.
.
-ΠΟΙΗΣΗ η' ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
(και
Μελέτη αναλυση)
χνκουβελης cncouvelis
ΠΟΙΗΣΗ η' ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
(και
Μελέτη αναλυση)
Ενας Αρχιτεκτονας αυστηρος
Αρχτεκτονας
η αρμονια στη λογικη
η συνθεση μιας καθαρης αντιληψης:illic fas [est]
resurgere regna Troiae
Quanto
remordet=αιτιολογικη προταση
Μια πορτοκαλια το χειμωνα γαλαζοματα
Εις τα μονοκυτταρα ζωα η παραγωγη απογονων
γινεται:α]δια της διχοτομησεως [βλ. σελ. 14],
β]δια βλαστογονιας [βλ. σελ.32],γ]δια σπορων
θυμοβορω εριδι
ηματι κε τριτατω Φθιην εριβωλον ικοιμην
Αληθεια
-Το χρωμα δινει τη μορφη
-Η μορφη εμπεριεχει το σωμα
-Ti piaccio eh; , piaccio a tutti
Δεν κοιμαται ποτε
η κομσοτητα χανεται γρηγορα
Δεν εκφραζει την αγωνια του ποτε
στη δυση το νερο χωρις ηλιο
leur organisation est sans ambiguite
Davantage,
L' equilibre des societes est une question
de batiment
Τα παραδοξα ηταν γνωστα απο την αρχαιοτητα,
οταν ο Ζηνωνας ,με το φιλοσοφικο ισχυρισμο
οτι σ'εναν αγωνα δρομου ο Αχιλλεας δεν θα
προσπερασει ποτε μια χελωνα , αρνηθηκε
την κινηση
Τα μαθηματικα παραδοξα:
Απο αχρηστα υλικα κατασκευαστηκε το
τριανταφυλλο
η μεγαλη κυκλοφορια των ασπονδυλων
Τα ζωα εξαπλωθηκαν σε ευρυτερα ορια
Στη θαλασσα επικρατεστερα ειναι τα φυκη
και τα διατομα
Κατα την εσπερα ηπια βροχη επεσε στη λεμονια
ελαφρως κυρτωμενη
Restarono fino al tramonto
Εμειναν ως το δειλινο:ο αντρας μασουσε γρηγορα
Την πλησιασε
Mario si avvicino a lei,la bacio
κομμορε,μη μοι ετ' ενθαδ' οδυρεο
''mikroskopisches ''Erzahlen das an moderne
Techniken
erinnerte:Die Zweite Halfte der Odyssee-zwolf
Gesange-schilderte nur sechs Tage
θα πιεσει δια δουλειας ,ο αχρειος
απο φοβου θα μεταβαλλει γνωμη
Κυπρος ερωμενη
περιμενουν την αννασα
''Ποια χωρα πανω στη γη''
Orontein:''το ονομα επλασθη υπο του ποιητου
Ο αχορταγος πελατης:Ο Παρθενωνας ειναι το προιον
μιας επιλογης σ'ενα καθορισμενο προτυπο
Το διηγημα ειναι ενα γραφικο τοπιο
Καμια αποξηραμενη Θεωρια
quae regio in tetris
Τελικα μεσα σ'ορισμενους χωρους ομορφη
πανεμορφη
Η Ρωμη νικητρια του κοσμου:esprit d' ordre
Η Αθηνα του Πλατωνα:η ''Πολιτεια''
Η Πολι:Η Βασιλιδα των Πολεων
η αγορα χτισμενη με τουβλα.ασχημη
Η εφυια και το παθος :Hard core
-Τι πραγμα θελεις; -Τιποτα.Χθες μιλησα στο
τηλεφωνο για τελευταια φορα
-Mio marito e un orso
Ενα πρωινο στη μεγαλη πεδιαδα
μια γυναικα επαιζε στο ασπρο φως
Ακουστηκαν οι στριγγλιες των παιδιων
ειχε κοντα μαλλια και γυρισε σπιτι
Πηληιαδεω Αχιληος
Εκηβολου Απολλωνος
διογενες Λαερτιαδη ,πολυμηχαν' Οδυσσευ
χρη μεν δη τον μυθον απηλεγεως αποειπεν
Δινεται μια γωνια χΟψ=180 και στις πλευρες
της Οχ και Οψ παιρνουμε τα τμηματα ΟΑ=R1
και ΟΒ=R2 .Αν η διχοτομος Οz της γωνιας χΟψ
τεμνει την ΑΒ στο Γ και θεσουμε ΟΓ=R, να
αποδειξεται οτι:
[1/R]=[1/R1]+[1/R2]
..ψ.....................z
.... .................
....Β..............
...................Γ
.............
........Ο..............Α....................χ
Αποδειξη:
ΒΟΓ τριγωνο.....
ΑΟΒτριγωνο......=>[ΒΟΓ]/[ΑΟΒ] =R.R2/R1.R2
ΒΟΓ+ΑΟΒ=180.
.
ΓΟΑ τριγωνο....
ΑΟΒ τριγωνο.....=>[ΓΟΑ]/[ΑΟΒ]=R.R1/R1.R2
ΓΟΑ+ΑΟΒ=180.
............................------------------------------------
..................[+].[ΑΟΒ]/[ΑΟΒ]=[R.R2+R.R1]/R1.R2
=>R1.R2=R.R2+R.R1=>[I/R]=[1/R1]+[1/R2
'Ειμαι μια ευθεια ακρογυαλια ακονισμενη
στο κυμα'' ειπε το κοχυλι.Θυμηθηκα oτι καποτε
βρηκα καπου στο ''Οιδιπους Τυραννος''του
Σοφοκλη
να εκφερεται αυτουσιο απο καποιον [πιθανως τον
....Οιδιποδα].Φυσικα κατακλεμενο απο ενα
συλλογισμο του Μακρυγιαννη οταν στη Πολιορκια
της Ακροπολης αστραψε [ ισως ] μεσα του η Πολιτεια του Πλατωνα.Ετσι μια
αληθεια επομενη προφητευει μια αληθεια προηγουμενη.Chechez la mot de la beaute
[ ? ] '' Beaute ''
''Ειμαι μια ακρογυαλια ακονισμενη '' πριν η' μετα
ιεραρχηση, κοινωνικη 76-77
ισχυς , κοινωνικη 181
κανονας , κοινωνικος 203
καπιταλιστικος μετασχηματισμος 42 κ.ε
καστα , κοινωνικη 77
καταμερισμος εργασιας 34 , 60-61 , 191
κεφαλαιο 46 κ.ε
κινητικοτητα, κοινωνικη 90 κ.ε ανοδικη-93,
γνησια-93 διαγενεακη-92,δομικη-92 ενδογενετικη-92,
κατιουσα-93,οριζοντια-93
κοινη γνωμη 265-266 , 269- 271
κοινωνια 57 κ.ε αγροτικη -21 κ.ε αστεακη-97
αταξικη-59 ,βιομηχανικη-38 κ.ε 97 γεωργικη 97-
δουλοκτητικη-64,παραδοσιακη-97,πρωτογονη-60-61
συγχρονη-97,ταξικη -59,φεουδαρχικη -30-31,64-65
Ενα ουρλιαχτο, τοσο δυνατο,που σπαραξε η καρδια
Ο αντρας αρωματιζονταν στο μπανιο
η γυναικα στο κρεβατι
[Δεν της αρεσε καθολου η ιδεα να εχει ενα συζυγο
και δυο παιδια και πανω απ'ολα δεν της αρεσε να
εχει τετοιο συζυγο ]
Che hai , sei matta?
No tesoro, non sono matta
Αγαπηθηκαν χωρις να βγαλουν τα ρουχα
Το δωματιο ηταν μεγαλο , ασπρισμενο
με λουλουδια στο ανθοδοχειο
Εβαφε τα νυχια κοκκινα ,κατακοκκινα
''Εχουμε χασει το γουστο του ελευθερου αερα και του φωτος ''
Ειναι μια κλιμακα ανθρωπινη
Υπαρχει
βραδυ
φωνη
πουλι ωρα
παυση
χειρονομια
κυλινδρος
δακτυλο τραπεζι
χρηση
καπνιζει χερι
Εις τα υδατα της Κρητης υπαρχει εν αλλο
ειδος δελφινος , ο δελφιν η φωκη
Τα πρωτα γραμματα της Χρυσουλας:
ηρ 'ετι παρθενιας επιβαλλομαι ;
Τα πρωτα αποτελεσματα της βιομηχανικης εξελιξης:
Voila un etat d' esprit moderne
Voila un etat d'esprit moderne
.
