γρήγορα, αλλά χωρίς απώλεια της ποιότητας του ήχου.
Στις αναφορές στη Σαπφώ,να κυριαρχεί η αίσθηση ότι η φωνή ανακαλύπτει ξανά ένα θραύσμα γλώσσας.
Στο τέλος,η φωνή να εγκαταλείπει τη δεξιοτεχνία και να πλησιάζει την απλή ομιλία.
Η σοπράνο
Οι μακρές φράσεις να έχουν σαφή εσωτερική κατεύθυνση, ακόμη και όταν αποφεύγουν την τονική κατάληξη.
Η δραματική ένταση να προκύπτει από τις λέξεις,τις αλλαγές χρώματος και τις αντιθέσεις δυναμικής,όχι από συνεχή μέγιστη ένταση.
Οι υψηλές νότες να μην αποτελούν αυτοσκοπό.
Η κρίσιμη στιγμή είναι συχνά η κάθοδος μετά την κορύφωση.
Στη φράση 'για το χέρι σου που δεν άγγιξα', η συγκράτηση να είναι σημαντικότερη από τη φωνητική επίδειξη.
Στις τελευταίες ερωτήσεις,η φωνή να ακούγεται σαν να απευθύνεται σε ένα πρόσωπο που βρίσκεται μπροστά της και ταυτόχρονα δεν υπάρχει.
Η μαγνητοταινία ως τρίτη φωνή:
Θα κατασκευαστει από τέσσερα στρώματα:
1.Φωνές:
ψίθυροι των λέξεων 'Ελένη', 'επιστρέφουν', 'αόρατο',ηχογραφημένοι από διαφορετικές αποστάσεις.
2.Μικροτονικά όργανα: έγχορδα και πνευστά σε διαφορετικές τονικές θέσεις, με μικρές αποκλίσεις από το συμβατικό κούρδισμα.
3.Αναπνοές και τριβές:
ήχοι δοξαριού,αέρα, δακτύλων πάνω σε χορδές και ατελείς προσβολές των φθόγγων.
4.Χρονική παραμόρφωση: επαναλήψεις που καθυστερούν ελάχιστα,ώστε η ίδια λέξη να εμφανίζεται σαν να προηγείται και να ακολουθεί τον εαυτό της
Η ταινία παραμένει διακριτή από τη ζωντανή εκτέλεση.
Χωρίς οι ηχογραφημένες φωνές γίνουν υπερβολικά δυνατές,και να μην χάνουν τη δραματουργική τους λειτουργία.
Αυτή η μουσική σύνθεση δεν είναι μια όπερα με τη συμβατική έννοια,επειδή δεν έχει γραμμική δράση, σταθερούς χαρακτήρες και αιτιοκρατική εξέλιξη.
Δεν είναι ούτε απλή μελοποίηση ποιήματος, επειδή η μουσική δεν ακολουθεί απλώς τις λέξεις: τις διακόπτει,τις ανακαλεί, τις αντιφάσκει και τις αφήνει ανολοκλήρωτες.
Είναι ένα μουσικοθεατρικό έργο μνήμης,όπου:
ο Μπαχ αντιπροσωπεύει την ιδέα μιας τάξης που επιχειρείται αλλά δεν διασώζεται ακέραιη,
ο Μπετόβεν εισάγει τον ιστορικό παλμό,τη σύγκρουση και τη συλλογική μνήμη,
η Σαπφώ εμφανίζεται ως θραύσμα επιθυμίας και όχι ως αρχαιολογική αναπαράσταση,
η χορωδία γίνεται ταυτόχρονα κοινό, αρχαίος χορός και μάρτυρας,
οι δύο γυναικείες φωνές είναι δύο διαφορετικές χρονικές εκδοχές της Ελένης,
η μαγνητοταινία διατηρεί εκείνο που η ζωντανή φωνή δεν μπορεί να ανακτήσει.
Και το κεντρικό μουσικό γεγονός θα είναι αυτό:
οι δύο φωνές θα μπορέσουν να συναντηθούν στον ίδιο φθόγγο μόνο μία φορά,στο τέλος.
.
.
.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου