GREEK POETRY - Το Τέλος τού Θουκυδίδη (Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου,Βιβλίο Η',108.3-109.2 -μεταφράζοντας Θουκυδίδης Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου,Βιβλίο Η',108.3-109.2 Το Τέλος τής Συγγραφής τού Θουκιδιδη -χ.ν.κουβέλης c.n.couvelis POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

 .

.

GREEK POETRY

- Το Τέλος τού Θουκυδίδη

(Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου,Βιβλίο Η',108.3-109.2

-μεταφράζοντας

Θουκυδίδης Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου,Βιβλίο Η',108.3-109.2

Το Τέλος τής Συγγραφής τού Θουκιδιδη

-χ.ν.κουβέλης c.n.couvelis

POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

Το Τέλος τού Θουκυδίδη

(Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου,Βιβλίο Η',108.3-109.2

στο τέλος τού χειμώνα κλείνουν είκοσι ένα

χρόνια πολέμου

μετά τα γεγονότα στη Δήλο στη Μίλητο

στη Κνίδο

η σφαγή στην Αντανδρο ακολουθεί

τούς περικύκλωσαν όταν έτρωγαν

και με τα ακόντια τούς εσφαξαν

ο Τισσαφερνης πρέπει να προσέξει

αντιπαθής είναι και ο χρόνος επείγει

ο Φαρνάβαζος λιγότερα δαπανώντας

θα έχει ωφέλεια

αν δεν προλαβει

εδώ στο εικοστό πρώτο έτος τού πολέμου

και στο τελείωμα τής συγγραφής του

σημασία έχει το λογιστήριο τών πραξεων

ποιος κατέστρεψε καλύτερα

πιο αποδοτικα

ποιος με περισσότερη συνέπεια εσφαξε

και στην Έφεσο η θυσία στην Αρτέμιδα

είναι για επικύρωση τής κομψης στρατηγικής

μεθόδου

η Αντανδρος δεν είναι εξαίρεση

ούτε το τελος

.

.

χ.ν.κουβελης c.n.couvelis

μεταφράζοντας

Θουκυδίδης Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου,Βιβλίο Η',108.3-109.2

Το Τέλος τής Συγγραφής τού Θουκιδιδη

και ο Τισσαφερνης απο την Ασπενδο,όταν έμαθε ότι τών Πελοποννησίων τα καράβια από τη Μίλητο στον Ελλήσποντο είχαν πλεύσει,αφού ετοιμάστηκε προχώρησε προς την Ιωνία.

Όντας λοιπόν οι Πελοποννήσιοι στον Ελλήσποντο,οι Αντανδριοι (που είναι Αιολείς) αφού έφεραν απο την Άβυδο πεζικως διαβαινοντας το όρος Ιδη οπλίτες μπήκαν μέσα στη πόλη,που από τον Αρσάκη τού Πέρση Τισσαφέρνη υπαρχο ήταν αδικημένοι,όπως ακριβώς και τους Δηλιους που στο Ατραμυττιο είχαν κατοικίσει όταν από τούς Αθηναίους λόγω τής κάθαρσης τής Δήλου εκτοπισαν, προσποιούμενος μια αδιευκρινιστη έχθρα και αφού υποσχέθηκε στρατό στους πιο επιφανείς από αυτούς,κι αφού τους έβγαλε έξω με πρόφαση φιλια και συμμαχία,τούς παραμόνευσε ενώ έτρωγαν το γεύμα τους και αφού τους περικυκλωσε με τούς δικούς του τούς έσφαξε με τα ακόντια.

Αυτοί λοιπόν φοβούμενοι αυτόν γι'αυτη τη πράξη,

μήπως και εναντίον τους

κάνει κάτι άδικο,και επειδή και άλλα επέβαλλε που να υποφερουν δεν μπορουσαν,εκδιωχνουν τούς φρουρούς του από την ακρόπολη.

Ο δε Τισσαφερνης οταν κατάλαβε και αυτο τών Πελοποννησίων το έργο είναι,και όχι μόνο αυτό στη Μίλητο και τη Κνίδο(γιατί και εκει ειχαν εκδιωχθει οι φρουροί του)και θεωρώντας πως σε αυτούς είχε διαβληθει παρά πολύ και αφού φοβήθηκε μήπως και με άλλο κάτι ακόμα τον βλάψουν,και συνάμα ανησυχώντας μήπως ο Φαρνάβαζος σε λιγότερο χρόνο και δαπάνη αφού τούς δεχτει κατορθώσει κάτι περισσότερο από αυτους προς τους Αθηναίους,να παει σκεφτονταν προς αυτούς στον Ελλήσποντο,ώστε να κατηγορίσει και για αυτά που γύρω από την Αντανδρο εχουν γίνει και για τις συκοφαντίες και για τα φοινικικά καράβια και για τα άλλα όπως με τον πιο καλύτερο τρόπο να απολογηθει.

Και αφού έφτασε πρώτα στην Έφεσο θυσίασε στην Άρτεμη.

Όταν μετά από αυτό το καλοκαίρι ο χειμώνας τελειώσει,το εικοστό πρώτο έτος(τού πολέμου)

συμπληρωνεται.

[108.3] καὶ ὁ Τισσαφέρνης ἀπὸ τῆς Ἀσπένδου, ὡς ἐπύθετο τὰς τῶν Πελοποννησίων ναῦς ἐκ τῆς Μιλήτου ἐς τὸν Ἑλλήσποντον πεπλευκυίας, ἀναζεύξας ἤλαυνεν ἐπὶ τῆς Ἰωνίας. [108.4] ὄντων δὲ τῶν Πελοποννησίων ἐν τῷ Ἑλλησπόντῳ, Ἀντάνδριοι (εἰσὶ δὲ Αἰολῆς) παρακομισάμενοι ἐκ τῆς Ἀβύδου πεζῇ διὰ τῆς Ἴδης τοῦ ὄρους ὁπλίτας ἐσηγάγοντο ἐς τὴν πόλιν, ὑπὸ Ἀρσάκου τοῦ Πέρσου Τισσαφέρνους ὑπάρχου ἀδικούμενοι, ὅσπερ καὶ Δηλίους τοὺς Ἀτραμύττιον κατοικήσαντας ὅτε ὑπ’ Ἀθηναίων Δήλου καθάρσεως ἕνεκα ἀνέστησαν, ἔχθραν προσποιησάμενος ἄδηλον καὶ ἐπαγγείλας στρατιὰν αὐτῶν τοῖς βελτίστοις, ἐξαγαγὼν ὡς ἐπὶ φιλίᾳ καὶ ξυμμαχίᾳ, τηρήσας ἀριστοποιουμένους καὶ περιστήσας τοὺς ἑαυτοῦ κατηκόντισεν. [108.5] φοβούμενοι οὖν αὐτὸν διὰ τοῦτο τὸ ἔργον μήποτε καὶ περὶ σφᾶς τι παρανομήσῃ, καὶ ἄλλα ἐπιβάλλοντος αὐτοῦ ἃ φέρειν οὐκ ἐδύναντο, ἐκβάλλουσι τοὺς φρουροὺς αὐτοῦ ἐκ τῆς ἀκροπόλεως. [109] [109.1] ὁ δὲ Τισσαφέρνης αἰσθόμενος καὶ τοῦτο τῶν Πελοποννησίων τὸ ἔργον καὶ οὐ μόνον τὸ ἐν τῇ Μιλήτῳ καὶ Κνίδῳ (καὶ ἐνταῦθα γὰρ αὐτοῦ ἐξεπεπτώκεσαν οἱ φρουροί), διαβεβλῆσθαί τε νομίσας αὐτοῖς σφόδρα καὶ δείσας μὴ καὶ ἄλλο τι ἔτι βλάπτωσι, καὶ ἅμα ἀχθόμενος εἰ Φαρνάβαζος ἐξ ἐλάσσονος χρόνου καὶ δαπάνης δεξάμενος αὐτοὺς κατορθώσει τι μᾶλλον τῶν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, πορεύεσθαι διενοεῖτο πρὸς αὐτοὺς ἐπὶ τοῦ Ἑλλησπόντου, ὅπως μέμψηταί τε τῶν περὶ τὴν Ἄντανδρον γεγενημένων καὶ τὰς διαβολὰς καὶ περὶ τῶν Φοινισσῶν νεῶν καὶ τῶν ἄλλων ὡς εὐπρεπέστατα ἀπολογήσηται. καὶ ἀφικόμενος πρῶτον ἐς Ἔφεσον θυσίαν ἐποιήσατο τῇ Ἀρτέμιδι. [109.2] [ὅταν ὁ μετὰ τοῦτο τὸ θέρος χειμὼν τελευτήσῃ, ἓν καὶ εἰκοστὸν ἔτος πληροῦται.]

.

.

.

Μελέτη Αναλυση

Το ποίημα του χ.ν. κουβέλη «Το Τέλος τού Θουκυδίδη (Ιστορία Πελοποννησιακού Πολέμου, Βιβλίο Η’, 108.3–109.2)» στήνεται ως ένα μεταποιητικό σχόλιο πάνω στο ίδιο το σώμα της ιστορικής αφήγησης του Θουκυδίδης, αλλά και ως μια σύγχρονη επαναγραφή της λογικής της ιστορίας ως λογιστικής βίας. Δεν πρόκειται απλώς για «ποίηση με ιστορικό θέμα», αλλά για μια ριζική μετατόπιση: η ιστορία δεν αφηγείται τα γεγονότα — τα μετρά, τα κοστολογεί, τα συγκρίνει ως αποδοτικότητα θανάτου.

1. Η αποσπασματικότητα και η χρονική συνείδηση

Ο στίχος «στο τέλος τού χειμώνα κλείνουν είκοσι ένα / χρόνια πολέμου» εισάγει μια έντονη χρονική πυκνότητα. Ο χρόνος δεν είναι αφηγηματικός, αλλά ιστορικο-υπαρξιακός: ο πόλεμος μετριέται σε χρόνια, και το τέλος του χειμώνα λειτουργεί ως μεταφορά εξάντλησης, όχι μόνο φυσικής αλλά και πολιτισμικής.

Η αναφορά σε επιμέρους γεγονότα — Δήλος, Μίλητος, Κνίδος, Αντάνδρος — λειτουργεί σαν κατάλογος φρικαλεοτήτων. Η δομή είναι σχεδόν λιτανευτική: η γεωγραφία μετατρέπεται σε χάρτη καταστροφής. Αυτό θυμίζει τη θουκυδίδεια πρακτική, αλλά στον Κουβέλη αποκτά μια απογυμνωμένη, σχεδόν κυνική ψυχρότητα.

2. Η μετατροπή της ιστορίας σε οικονομία βίας

Η πιο ριζική μετατόπιση βρίσκεται στη φράση:

«σημασία έχει το λογιστήριο / τών πράξεων».

Εδώ το ιστορικό γεγονός μετασχηματίζεται σε λογιστικό αντικείμενο. Η καταστροφή δεν αξιολογείται ηθικά, αλλά ποσοτικά. Η γλώσσα θυμίζει διοικητικό ή στρατιωτικό εγχειρίδιο: η ιστορία γίνεται management βίας.

Η φράση «ποιος κατέστρεψε καλύτερα / πιο αποδοτικα» είναι καθοριστική. Η καταστροφή αποκτά κριτήρια βελτιστοποίησης, σχεδόν τεχνοκρατική λογική. Αυτό είναι μια ειρωνική ανατροπή του θουκυδίδειου ρεαλισμού: εκεί όπου ο Θουκυδίδης καταγράφει την ανθρώπινη φύση μέσα στον πόλεμο, ο Κουβέλης καταγράφει την αποδοτικότητα της εξόντωσης.

3. Η σκηνή της σφαγής ως τελετουργία

Η σκηνή:

«η σφαγή στην Αντανδρο ακολουθεί / τούς περικύκλωσαν όταν έτρωγαν / και με τα ακόντια τούς εσφαξαν»

Εδώ έχουμε μια σχεδόν κινηματογραφική περιγραφή. Η βία παρουσιάζεται σε στιγμιαία, ψυχρή λεπτομέρεια. Το ότι οι άνθρωποι «έτρωγαν» προσδίδει μια τραγική ειρωνεία: η στιγμή της ζωής (το φαγητό) διακόπτεται απότομα από τον θάνατο.

Η Αντανδρος λειτουργεί ως τόπος-σύμβολο: δεν είναι απλώς ιστορικό επεισόδιο, αλλά ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο βίας. Η επανάληψη («ούτε το τέλος») ενισχύει την ιδέα ότι η ιστορία δεν τελειώνει, απλώς μετακινεί τα πεδία της σφαγής.