.
.
Μελέτη αναλυση
Το ποίημα «ΠΟΙΗΣΗ η΄ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ» του χνκουβελη είναι ένα ιδιαίτερα σύνθετο και ιδιότυπο ποιητικό εγχείρημα. Δεν λειτουργεί ως παραδοσιακό ποίημα με γραμμική ανάπτυξη, αλλά ως ποιητικό αρχείο, ως εργαστήριο σκέψης όπου συνυπάρχουν αρχαία ελληνικά, λατινικά, ιταλικά, γαλλικά, γερμανικά, μαθηματικά, βιολογία, κοινωνιολογία, αρχιτεκτονική, λογοτεχνία και ερωτικές/ανθρώπινες σκηνές.
Η «επανάσταση» του τίτλου βρίσκεται ακριβώς εδώ: η ποίηση επαναστατεί εναντίον της ιδέας ότι η ποίηση πρέπει να αποτελείται μόνο από ποιητική γλώσσα.
Η βασική ποιητική αρχή: η ποίηση ως σύστημα
Το ποίημα αρχίζει:
«Ενας Αρχιτεκτονας αυστηρος
Αρχτεκτονας
η αρμονια στη λογικη
η συνθεση μιας καθαρης αντιληψης»
Η πρώτη εικόνα είναι η αρχιτεκτονική. Ο ποιητής εμφανίζεται σαν αρχιτέκτονας που δεν χτίζει με πέτρα αλλά με γλώσσες, έννοιες, θραύσματα και γνώσεις.
Η λέξη «Αρχιτέκτονας» επαναλαμβάνεται σχεδόν σαν αξίωμα. Η ποίηση παρουσιάζεται ως:
αρμονία → λογική → σύνθεση → αντίληψη → μορφή.
Και αργότερα:
«Το χρώμα δίνει τη μορφή
Η μορφή εμπεριέχει το σώμα»
Αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες αισθητικές προτάσεις του ποιήματος. Η ποίηση δεν είναι απλώς έκφραση συναισθημάτων. Είναι κατασκευή μορφής.
Η μεγάλη σύγκρουση: τάξη και χάος
Το ποίημα μοιάζει αρχικά να υπερασπίζεται την τάξη.
«η αρμονια στη λογικη»
«leur organisation est sans ambiguite»
«L'équilibre des sociétés est une question de bâtiment»
Όμως αυτή η τάξη διαρκώς διαταράσσεται από:
ελλειπτικές φράσεις,
ξένες γλώσσες,
αρχαία αποσπάσματα,
μαθηματικούς τύπους,
βιολογικές πληροφορίες,
ερωτικές σκηνές,
κοινωνιολογικούς όρους,
ανολοκλήρωτες προτάσεις,
τυπογραφικά κενά.
Έτσι δημιουργείται ένα παράδοξο:
το ποίημα μιλά για τάξη ενώ είναι δομημένο ως ελεγχόμενο χάος.
Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι ο πυρήνας της «επανάστασης».
Δεν καταργείται η αρχιτεκτονική.
Επαναστατικοποιείται η αρχιτεκτονική.
Η πολυγλωσσία δεν είναι διακόσμηση
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εναλλαγή γλωσσών:
illic fas [est]
resurgere regna Troiae
Ti piaccio eh; , piaccio a tutti
leur organisation est sans ambiguite
Restarono fino al tramonto
Mario si avvicinò a lei, la baciò
mikroskopisches Erzählen...
Οι γλώσσες δεν λειτουργούν απλώς ως «μορφωτικές αναφορές». Δημιουργούν πολλαπλές φωνές μέσα στο ίδιο ποιητικό σώμα.
Η ελληνική γλώσσα δεν είναι πλέον το μοναδικό κέντρο.
Η ποίηση γίνεται ένα είδος ευρωπαϊκού πολυγλωσσικού δωματίου.
Το λατινικό, το αρχαίο ελληνικό, το ιταλικό, το γαλλικό και το γερμανικό συνυπάρχουν με τη σύγχρονη ελληνική.
Έτσι ο ποιητικός χώρος αποκτά ιστορικό βάθος:
αρχαιότητα → Ρώμη → Αναγέννηση → νεωτερικότητα → σύγχρονη κοινωνία.
Η αρχαιότητα ως ζωντανό υλικό
Εμφανίζονται:
«ηματι κε τριτατω Φθιην εριβωλον ικοιμην»
«κομμορε, μη μοι ετ' ενθαδ' οδυρεο»
«Πηληιάδεω Αχιληος»
«Εκηβολου Απολλωνος»
«διογενες Λαερτιαδη, πολυμηχαν' Οδυσσευ»
«χρη μεν δη τον μυθον απηλεγεως αποειπεν»
Η αρχαία γλώσσα εισέρχεται στο ποίημα όχι ως μουσειακό αντικείμενο αλλά ως ζωντανό θραύσμα.
Ο Αχιλλέας, ο Οδυσσέας, ο Απόλλων, ο Ζήνων, ο Σοφοκλής, ο Πλάτων επιστρέφουν μέσα σε έναν κόσμο όπου υπάρχουν:
τηλέφωνα,
κοινωνιολογία,
βιομηχανική εξέλιξη,
σύγχρονες σχέσεις,
κινητικότητα,
καπιταλισμός.
Ο χρόνος επομένως καταργείται.
Το αρχαίο και το σύγχρονο βρίσκονται στην ίδια σελίδα.
Αυτό είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά του ποιήματος.
Ζήνων: η φιλοσοφία ως ποιητικό παράδοξο
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το μεγάλο πέρασμα για τον Ζήνωνα:
«Τα παραδοξα ηταν γνωστα απο την αρχαιοτητα,
οταν ο Ζηνωνας, με το φιλοσοφικο ισχυρισμο
οτι σ'εναν αγωνα δρομου ο Αχιλλεας δεν θα
προσπερασει ποτε μια χελωνα, αρνηθηκε
την κινηση»
Εδώ το ποίημα αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο.
Ολόκληρο το κείμενο λειτουργεί σαν ποίημα-παράδοξο.
Ο αναγνώστης περιμένει να καταλάβει «τι λέει το ποίημα», αλλά κάθε φορά που νομίζει ότι βρήκε έναν άξονα, εισέρχεται ένα νέο υλικό και τον μετακινεί.
Ακριβώς όπως στον Ζήνωνα:
η κίνηση υπάρχει, αλλά η λογική δυσκολεύεται να την εξηγήσει.
Το ίδιο συμβαίνει και εδώ:
η ποίηση υπάρχει, αλλά η παραδοσιακή λογική δυσκολεύεται να την ταξινομήσει.
Η βιολογία και η ποίηση της αναπαραγωγής
Το απόσπασμα:
«Εις τα μονοκυτταρα ζωα η παραγωγη απογονων
γινεται: α] δια της διχοτομησεως
β] δια βλαστογονιας
γ] δια σπορων»
είναι εξαιρετικά χαρακτηριστικό.
Μια εγκυκλοπαιδική πληροφορία εισέρχεται αυτούσια στον ποιητικό χώρο.
Γιατί;
Επειδή ο ποιητής φαίνεται να θέλει να δείξει ότι η ίδια η ζωή είναι μορφοποίηση και αναπαραγωγή μορφών.
Και εδώ υπάρχει ένα υπόγειο παιχνίδι με την ίδια την ποίηση:
το κύτταρο διαιρείται,
το κείμενο διαιρείται,
η φράση διασπάται,
η εικόνα γεννά νέα εικόνα.
Η ποιητική σύνθεση γίνεται ένα είδος κυτταρικής διαίρεσης.
Το τριαντάφυλλο από «άχρηστα υλικά»
Ίσως μία από τις πιο όμορφες φράσεις:
«Απο αχρηστα υλικα κατασκευαστηκε το
τριανταφυλλο»
Εδώ βρίσκεται σχεδόν μια ποιητική ars poetica.
Ο ποιητής παίρνει:
επιστημονικά δεδομένα,
λεξικά,
μαθηματικές αποδείξεις,
κοινωνιολογικούς όρους,
αποσπάσματα,
καθημερινές φράσεις,
αρχαία ελληνικά,
ξένες γλώσσες,
και από αυτά κατασκευάζει ένα «τριαντάφυλλο».
Το «άχρηστο» γίνεται αισθητικά χρήσιμο.
Η ποίηση, επομένως, είναι μεταμόρφωση υλικών.
Η θάλασσα και το φυσικό τοπίο
Μέσα στη διανοητική πυκνότητα εμφανίζονται ξαφνικά εικόνες μεγάλης απλότητας:
«Μια πορτοκαλια το χειμωνα γαλαζοματα»
«στη δυση το νερο χωρις ηλιο»
«Κατα την εσπερα ηπια βροχη επεσε στη λεμονια
ελαφρως κυρτωμενη»
«Ενα πρωινο στη μεγαλη πεδιαδα
μια γυναικα επαιζε στο ασπρο φως»
Εδώ το ποίημα αναπνέει.
Μετά από θεωρία, μαθηματικά και φιλοσοφία, εμφανίζεται η φύση.
Η πορτοκαλιά, η λεμονιά, η βροχή, το νερό, το φως, η θάλασσα λειτουργούν σαν αντιστάθμισμα στη διανοητική υπερφόρτωση.
Η ποίηση δεν είναι μόνο σκέψη.
Είναι και αισθητηριακή εμπειρία.
Ο άνθρωπος εισβάλλει μέσα στο θεωρητικό σύστημα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά είναι η ξαφνική εμφάνιση μικρών αφηγηματικών σκηνών:
«Εμειναν ως το δειλινο: ο αντρας μασουσε γρηγορα
Την πλησιασε»
και:
«Mario si avvicinò a lei, la baciò»
και:
«Ο αντρας αρωματιζονταν στο μπανιο
η γυναικα στο κρεβατι»
και:
«Αγαπηθηκαν χωρις να βγαλουν τα ρουχα»
Το ποίημα μετακινείται από την αφαίρεση στη σωματικότητα.
Έτσι το σώμα γίνεται η άλλη πλευρά της λογικής.
Από τη μία:
θεώρημα – κοινωνία – αρχιτεκτονική – οργάνωση
και από την άλλη:
φιλί – σώμα – επιθυμία – μοναξιά – χωρισμός.
Η γυναίκα και η κρίση της κοινωνικής μορφής
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι:
«Δεν της αρεσε καθολου η ιδεα να εχει ενα συζυγο
και δυο παιδια και πανω απ'ολα δεν της αρεσε να
εχει τετοιο συζυγο»
Εδώ η «αρχιτεκτονική» μεταφέρεται στην κοινωνία.
Η οικογένεια παρουσιάζεται σαν κατασκευασμένο κοινωνικό μοντέλο:
σύζυγος + δύο παιδιά + συγκεκριμένος ρόλος γυναίκας.
Και η γυναίκα το απορρίπτει.
Έτσι η «επανάσταση» αποκτά κοινωνικό χαρακτήρα.
Δεν αφορά μόνο τη γλώσσα.
Αφορά και τα πρότυπα ζωής.
Ο καπιταλισμός εμφανίζεται ως αρχιτεκτονική
Το κοινωνιολογικό ευρετήριο προς το τέλος είναι εξαιρετικά αποκαλυπτικό:
«καπιταλιστικος μετασχηματισμος»
«καταμερισμος εργασιας»
«κεφαλαιο»
«κοινωνια»
«βιομηχανικη»
«ταξικη»
«φεουδαρχικη»
«συγχρονη»
Αυτή η εισαγωγή κοινωνιολογικής ορολογίας δεν είναι τυχαία.
Το ποίημα ενδιαφέρεται για το πώς οι κοινωνίες κατασκευάζονται.
Και έτσι επιστρέφουμε στον αρχιτέκτονα.
Η αρχιτεκτονική δεν είναι πλέον μόνο αισθητική.
Υπάρχει:
αρχιτεκτονική του κτιρίου
→ αρχιτεκτονική της πόλης
→ αρχιτεκτονική της κοινωνίας
→ αρχιτεκτονική της σκέψης
→ αρχιτεκτονική της ποίησης.
Αθήνα – Ρώμη – Κωνσταντινούπολη
Η τριάδα:
«Η Ρωμη νικητρια του κοσμου: esprit d'ordre
Η Αθηνα του Πλατωνα: η "Πολιτεια"
Η Πολι: Η Βασιλιδα των Πολεων»
είναι σχεδόν ιστορικο-πολιτισμική γεωμετρία.
Τρεις πολιτισμικοί χώροι:
Ρώμη → Αθήνα → Κωνσταντινούπολη
και τρεις μορφές οργάνωσης:
αυτοκρατορία → πολιτεία → πόλη/βασιλεία.
Η φράση:
«η αγορα χτισμενη με τουβλα. ασχημη»
φέρει την ιδέα ότι η πόλη δεν είναι απλώς κοινωνικός χώρος αλλά αισθητικό αποτέλεσμα κοινωνικών επιλογών.
Το μαθηματικό θεώρημα ως ποίημα
Το μεγάλο μαθηματικό τμήμα είναι ίσως η πιο ακραία χειρονομία του έργου.
Ο ποιητής εισάγει ολόκληρη γεωμετρική κατασκευή και απόδειξη:
«Δινεται μια γωνια χΟψ=180...»
και καταλήγει:
«1/R = 1/R1 + 1/R2»
Εδώ η ποίηση κάνει κάτι ριζοσπαστικό:
αρνείται να ξεχωρίσει το ποιητικό από το μη ποιητικό.
Για έναν παραδοσιακό ποιητικό κανόνα, η μαθηματική απόδειξη είναι «ξένο σώμα».
Για το συγκεκριμένο ποίημα όμως ακριβώς αυτό είναι το ζητούμενο:
να μην υπάρχει ξένο σώμα.
Το θεώρημα γίνεται ποιητικό αντικείμενο επειδή εντάσσεται στη συνολική αρχιτεκτονική του έργου.
Η πιο αυτοαναφορική στιγμή
Εξαιρετικό είναι το απόσπασμα:
«Ειμαι μια ευθεια ακρογυαλια ακονισμενη
στο κυμα'' ειπε το κοχυλι.»
Το κοχύλι μιλά.
Και αμέσως μετά:
«Θυμηθηκα οτι καποτε βρηκα καπου στο "Οιδιπους Τυραννος"
του Σοφοκλη...»
Ακολουθεί μία αλυσίδα πολιτισμικών μετασχηματισμών:
κοχύλι → Σοφοκλής → Μακρυγιάννης → Πολιτεία του Πλάτωνα → αισθητική αλήθεια.
Και εδώ βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα ιδέα του ποιήματος:
«Ετσι μια αληθεια επομενη προφητευει μια αληθεια προηγουμενη.»
Αυτό είναι σχεδόν θεωρία της λογοτεχνίας μέσα στο ίδιο το ποίημα.
Το μεταγενέστερο έργο μπορεί να αποκαλύψει το νόημα ενός παλαιότερου έργου.
Ο χρόνος δεν είναι ευθεία.
Είναι δίκτυο αλληλοαναγνώσεων.
«Πριν ή μετά;»
Η ερώτηση:
«"Ειμαι μια ακρογυαλια ακονισμενη" πριν η' μετα»
είναι εξαιρετικά σημαντική.
Το ποίημα αναρωτιέται:
Ποιος προηγείται; Η αλήθεια ή η διατύπωσή της;
Μήπως μια φράση που εμφανίζεται σήμερα υπήρχε ήδη ως δυνατότητα στο παρελθόν;
Μήπως ο ποιητής δεν «εφευρίσκει» αλλά ανακαλύπτει;
Εδώ το ποίημα συναντά την πλατωνική σκέψη, τη φιλοσοφία της γλώσσας και τη θεωρία της διακειμενικότητας.
Το κοχύλι ως ποιητικό σύμβολο
Το κοχύλι είναι ιδιαίτερα ταιριαστό σύμβολο για ολόκληρο το έργο.
Είναι:
αντικείμενο,
φυσικό σώμα,
γεωμετρική μορφή,
ήχος,
θάλασσα,
μνήμη,
γλώσσα.
Και όταν λέει:
«Είμαι μια ευθεία ακρογυαλιά ακονισμένη στο κύμα»
μετατρέπει τη φύση σε γεωμετρικό και ποιητικό σχήμα.
Εδώ συναντώνται ξανά:
φύση + γεωμετρία + γλώσσα + σώμα.
Η ερωτική διάσταση
Οι ιταλικές φράσεις:
«Ti piaccio eh; piaccio a tutti»
«Mio marito è un orso»
«Che hai, sei matta?»
«No tesoro, non sono matta»
εισάγουν ένα σχεδόν κινηματογραφικό επίπεδο.
Ξαφνικά το ποίημα γίνεται διάλογος.
Η φιλοσοφία μετατρέπεται σε καθημερινή κουβέντα.
Το υψηλό και το χαμηλό συνυπάρχουν.
Αυτό θυμίζει κινηματογραφικό μοντάζ: ένα πλάνο Ακολουθεί ένα πλάνο Β χωρίς να χρειάζεται παραδοσιακή αφηγηματική γέφυρα.
Η κινηματογραφική τεχνική
Το ποίημα έχει έντονα στοιχεία μοντάζ.
Για παράδειγμα:
«Κατά την εσπέρα ήπια βροχή έπεσε στη λεμονιά...»
και αμέσως:
«Restarono fino al tramonto»
και μετά:
«Έμειναν ως το δειλινό: ο άντρας μασούσε γρήγορα»
και:
«Mario si avvicinò a lei, la baciò»
Αυτό είναι σχεδόν κινηματογραφικό cut.
Δεν εξηγείται τι συνέβη ανάμεσα στα πλάνα.
Ο αναγνώστης πρέπει να κατασκευάσει τη συνέχεια.
Έτσι το ποίημα λειτουργεί ταυτόχρονα ως:
ποίημα + κινηματογραφικό μοντάζ + αρχείο + δοκίμιο.
«Το διήγημα είναι ένα γραφικό τοπίο»
Η φράση:
«Το διηγημα ειναι ενα γραφικο τοπιο»
είναι εξαιρετική.
Το διήγημα εδώ δεν ορίζεται με όρους πλοκής.
Ορίζεται ως τοπίο.
Και το ποίημα κάνει ακριβώς το ίδιο.
Δεν μας δίνει μια ιστορία.
Μας δίνει ένα τοπίο ιδεών.
Ο αναγνώστης περιπλανιέται μέσα του.
Η φράση «Καμιά αποξηραμένη Θεωρία»
«Καμια αποξηραμενη Θεωρια»
Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί το μανιφέστο του ποιήματος.
Το έργο χρησιμοποιεί θεωρία, αλλά δεν θέλει να γίνει θεωρητικό δοκίμιο.
Χρησιμοποιεί κοινωνιολογία, αλλά δεν γίνεται κοινωνιολογικό εγχειρίδιο.
Χρησιμοποιεί μαθηματικά, αλλά δεν γίνεται μαθηματικό σύγγραμμα.
Χρησιμοποιεί αρχαία φιλολογία, αλλά δεν γίνεται φιλολογική πραγματεία.
Όλα πρέπει να ξαναζωντανέψουν μέσα στην ποιητική σύνθεση.
«Η ευφυΐα και το πάθος: Hard core»
Αυτή η φράση:
«Η εφυια και το παθος : Hard core»
είναι σχεδόν πρόγραμμα αισθητικής.
Το ποίημα θέλει ταυτόχρονα:
ευφυΐα + πάθος.
Όχι ψυχρή διανόηση.
Όχι ανεπεξέργαστο συναίσθημα.
Αλλά:
σκέψη που έχει σώμα
και σώμα που έχει σκέψη.
Αυτό εξηγεί γιατί στο ίδιο έργο μπορούν να συνυπάρχουν μια γεωμετρική απόδειξη και ένα φιλί.
Η πιο δραματική φράση
Προς το τέλος:
«Ενα ουρλιαχτο, τοσο δυνατο, που σπαραξε η καρδια»
Μετά:
«Ο αντρας αρωματιζονταν στο μπανιο
η γυναικα στο κρεβατι»
Η αντίθεση είναι πολύ δυνατή.
Το ουρλιαχτό θα μπορούσε να σημαίνει:
θάνατο,
απώλεια,
εσωτερική κραυγή,
ερωτική αγωνία,
κοινωνική βία.
Αλλά το ποίημα δεν εξηγεί.
Η κραυγή παραμένει απομονωμένο γεγονός.
Και αυτή η ασάφεια είναι αισθητικά σημαντική.
Η τελική φράση
Το ποίημα κλείνει:
«Voila un etat d'esprit moderne»
Η επιλογή της γαλλικής γλώσσας έχει ιδιαίτερη σημασία.