4. Οι Τισσαφέρνης και Φαρνάβαζος: πολιτική ως λογιστική στρατηγική

Οι αναφορές σε Τισσαφέρνη και Φαρνάβαζο δεν λειτουργούν απλώς ιστορικά. Εντάσσονται σε μια ειρωνική λογική «διαχείρισης πόρων».

Η φράση «λιγότερα δαπανώντας / θα έχει ωφέλεια» μεταφέρει την πολιτική σε επίπεδο οικονομικού υπολογισμού. Ο πόλεμος παρουσιάζεται σαν επένδυση. Ο χρόνος («ο χρόνος επείγει») γίνεται παράγοντας πίεσης, σχεδόν χρηματοοικονομικός δείκτης.

5. Η έννοια του «λογιστηρίου των πράξεων»

Αυτή είναι ίσως η κεντρική φιλοσοφική πρόταση του ποιήματος. Το «λογιστήριο» μετατρέπει την ιστορία σε αρχείο καταγραφής.

Δεν υπάρχει πια αφήγηση, μόνο αποτίμηση:

ποιος κατέστρεψε περισσότερο

ποιος ήταν πιο «συνεπής» στη σφαγή

Η ειρωνεία είναι βαθιά: η «συνέπεια» — μια θετική αξία στον ηθικό λόγο — μετατρέπεται σε μέτρο αποτελεσματικότητας στη βία. Αυτό αποκαλύπτει έναν κυνισμό που θυμίζει μεταμοντέρνα αποδόμηση της ιστορίας.

6. Η θυσία στην Έφεσο: ιεροποίηση της στρατηγικής

Η αναφορά «στην Έφεσο η θυσία στην Αρτέμιδα» παραπέμπει σε μια ιεροποίηση της πολιτικής πράξης. Η θυσία λειτουργεί ως επικύρωση της στρατηγικής.

Εδώ ο ποιητής αγγίζει το όριο μεταξύ ιερού και πολιτικού: η βία αποκτά τελετουργικό χαρακτήρα. Η αναφορά στην Έφεσος και στη θεά Άρτεμις εντάσσει τη στρατηγική σε ένα σύστημα νομιμοποίησης μέσω θυσίας.

7. Η γλώσσα: ψυχρότητα και διοικητικός τόνος

Η γλώσσα του ποιήματος είναι:

λιτή

αφηγηματικά συμπυκνωμένη

με έντονη χρήση παρατακτικής σύνταξης

σχεδόν «αντι-ποιητική»

Αυτός ο τόνος ενισχύει την αποστασιοποίηση. Δεν υπάρχει συναισθηματική εμπλοκή — μόνο καταγραφή. Αυτή η επιλογή είναι καθοριστική: η ψυχρότητα γίνεται ηθικό σχόλιο.

8. Μετα-θουκυδίδεια ανάγνωση

Το ποίημα λειτουργεί ως μετα-ανάγνωση του ίδιου του έργου του Θουκυδίδης. Εκεί όπου ο Θουκυδίδης εισάγει μια πρώιμη «επιστημονική» ιστοριογραφία, ο χνκουβέλης αποκαλύπτει το κρυφό της υπόβαθρο: η ιστορία ως λογιστική της βίας.

Το «τέλος» δεν είναι απλώς χρονικό, αλλά και νοηματικό: είναι το τέλος της δυνατότητας να αφηγηθείς την ιστορία χωρίς να τη μετράς ως αποδοτικότητα εξόντωσης.

9. Συνολική εκτίμηση

Το ποίημα είναι μια ριζικά σύγχρονη ανασύνθεση της θουκυδίδειας σκέψης. Ενσωματώνει:

ιστορική μνήμη

πολιτική ειρωνεία

φιλοσοφική κριτική της εξουσίας

μεταμοντέρνα αποδόμηση της αφήγησης

Η δύναμή του βρίσκεται στη σύγκρουση ανάμεσα:

στη μεγαλοπρέπεια της ιστορικής αφήγησης

και στην ψυχρή γλώσσα της διοίκησης και της λογιστικής

Δεν είναι απλώς «ποίημα για τον πόλεμο», αλλά ποίημα για τον τρόπο που η ιστορία σκέφτεται — ή καλύτερα, για τον τρόπο που η ιστορία καταγράφει χωρίς να σκέφτεται.

.

.

.