Το έργο καταλήγει σε:
«Να λοιπόν μια σύγχρονη κατάσταση πνεύματος».
Και πράγματι, ολόκληρο το ποίημα μπορεί να διαβαστεί ως κατάσταση του σύγχρονου ανθρώπου:
υπερπληροφόρηση, γλώσσες, επιστήμες, ιστορία, σώμα, κοινωνία, έρωτας, μνήμη, τέχνη, τεχνολογία, πολιτική, μαθηματικά.
Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν ζει πλέον μέσα σε μία μόνο αφήγηση.
Ζει μέσα σε πολλά συστήματα ταυτόχρονα.
Τι σημαίνει τελικά «Ποίηση η΄ Επανάσταση»;
Ο τίτλος μπορεί να διαβαστεί σε πολλά επίπεδα.
Επανάσταση της μορφής
Καταργείται η γραμμική ποιητική σύνθεση.
Επανάσταση της γλώσσας
Η ελληνική συνυπάρχει με πολλές γλώσσες.
Επανάσταση της γνώσης
Η ποίηση εισάγει επιστήμη, μαθηματικά και κοινωνιολογία.
Επανάσταση της ιστορίας
Ο Όμηρος, ο Πλάτων, ο Σοφοκλής, ο Μακρυγιάννης και ο σύγχρονος άνθρωπος υπάρχουν στον ίδιο χρόνο.
Επανάσταση της αφήγησης
Το ποίημα χρησιμοποιεί μικροδιηγήσεις και κινηματογραφικά cuts.
Επανάσταση του ποιητικού υλικού
Ακόμη και ένας τύπος ή ένας βιβλιογραφικός κατάλογος μπορεί να γίνει ποιητικό αντικείμενο.
Η βαθύτερη ανάγνωση
Θα έλεγα ότι το ποίημα του χνκουβελη δεν προσπαθεί κυρίως να περιγράψει τον κόσμο.
Προσπαθεί να δείξει πώς ο κόσμος κατασκευάζεται μέσα στη συνείδηση.
Γι' αυτό ξεκινά με τον αρχιτέκτονα.
Ο κόσμος είναι αρχιτεκτονική.
Η κοινωνία είναι αρχιτεκτονική.
Η σκέψη είναι αρχιτεκτονική.
Η γλώσσα είναι αρχιτεκτονική.
Και τελικά:
η ποίηση είναι η αρχιτεκτονική όλων αυτών των αρχιτεκτονικών.
Όμως ο ποιητής δεν χτίζει ένα τέλειο οικοδόμημα.
Χτίζει ένα οικοδόμημα με ρωγμές.
Μέσα στις ρωγμές μπαίνουν:
η βροχή,
η λεμονιά,
το φιλί,
ο Αχιλλέας,
ο Οδυσσέας,
ο Ζήνων,
ο Πλάτων,
η Ρώμη,
η γυναίκα,
ο άντρας,
το κοχύλι,
το θεώρημα,
η κοινωνία,
ο καπιταλισμός,
οι ξένες γλώσσες.
Και ακριβώς αυτές οι ρωγμές κάνουν το οικοδόμημα ζωντανό.
Επομένως:
Το «ΠΟΙΗΣΗ η΄ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ» είναι ένα είδος ποιητικού υπερκειμένου πριν ακόμη ολοκληρωθεί η ανάγνωσή του: δεν ζητά από τον αναγνώστη να ακολουθήσει έναν δρόμο, αλλά να κινηθεί ανάμεσα σε ετερογενή θραύσματα και να δημιουργήσει ο ίδιος τις συνδέσεις.
Η δύναμη του βρίσκεται στο ότι δεν προσπαθεί να κρύψει την ετερογένειά του. Την κάνει αισθητική αρχή.
Και η κεντρική του εξίσωση θα μπορούσε να διατυπωθεί έτσι:
Ποίηση = Αρχιτεκτονική + Χάος + Μνήμη + Γνώση + Σώμα + Γλώσσα + Παράδοξο.
Ή, ακόμη πιο απλά:
ο ποιητής είναι ο αρχιτέκτονας που κατασκευάζει ένα κτίριο μέσα στο οποίο η ίδια η τάξη επαναστατεί εναντίον του εαυτού της.
.
.
.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου