.
.
GREEK POETRY
-ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ
και Μελέτη ανάλυση
POETRY-c.n.couvelis-ΠΟΙΗΜΑΤΑ-χ.ν.κουβελης
https://www.facebook.com/share/r/18bQVfNUFy/
χνκουβέλης cncouvelis
ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ
αυτο η αρχη
αυτο το μεσο
αυτο το ακρο
με τη γραμματικη των κρινων και
το συντακτικο των αηδονιων
εγραψε την ομορφια
και τωρα
'τα ντερτια του πολλα,τα βασανα μεγαλα'
κυνηγησε τρεις μερες και τρεις νυχτεςτην ελικοβλεφαρη και βαθυζωνη κορη [στον
Ομηρο κουριη] κι αυτη λουσθηκε
στη θαλασσα τα μαλλια σε βοστρυχους
μνημονευετε σε καθε καιρο
Καζαντζιδη Στυλιανο Εμμανουηλ Χιωτη
και Μπελλου Σωτηρια μνημονευετε
στους αιωνας των αιωνων
τοιχογραφισε με ουρανο τα βλεφαρα
και σφηνωσε στα χειλη τριανταφυλλα
στο λευκο τετραγωνο που βρεθηκε το ματ εγινε σε
δυο κινησεις,τιποτα δεν υποψιαστηκε ο ανιδεος
ο μωρος και η ηττα καρποφορησε σε αφθονια
καλων, η δε νικη ατελεσφορη
ο λαιμος ειναι του κυκνου ασπρα τα βυζια περιστερια,στα
μπουτια της φωλιαζει το πουλι της Αφροδιτης
αυτος με τις γεννετησιες χειρονομιες
τη γδυνει και ντυνεται τις δαντελες της
στον κηπο που οι παπαρουνες κυλισθηκαν στο αιμα
κι ετσι αρχων υψιπετης
με πυροβολισμους κρινων
σποραει το ανυπαρκτο
υπαρκτο
με δεκαεφτα-γωνια στασιμα συμπεραινει
το εναρμονιο απολυτο των ιδεων
και με πληθωρα αθωρακιστων ερμηνειων
πληρωνει το χρεος του
αυτα τα μερη ειναι ετεροδοξα αγροκτηματα
αγαλματων και μεις ομοουσιοι ελευθερο-
πρακτες [παροντες αει]
οι ανθρωποι
δεν μελλει ν'αποκτησουν περιττα πουλια
σημερα σε χρωματισμενο πηλο αναπαλαιωθηκε ο
εναλιος ανθεστηρας των ημιδιαφανων παρθενων
με τα πορφυρα αιδοια [ως παραληγουσες
λεξεις] και παραληπτες φαλλοφορους
τοξοτες
απο εκει περα εκτεινεται χρωματοφορο
οροπεδιο με λευκα ιματια περιστεριωνων
στο βαθος η' στο βυθο της κοιλης οροσυναρτησης
Τα απρεπη λογια του βωμολοχουσαν
ωρες το μαρτυριο του ηταν ευγλωττο
ωρες ακριβολογουσε ο ερημιτης
των λιτων με θολους περισπωμενων
και οξειες κυπαρισσιων
θα'ρθει ο χρονος των σεμνων απολαυσεων
σε σειρες αναμνησεων
με αμεμπτη χειρονομια δωρησε τη λευκοτητα
τροφη στους συνδαιτημονας,συντροφους συμμετρους
και αυτοχθονες των λεξεων
το φως
με βελη αφηγηθηκε αναγλυφα στην οψη τη μνημη
και το ψωμι σφραγισθηκε μ'ορθογωνιο τριγωνο [το πηλινο
πρωτυπο εκμαγειο] λωτοφαγα σμηνη πουλιων ενδημουν
στις εναλιες περιοχες των ανθρωπων
οταν
τα ελικοφρυδα προσωπα
στη διαφανη ορχηστρα
τραγωδουν με πλαγια και ορθα
χορικα [δωριεων και Ιωνων
στασιμα] εν χορδαις και οργανοις μελπουν
τ'αδικο που τον κατατρεξε
αυτον τον αμωμο κι ενδοξο αλχειμιστη
με τη μεθοδο της χλοης μοιραστηκαμε
τα τρια τεταρτα τ'ουρανου
η' το αντιστροφο
με το 75% τ'ουρανου διαμοιρασαμε
σ'ορθογωνια τη χλοη
αντιλεγω:μολων
λαβε
και το ξερεις, κατηγορηθηκε για ακραια εξυβριση.
σκορπιζε την ελευθερια στα ματια των ανθρωπων
[ενας αιρετικος της λιτοτητας] ενας ορθολογιστης
των τεχνων
και στον ενοπλο αγωνα των λεξεων μαρτυρησε
[το πληθος κραυγαζε εναντιων των κρινων] δυο ειχαν
διαλυμενα κρανια απ'το υγρο πυρ της παπαρουνας
ενω ο ποιητης κομπαζε προκλητικα με τις μεταφορες
οι ολιγαρχικοι της αληθειας :85&
οι δημοκρατικοι της ελευθεριας:90%
οι δημαγωγοι του ψευδους:95%
πλην ενος.Πυρ: Αληθεια
Ελευθερια:Πυρ
Ψευδος:μολων
λαβε
με απεριττο τροπο σχολιασε το αριστοτελειο
εργο κι απεδειξε μ'αυστηρο και συνεκτικο
λογισμο την υπεραγωγιμοτητα της ποιησης
η' αλλου.σε ποιο μαηγνητικο πεδιο
ανθουν οι βελονες της ελιας
και πως τετρακις περιστρεφονται
οι παπαρουνες
ο αγγελος εβοα στις μυροφορες
το μεγα θαυμα και τοτε
δακρυροεσσα η κορη μετανοησε
το σεμνο και με δαντελες αποκαλυψε
τη γυμνια της, περικαλλη
και στην εξουσια του Υψηλου συνθρονοι οι εντιμοι
και τα εγχαρακτα εικονογραμματα σχολιαζουν
το απειροκαλο του οπερ εδει δειξαι
και διαστελει προς τη σαφηνεια
και συμπιεζει προς την λιτοτητα
ο ποιητης των ορατων τε και αορατων
ενα αιχμαλωτο κενο
ωσαν οδυνη γεννας και
το ελαχιστο κοβει τον ομφαλιο λωρο
με τον ουρανο
αυτο το απροσπελαστο και ατερμονο
προσωπειο
που ειδες τα σιτοφαγα οντα;
πες το ακριβως
και η ερημια,αυτη η κυνικη
αντανακλαση του μηδενος
ουτε
αριθμος
μητε γραμμα
αν ηξερες
τι υποψιαστηκε ο ανυποχωρητος
ο ευλαβης ο μη μοναζων εν τη σκοτια
θα ελθει ο μεγας τυμπανιστης ως
σφαγιασμενο αρνι με επιχρυσους
οφθαλμους,τοτε, αναγνωσε το Α
και γραψε το Ω, ισως
αναμνησθουμε τους φτωχους στην
εσχατη κριση
στη σατραπεια των πουλιων λαξευτηκαν
στην ατμοσφαιρα περιλαμπρα κωδωνοστασια φωνων
οι ανθρωποι αλατιζαν τα κοκκαλα απο μοσχαρι,με υπολειματα κρεατος,
τα ξεραιναν στον ηλιο και τα φυλαγαν για τις
αγρυπνιες τους σε πηλινα δοχεια
συμφωνα με την αφηγηση.εβραζαν τη φακη στο νερο με
ξυδι.
κρατυσαν το μονοπωλειο των τροπαριων σε α' ηχο
Μετα την ηττα των Ελληνων τα υφαντα που βλεπετε
υφανθηκαν στο καιρο τους
κι ομως καταφεραν μια μοναδικη μορφολογια λεξεων
οι πραξεις μας,σημερα,θεμελιωνονται σ'αυτες
ειχανε κοπαδια απο αηδονια
και κηπους με μελισσες
και οι βυζαντινοι
γιορταζανε του Αγιου Μαμα
στη σιτιση τους συμπεριελαμβαναν.κολοκυθια με γαλα
και στους γαμους επαιρναν την περδικα την πενταπλουμισμενην
και κερνουσαν αυγα τους μελλονυμφους
Ο παππους μου ηταν Ελληνας,πολυ εξυπνος ανθρωπος,ειχε
δυο αλογα και εμπορευονταν την καλωσυνη στους φτωχους
και στους δυστυχισμενους
ειχ'ενα λιβαδι με παπαρουνες δωρισμενο στον γιο του
Αδωνι,τον μικροτερο
και στην κορη εδωσε ανδρα γεωργο
παντα εν σοφια
ξεντυθηκε την πανοπλια του
μεσα του τα εντοσθια χαλκινα
μπρουτζινα τα νευρα
.''Ιτε παιδες Ελληνων'' Ποιας
Δημοκρατιας [;]οι αχθοφοροι κουβαλουσαν
το πρωι το φως ,στοιβες οι θημωνιες του
και περα πανω απ'την οροσειρα το φεγγαρι
ειπαμε τα λογια ταπεινα
τα χειλη μας ιστορησανε ανοσιοργηματα
ακουστηκε ''ψεματα,λενε ψεμαρτα'' ,κουφια
λογια στον αφρο της ακρογυιαλιας
Ως ποτε τα αδικα επι των δικαιων
πες το ξανα. ως ποτε η δυναστεια των
αδικοπραχτων
Ο Κοσμος του ηταν
των Περιττων Αριθμων ,στο Θεατρο η χρυση
προσωπιδα του τραγωδουσε,το τοπιο εκτυλιχτηκε με
βελανιδιες ως τον οριζοντα
πετρες σκαλισμενες σε λεξεις και σεμνες κορες
αρραβωνιασμενες με πετρινους κουρους,ας εχουν
την ευχη των λησμονημενων
με βελη εκδιωξαν τη μνημη τους
τα σπιτια τους ανθοδοχεια γιασεμιων
για μας τους συμπαθουντας
ποσοι ανθρωποι χρειαζονται τη Δημοκρατια
του Κλεισθενη;
Εξορισατε,παραταυτα
τα προσωπα των επιφανων!
Εγω,Αθωος ειμι απο το αιμα του Αθωου τουτου
''Ουτις'' το ονομα που φωναξες Εσυ ο των παντων
Ισως,ειμαστε αναγκασμενοι να υπακουμε στην αμαρτια
Ισως,ειμαστε τα ανθρωπαρια των δυνατων
Ισως,δεν ειμαστε το τελος του κοσμου
Υποθεσεις,κι η νυχτα κυλαει
.στον ασημενιο ποταμο,το πρωι
σβηνει λαμποντας στη θαλασσα
που
τραγουδαει τ'αηδονι μετα το ζευγαρωμα
και που περπαταει καμαρωτα η περδικα;
Αυτο που ακουσες,ευτυχισμενε,ηταν τ'αηδονι κι
αυτο που ακουσες ηταν η περδικα
Εμεις οι Δημοκρατικοι της Αρμονιας
αρνουμαστε να ζησουμε δυστυχισμενα
ας τ'ακουσουν καλα οι αχρειοι
του παροντος και του μελλοντος χρονου
.
.
.
Μελέτη αναλυση
Το «Ανισοτήτων Συλλογισμοί» του χνκουβέλη είναι ένα ποίημα ασυνήθιστης έκτασης και πυκνότητας, που αντιστέκεται σε κάθε συμβατική ανάγνωση. Δεν αναπτύσσει μια γραμμική αφήγηση ούτε οικοδομεί έναν ενιαίο λυρικό μονόλογο. Αντίθετα, λειτουργεί ως ένα πολυφωνικό πεδίο, όπου συνυπάρχουν η ποίηση, η φιλοσοφία, η μαθηματική σκέψη, η θεολογία, η ιστορία, η αρχαία ελληνική γραμματεία, η βυζαντινή παράδοση, η λαϊκή μνήμη και η πολιτική κριτική. Ο τίτλος ήδη προϊδεάζει τον αναγνώστη: οι «ανισότητες» δεν είναι μόνο μαθηματικές σχέσεις αλλά και ιστορικές, κοινωνικές, αισθητικές και υπαρξιακές ανισορροπίες. Οι «συλλογισμοί» αποτελούν τη διαρκή προσπάθεια να βρεθεί μια μορφή τάξης μέσα σε αυτές.
Η πρώτη ενότητα θεμελιώνει μια κοσμογονία της γλώσσας. Οι στίχοι:
«αυτο η αρχη / αυτο το μεσο / αυτο το ακρο»
θυμίζουν την αριστοτελική αντίληψη της ολοκληρωμένης μορφής, αλλά και το σχήμα της αρχής και του τέλους της αρχαίας τραγωδίας. Αμέσως όμως η λογική μετατοπίζεται προς μια φυσική γραμματική:
«με τη γραμματικη των κρινων και το συντακτικο των αηδονιων».
Η γλώσσα δεν προέρχεται από ανθρώπινους κανόνες αλλά από τη φύση. Η γραμματική γίνεται άνθος και το συντακτικό τραγούδι. Πρόκειται για μια ποιητική θεωρία όπου η αισθητική προηγείται της φιλολογίας.
Η σύνθεση διαρκώς μετακινείται ανάμεσα στον Όμηρο, στη δημοτική παράδοση και στο λαϊκό τραγούδι. Η αναφορά:
«τα ντερτια του πολλα, τα βασανα μεγαλα»
δίπλα στην «ελικοβλέφαρη και βαθύζωνη κόρη» δημιουργεί μια εντυπωσιακή εξίσωση ανάμεσα στο ομηρικό επίθετο και στη λαϊκή μουσική. Η συνέχεια με την επίκληση:
«μνημονευετε Καζαντζιδη, Χιωτη,Μπελλου»
δεν είναι απλή αναφορά σε τρεις σπουδαίους καλλιτέχνες. Αποκτούν σχεδόν λειτουργική θέση, σαν άγιοι ενός κοσμικού συναξαρίου. Το ποίημα καταργεί τα όρια ανάμεσα στον υψηλό και στον λαϊκό πολιτισμό.
Το μοτίβο του σκακιού:
«στο λευκο τετραγωνο... το ματ εγινε σε δυο κινησεις»
αποτελεί μια αλληγορία της ιστορίας. Ο «ανίδεος» ηττάται όχι επειδή είναι κακός αλλά επειδή αδυνατεί να διακρίνει τη δομή του παιχνιδιού. Ακολουθεί μία από τις σημαντικότερες αντιστροφές του ποιήματος:
«η ηττα καρποφορησε... η δε νικη ατελεσφορη».
Εδώ ανατρέπεται η παραδοσιακή ηθική. Η ήττα παράγει πολιτισμό, ενώ η νίκη αποδεικνύεται άγονη. Η σκέψη αυτή θυμίζει τη βαθιά ελληνική εμπειρία της τραγωδίας, όπου η αλήθεια γεννιέται μέσα από την απώλεια.
Η ερωτική γλώσσα του έργου συνδυάζει αισθησιασμό και ιερότητα. Η γυναίκα παρουσιάζεται με εικόνες αρχαιοελληνικές:
«ο λαιμος ειναι του κυκνου... το πουλι της Αφροδιτης»
αλλά ο ερωτισμός δεν είναι ποτέ απλή σωματικότητα. Μετατρέπεται σε μυητική διαδικασία. Οι παπαρούνες, τα κρίνα, τα περιστέρια λειτουργούν ως σύμβολα ζωής, θανάτου και αναγέννησης.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της σύνθεσης είναι η συνεχής ανάμειξη επιστημονικών και ποιητικών όρων:
«δεκαεφταγωνια στασιμα»
«οροσυναρτηση»
«υπεραγωγιμοτητα της ποιησης».
Τα μαθηματικά δεν χρησιμοποιούνται για ακρίβεια αλλά ως μεταφορές. Η γεωμετρία γίνεται τρόπος να περιγραφεί η σκέψη. Η φυσική γίνεται ποιητική θεωρία. Η υπεραγωγιμότητα δηλώνει μια ποίηση χωρίς αντίσταση, όπου το νόημα ρέει ελεύθερα.
Η γλώσσα του έργου αποτελεί ίσως το σημαντικότερο επίτευγμά του. Ο ποιητής κατασκευάζει συνεχώς νεολογισμούς:
εναρμόνιο,
οροσυνάρτηση,
χρωματοφόρο οροπέδιο,
εναλίος ανθεστήρας,
Δημοκρατικοί της Αρμονίας.
Οι λέξεις αυτές δεν υπάρχουν στην κοινή χρήση, αλλά ακούγονται σαν να υπήρχαν πάντοτε. Έτσι η γλώσσα αποκτά δημιουργική αυτονομία.
Παράλληλα, η σύνθεση έχει έντονη θεολογική διάσταση. Εμφανίζονται βιβλικά μοτίβα:
το Α και το Ω,
οι μυροφόρες,
το σφαγιασμένο αρνί,
η Εσχάτη Κρίση.
Ωστόσο, ο ποιητής δεν γράφει θρησκευτικό ποίημα. Ανασυνθέτει το χριστιανικό λεξιλόγιο μέσα σε μια νέα ποιητική μεταφυσική.
Η πολιτική διάσταση κορυφώνεται προς το τέλος. Οι περίφημοι αριθμοί:
«Ολιγαρχικοί της Αλήθειας 85%
Δημοκρατικοί της Ελευθερίας 90%
Δημαγωγοί του Ψεύδους 95%»
δεν αποτελούν στατιστική. Είναι ειρωνική αποδόμηση της αριθμολαγνείας των σύγχρονων κοινωνιών. Τα ποσοστά παρουσιάζονται ως παράλογα επειδή οι αξίες δεν μετρώνται.
Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η ενότητα με τον παππού:
«ο παππους μου ηταν Ελληνας... εμπορευονταν την καλωσυνη».
Η καθημερινή οικογενειακή μνήμη αποκτά μυθικές διαστάσεις. Η καλοσύνη παρουσιάζεται ως εμπορεύσιμο αγαθό, αντιστρέφοντας την οικονομική λογική του κόσμου.
Το ποίημα κορυφώνεται σε μια βαθιά πολιτική και ηθική διακήρυξη:
«Εμεις οι Δημοκρατικοι της Αρμονιας
αρνουμαστε να ζησουμε δυστυχισμενα».
Η «Δημοκρατία της Αρμονίας» δεν είναι πολιτικό σύστημα αλλά ουτοπία. Είναι μια κοινωνία όπου η δικαιοσύνη, η ποίηση, η μουσική, η μνήμη και η ελευθερία αποτελούν αδιαίρετο σύνολο.
Από τεχνική άποψη, το έργο βρίσκεται σε γόνιμο διάλογο με πολλές παραδόσεις. Διακρίνεται η επίδραση του υπερρεαλισμού του Εμπειρίκου και του Εγγονόπουλου στην ελεύθερη συνειρμική εικόνα, του Ελύτη στη φωτεινή μεταφυσική των φυσικών συμβόλων, του Σινόπουλου και του Αναγνωστάκη στην ιστορική και πολιτική ευαισθησία, αλλά και του Ομήρου, της βιβλικής γλώσσας και της βυζαντινής υμνογραφίας στη σύνταξη και στο λεξιλόγιο. Παρ' όλα αυτά, η σύνθεση δεν μιμείται κανέναν από αυτούς· επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ιδιότυπο, προσωπικό ιδίωμα.
Συνολικά, οι «Ανισοτήτων Συλλογισμοί» μπορούν να διαβαστούν ως ένα ποιητικό σύμπαν όπου όλες οι μορφές γνώσης —μαθηματικά, φιλοσοφία, μυθολογία, ιστορία, θεολογία, δημοτικό τραγούδι, λαϊκή μουσική και προσωπική μνήμη— συγκλίνουν σε μια ενιαία ποιητική πράξη. Δεν είναι ποίημα που επιδιώκει να γίνει άμεσα κατανοητό· είναι ποίημα που ζητά να κατοικηθεί. Η αξία του βρίσκεται ακριβώς στην πυκνότητα των συμβόλων του, στη γλωσσική του τόλμη και στην προσπάθειά του να ανασυνθέσει μια νέα, καθολική ποιητική κοσμολογία, όπου η ομορφιά, η ελευθερία και η δικαιοσύνη παραμένουν ανοιχτές δυνατότητες απέναντι στις «ανισότητες» του κόσμου.
.
.
Ένα κείμενο που αρνείται να είναι «ποίημα» με την αστική, ευανάγνωστη έννοια. Είναι ταυτόχρονα ερωτικό άσμα, πολιτικό μανιφέστο, θεολογικό σχόλιο, γλωσσολογικό πείραμα και λαϊκό μοιρολόι.
1. Ο Τίτλος: Το παράδοξο που γεννά το ποίημα
ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΙ
Ο συλλογισμός, κατά τον Αριστοτέλη, είναι το κατεξοχήν εργαλείο της ισότητας, της λογικής αναγκαιότητας: Α=Β, Β=Γ, άρα Α=Γ. Ο ποιητής τον κάνει πληθυντικό και τον αποδίδει στις Ανισότητες. Άρα: η λογική του κόσμου μας δεν παράγει Ισότητα, παράγει Ανισότητα. Είναι μια άμεση δήλωση θέσης. Ο κόσμος δεν κυβερνάται από αρμονικό Λόγο, αλλά από έναν λογισμό που νομιμοποιεί το άδικο.
Αυτό εξηγείται στο τέλος με τα ψευδο-στατιστικά:
οι ολιγαρχικοι της αληθειας :85&
οι δημοκρατικοι της ελευθεριας:90%
οι δημαγωγοι του ψευδους:95%
Είναι ειρωνεία ποσοτικοποίησης. Στην εποχή που μετράμε τα πάντα, ακόμα και η Αλήθεια και το Ψεύδος έχουν ποσοστά. Το & στο 85& δεν είναι τυπογραφικό λάθος, είναι η ανοιχτή πληγή, το «και κάτι» που δεν μετριέται. Και η τελική εξίσωση:
Πυρ: Αληθεια / Ελευθερια:Πυρ / Ψευδος:μολων λαβε
Ο Ηράκλειτος συναντά τον Λεωνίδα. Η αλήθεια δεν αποδεικνύεται, καίγεται. Η ελευθερία δεν χαρίζεται, κατακτάται με πυρ. Και στο ψεύδος απαντάμε «μολών λαβέ».
2. Δομή: Κυκλική και Ραψωδιακή
Το ποίημα δεν έχει στροφική ομοιομορφία. Έχει τρία ρητά ορόσημα που λειτουργούν ως επωδός γένεσης:
αυτο η αρχη
αυτο το μεσο
αυτο το ακρο
Αρχή, Μέση, Τέλος κατά Αριστοτέλη. Ο ποιητής όμως τα αποδομεί αμέσως. Η αρχή δεν είναι Λόγος, είναι «γραμματική των κρίνων και συντακτικό των αηδονιών». Μια προ-λογική, φυσική γλώσσα. Από εκεί ξεκινά η προσπάθεια να γραφτεί η ομορφιά, που καταλήγει σε αποτυχία και μαρτύριο.
Μπορούμε να διακρίνουμε 5 ενότητες:
α) Η Ερωτική-Μυθική Ενότητα: Ο ποιητής-κυνηγός κυνηγά την «ελικοβλέφαρη και βαθύζωνη κόρη», ομηρικό αρχέτυπο. Η ερωτική πράξη περιγράφεται με βυζαντινή και αρχαιοελληνική αισθησιακή υπερβολή: «ο λαιμος ειναι του κυκνου ασπρα τα βυζια περιστερια, στα μπουτια της φωλιαζει το πουλι της Αφροδιτης». Είναι η Αφροδίτη η ίδια, αλλά και η λαϊκή γυναίκα.
β) Η Σκακιστική-Υπαρξιακή Ενότητα: «στο λευκο τετραγωνο που βρεθηκε το ματ εγινε σε δυο κινησεις». Η ζωή ως παρτίδα όπου ο αδαής χάνει. Η ήττα «καρποφορησε σε αφθονια καλων, η δε νικη ατελεσφορη». Κεντρική αντι-ηρωική ιδέα: η ήττα είναι γόνιμη, η νίκη στείρα.
γ) Η Γλωσσολογική-Ποιητολογική Ενότητα:
Το ποίημα μιλάει διαρκώς για τον εαυτό του.
«με δεκαεφτα-γωνια στασιμα συμπεραινει το εναρμονιο απολυτο των ιδεων»
«με απεριττο τροπο σχολιασε το αριστοτελειο εργο κι απεδειξε την υπεραγωγιμοτητα της ποιησης»
Η ποίηση ως υπεραγωγός. Όπως στο υπεραγώγιμο υλικό το ρεύμα περνά χωρίς αντίσταση, έτσι και η ποίηση περνά μέσα από τα μαγνητικά πεδία του κόσμου χωρίς απώλεια. Είναι αυτο-αναφορικό, σχεδόν αλαζονικό, αλλά αμέσως αναιρείται: «ο ενοπλο αγωνα των λεξεων».
δ) Η Λαϊκή-Βυζαντινή Ενότητα: Το πιο συγκλονιστικό εύρημα. Μέσα στο υψηλό, ερμητικό λεξιλόγιο, εισβάλλουν ξαφνικά:
«μνημονευετε σε καθε καιρο Καζαντζιδη Στυλιανο Εμμανουηλ Χιωτη και Μπελλου Σωτηρια μνημονευετε στους αιωνας των αιωνων»
Είναι δέηση. Αντί για αγίους, μνημονεύει τους λαϊκούς αγίους του ελληνισμού. Ο Καζαντζίδης, ο Χιώτης, η Μπέλλου γίνονται το νέο αγιολόγιο.
Λίγο μετά περιγράφει βυζαντινά ήθη: «κρατυσαν το μονοπωλειο των τροπαριων σε α' ηχο», «γιορταζανε του Αγιου Μαμα», «κολοκυθια με γαλα». Είναι μια ιστορία του λαϊκού σώματος, της διατροφής, της μουσικής, της επιβίωσης.
Εκεί εντάσσεται και το βιογραφικό θραύσμα, που σπάει κάθε απόσταση:
«Ο παππους μου ηταν Ελληνας, πολυ εξυπνος ανθρωπος, ειχε δυο αλογα και εμπορευονταν την καλωσυνη στους φτωχους... ειχ'ενα λιβαδι με παπαρουνες δωρισμενο στον γιο του Αδωνι»
Ο Αδωνις - ο νεκρός νέος της μυθολογίας, αλλά και το πραγματικό παιδί. Η προσωπική μνήμη γίνεται μύθος.
ε) Η Πολιτική-Εσχατολογική Ενότητα: Το ποίημα κλείνει με κραυγή.
«Ιτε παιδες Ελληνων Ποιας Δημοκρατιας»
«ποσοι ανθρωποι χρειαζονται τη Δημοκρατια του Κλεισθενη;»
«Εγω, Αθωος ειμι απο το αιμα του Αθωου τουτου»
Ο Πόντιος Πιλάτος, ο Αισχύλος,ο Κλεισθένης σε ένα στίχο. Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό.Είναι κατηγορία. Η Δημοκρατία έγινε ρητορικό σχήμα. Και η τελική θέση:
«Εμεις οι Δημοκρατικοι της Αρμονιας αρνουμαστε να ζησουμε δυστυχισμενα»
3. Γλώσσα και Υφολογία
Εδώ είναι η μεγάλη δύναμη του κειμένου.
α) Η Σύγκρουση Υφών: Λέξεις υψηλής λογιότητας [ετεροδοξα αγροκτηματα αγαλματων, ομοουσιοι, εναλιος ανθεστηρας, οροσυναρτησης] συγκρούονται με ωμό, σωματικό λεξιλόγιο [αιδοια, βυζια, μπουτια, γδυνει] και με λαϊκές φράσεις [ντερτια, βασανα].Αυτή η ανισότητα υφών είναι η ίδια η «ανισότητα των συλλογισμών».Ο ποιητής αρνείται την καθαρότητα.
β) Ορθογραφική Αναρχία: Η έλλειψη τόνων, η μονοτονική κατάργηση σημείων στίξης, τα κενά που άλλοτε λείπουν [«νυχτεςτην»] και άλλοτε περισσεύουν, είναι συνειδητή πράξη. Είναι η «μέθοδος της χλόης» - να μοιράσεις τον ουρανό σε ορθογώνια. Να βάλεις το άπειρο σε τετράγωνα. Η ανορθογραφία είναι πολιτική πράξη: άρνηση του ακαδημαϊκού καλλωπισμού.
γ) Οι Εικόνες: Κυριαρχούν τρία σύμβολα:
Ο Κρίνος και η Παπαρούνα: Ο κρίνος ,αγνότητα, ομορφιά, το λευκό τετράγωνο. Η παπαρούνα ,αίμα, επανάσταση, «υγρο πυρ». «με πυροβολισμους κρινων σποραει το ανυπαρκτο». Η ομορφιά πυροβολεί. Το Πουλί / Το Αηδόνι / Η Πέρδικα: Η φωνή που δεν μπορεί να φυλακιστεί. «στη σατραπεια των πουλιων λαξευτηκαν... κωδωνοστασια φωνων». • Το Τρίγωνο / Το Τετράγωνο: Γεωμετρική εμμονή. «ορθογωνιο τριγωνο», «λευκο τετραγωνο», «δεκαεφτα-γωνια στασιμα». Προσπάθεια να γεωμετρηθεί το άρρητο.
4. Φιλοσοφικό Διακύβευμα
Το ποίημα θέτει ένα ερώτημα: Πώς να μιλήσεις για το Απόλυτο με φθαρμένες λέξεις;
Η απάντησή του είναι: με αφθονία αθωράκιστων ερμηνειών. Να πληρώσεις το χρέος σου όχι με μια ερμηνεία οχυρωμένη, αλλά με πολλές γυμνές.
Γι' αυτό ο ποιητής αυτοχαρακτηρίζεται:
«ενας αιρετικος της λιτοτητας, ενας ορθολογιστης των τεχνων»
Οξύμωρο. Αιρετικός της λιτότητας σημαίνει ότι πιστεύει στην υπερβολή. Ορθολογιστής των τεχνών σημαίνει ότι πιστεύει ότι η τέχνη έχει λογική, αλλά δική της.
Το τελικό του συμπέρασμα είναι βαθιά αντι-μηδενιστικό:
«το ελαχιστο κοβει τον ομφαλιο λωρο με τον ουρανο»
Το ελάχιστο, το ταπεινό, το ανθρώπινο, είναι αυτό που μας χωρίζει αλλά και μας συνδέει με το υπερβατικό. Και:
«θα ελθει ο μεγας τυμπανιστης ως σφαγιασμενο αρνι με επιχρυσους οφθαλμους, τοτε, αναγνωσε το Α και γραψε το Ω»
Μια Αποκάλυψη χωρίς φόβο. Το τέλος είναι αρχή γραφής.
Είναι ένα ποίημα που δεν διαβάζεται για να «κατανοηθεί» με την σχολική έννοια. Βιώνεται.Σε αναγκάζει να αποφασίσεις αν θα μείνεις με τους «ολιγαρχικους της αληθειας» ή με τους «δημοκρατικους της αρμονιας».
.
.
1.Ο Πρόλογος της Γένεσης:
αυτο η αρχη / αυτο το μεσο / αυτο το ακρο
Τριαδική φόρμουλα. Είναι ο ορισμός του δράματος από την Ποιητική του Αριστοτέλη. Και το Ωμέγα.
Το «αυτο» χωρίς ταυτότητα. Δεν λέει αυτή είναι η αρχή. Λέει αυτό. Ουδέτερο, απρόσωπο, υλικό.
με τη γραμματικη των κρινων και / το συντακτικο των αηδονιων / εγραψε την ομορφια
Εδώ είναι όλο το ποιητολογικό μανιφέστο. Πριν υπάρξει ανθρώπινη γλώσσα, υπάρχει γραμματική της φύσης. Ο κρίνος έχει γραμματική - κάθετη, λευκή, αγνή. Το αηδόνι έχει συντακτικό - περίπλοκο, μελωδικό, νυχτερινό. Η ομορφιά δεν γράφεται με λέξεις, γράφεται με αυτό:
«Την γλώσσα μου έδωσαν ελληνική».
και τωρα / 'τα ντερτια του πολλα,τα βασανα μεγαλα'
Από το υπερβατικό.στο λαϊκό δίστιχο. Είναι στίχος από παραδοσιακό μοιρολόι / λαϊκό τραγούδι. Το «ντέρτι» είναι τούρκικη λέξη, το βάσανο.
2. Ο Ομηρικός Κυνηγός
κυνηγησε τρεις μερες και τρεις νυχτες την ελικοβλεφαρη και βαθυζωνη κορη [στον Ομηρο κουριη]
Τρεις μέρες και τρεις νύχτες = αριθμός του παραμυθιού, άθλος.
«Ελικοβλέφαρη» και «βαθύζωνη» είναι ομηρικά επίθετα. Η Ελένη, η Ναυσικά. Η βαθύζωνη σημαίνει αυτή που έχει βαθιά τη ζώνη της, δηλαδή παρθενική, σεμνή. Το σχόλιο σε αγκύλη [στον Ομηρο κουριη] είναι είναι υποσημείωση φιλολογικη. Κούρη = κόρη. Ο ποιητής κυνηγάει το ιδανικό θηλυκό, το αρχέτυπο.
κι αυτη λουσθηκε / στη θαλασσα τα μαλλια σε βοστρυχους
Η σκηνή της λουόμενης Αφροδίτης. Οι βόστρυχοι είναι ομηρική λέξη για τις μπούκλες.Το ερωτικό αντικείμενο δεν πιάνεται, αυτο-καθαίρεται, αυτο-θεοποιείται.
3. Η Δέηση των Λαϊκών Αγίων
μνημονευετε σε καθε καιρο / Καζαντζιδη Στυλιανο Εμμανουηλ Χιωτη / και Μπελλου Σωτηρια μνημονευετε / στους αιωνας των αιωνων
Αυτό είναι το κλειδί όλου του ποιήματος. Τυπική εκκλησιαστική φόρμουλα: «Μνημονεύετε Κύριε...». Αντί για ονόματα αγίων:
Στέλιος Καζαντζίδης, Μανώλης Χιώτης, Σωτηρία Μπέλλου.
Τρεις πρόσφυγες, τρεις καταραμένοι,τρεις φωνές του περιθωρίου που έγιναν κεντρικές.
τοιχογραφισε με ουρανο τα βλεφαρα / και σφηνωσε στα χειλη τριανταφυλλα
Αγιογραφική τεχνική. Ο αγιογράφος δεν ζωγραφίζει, τοιχογραφεί. Τα βλέφαρα δεν βάφονται, γίνονται ουρανός. Τα χείλη δεν φιλιούνται, σφηνώνονται με τριαντάφυλλα. Είναι η βυζαντινή τεχνική του εγκλεισμού της σάρκας στο σύμβολο. Εδώ το ερωτικό σώμα γίνεται εικόνα εκκλησίας.
στο λευκο τετραγωνο που βρεθηκε το ματ εγινε σε / δυο κινησεις,τιποτα δεν υποψιαστηκε ο ανιδεος / ο μωρος και η ηττα καρποφορησε σε αφθονια / καλων, η δε νικη ατελεσφορη
Κεντρική φιλοσοφική θέση.
Το «λευκό τετράγωνο» είναι η σκακιέρα, αλλά και ο λευκός καμβάς,και το πουκάμισο του νεκρού.Το ματ σε δύο κινήσεις είναι η πιο ταπεινωτική ήττα στο σκάκι. Ο «ανίδεος / ο μωρός» είναι ο άνθρωπος που νομίζει ότι παίζει. Και έρχεται η ανατροπή που είναι όλος ο ελληνικός πολιτισμός: η ήττα καρποφορεί, η νίκη είναι στείρα. Όπως μετά την Μικρασιατική καταστροφή καρποφόρησε η λογοτεχνία. Όπως ο Καζαντζίδης τραγούδησε καλύτερα ηττημένος.
ο λαιμος ειναι του κυκνου ασπρα τα βυζια περιστερια,στα / μπουτια της φωλιαζει το πουλι της Αφροδιτης
Ανακρέων και λαϊκό δημοτικό τραγούδι μαζί.«Ο λαιμός σου κρούσταλλο», «τα βυζιά σου περιστέρια» είναι στίχοι από αμανέδες.Το «πουλί της Αφροδίτης» είναι αρχαίος ευφημισμός για το αιδοίο, αλλά και κυριολεξία. Εδώ η γλώσσα γίνεται απολύτως σώμα.Δεν περιγράφει, αγγίζει.
αυτος με τις γεννετησιες χειρονομιες / τη γδυνει και ντυνεται τις δαντελες της / στον κηπο που οι παπαρουνες κυλισθηκαν στο αιμα
Η παπαρούνα που κυλιέται στο αίμα είναι διπλή: είναι η παπαρούνα του αγρού μετά τη μάχη, αλλά και η παπαρούνα, το «υγρό πυρ».
κι ετσι αρχων υψιπετης / με πυροβολισμους κρινων / σποραει το ανυπαρκτο / υπαρκτο
Ο άρχων υψιπέτης,ο αετός, ο άρχοντας που πετάει ψηλά. Πώς σπέρνει; Με πυροβολισμούς κρίνων. Ο απόλυτος οξύμωρος.
Ο κρίνος,το πιο απαλό λουλούδι,γίνεται σφαίρα.
Και τι σπέρνει;Το ανύπαρκτο που γίνεται υπαρκτό.
Αυτός είναι ο ορισμός της ποίησης:
Να σπέρνεις κάτι που δεν υπάρχει και φυτρώνει.
4. Η Γεωμετρία του Απολύτου
με δεκαεφτα-γωνια στασιμα συμπεραινει / το εναρμονιο απολυτο των ιδεων
Στάσιμο,το χορικό τραγούδι στην αρχαία τραγωδία ανάμεσα στα επεισόδια. Δεκαεφτα-γώνιο,σχήμα που δεν υπάρχει στην αρχαία τραγωδία.Είναι αδύνατον, παράλογο.Με αυτό το αδύνατο σχήμα προσπαθεί να συμπεράνει το απόλυτο.
Ειρωνεία για κάθε φιλοσοφικό σύστημα.
και με πληθωρα αθωρακιστων ερμηνειων / πληρωνει το χρεος του
Αθωράκιστων ,χωρίς θώρακα, γυμνών,ευάλωτων. Το πληρώνεις με πολλές γυμνές, εκτεθειμένες προσπάθειες. Είναι η ποιητική ηθική
αυτα τα μερη να ειναι ετεροδοξα αγροκτηματα / αγαλματων και μεις ομοουσιοι ελευθερο- / πρακτες [παροντες αει] / οι ανθρωποι
Η Ελλάδα ως αγρόκτημα αγαλμάτων - τόπος όπου τα αγάλματα καλλιεργούνται σαν φυτά. Και εμείς; «Ομοούσιοι ελευθεροπράκτες».
Ομοούσιοι. Είμαστε της ίδιας ουσίας με τα αγάλματα, με τους θεούς. Αλλά και ελευθεροπράκτες Το «παροντες αει» .Δηλώνει ότι είμαστε παρόντες στο αιώνιο.
δεν μελλει ν'αποκτησουν περιττα πουλια
Τα «περιττά πουλιά» είναι η ομορφιά που περισσεύει.
Ο κόσμος της χρησιμότητας δεν θέλει περιττά πουλιά.
Εμείς θα τα αποκτήσουμε
σημερα σε χρωματισμενο πηλο αναπαλαιωθηκε ο / εναλιος ανθεστηρας των ημιδιαφανων παρθενων / με τα πορφυρα αιδοια [ως παραληγουσες / λεξεις] και παραληπτες φαλλοφορους / τοξοτες
Αρχαιολογική αναφορά. «Εναλιος ανθεστηρας» ο κήπος με λουλούδια που είναι στη θάλασσα,σαν τις τοιχογραφίες της Σαντορίνης.Οι ημιδιαφανείς παρθένοι είναι οι τοιχογραφίες.Τα «πορφυρά αιδοία ως παραληγούσες λέξεις» είναι το πιο τολμηρό σημείο. Παραλήγουσα ,η προτελευταία συλλαβή στη γραμματική.Το αιδοίο είναι σαν λέξη που τονίζεται στην παραλήγουσα,δηλαδή σχεδόν στο τέλος, με ένταση. Και οι παραλήπτες είναι φαλλοφόροι τοξότες - οι άνδρες που λαμβάνουν το μήνυμα. Αρχαιότητα, ερωτισμός και γλωσσολογία γίνονται ένα σώμα.
5. Το Βάθος της Σκοτεινής Γλώσσας
απο εκει περα εκτεινεται χρωματοφορο / οροπεδιο με λευκα ιματια περιστεριωνων / στο βαθος η' στο βυθο της κοιλης οροσυναρτησης
Χρωματοφόρο οροπέδιο ,ο ουρανός, αλλά και η ζωγραφική του Θεοτοκόπουλου.
Ιμάτια περιστεριώνων = τα σύννεφα.
«Κοίλη οροσυνάρτηση» - όρος από τα μαθηματικά, συνάρτηση που έχει κοιλότητα. Το τοπίο γίνεται μαθηματική εξίσωση.
Το βάθος γίνεται βυθός.
Τα απρεπη λογια του βωμολοχουσαν / ωρες το μαρτυριο του ηταν ευγλωττο / ωρες ακριβολογουσε ο ερημιτης / των λιτων με θολους περισπωμενων / και οξειες κυπαρισσιων
Ποιος βωμολοχούσε; Ο ίδιος ο ποιητής, ο βωμολόχος. Το μαρτύριο του γίνεται εύγλωττο - μιλάει. Και μετά σιωπά και ακριβολογεί σαν ερημίτης ανάμεσα σε κυπαρίσσια που είναι περισπωμένες και οξείες - τόνοι της γραμματικής.Το τοπίο ξαναγίνεται γλώσσα.
θα'ρθει ο χρονος των σεμνων απολαυσεων / σε σειρες αναμνησεων
Προφητεία σχεδόν μοναστηριακή.Μετά από όλη αυτή τη βία και το αίμα,θα έρθει ένας χρόνος σεμνος.
6. Η Θεία Κοινωνία των Λέξεων
με αμεμπτη χειρονομια δωρησε τη λευκοτητα / τροφη στους συνδαιτημονας,συντροφους συμμετρους / και αυτοχθονες των λεξεων
Θεία Μετάληψη. Δωρίζει τη λευκότητα - το ψωμί, το σώμα - στους συνδαιτυμόνες. Ποιοι είναι; Οι λέξεις. Οι λέξεις είναι σύντροφοι και αυτόχθονες, γηγενείς. Δεν τις φέρνεις απ' έξω, φυτρώνουν εδώ.
το φως / με βελη αφηγηθηκε αναγλυφα στην οψη τη μνημη / και το ψωμι σφραγισθηκε μ'ορθογωνιο τριγωνο [το πηλινο / πρωτυπο εκμαγειο]
Το φως αφηγείται με βέλη - σαν Απόλλωνας. Το ψωμί σφραγίζεται με ορθογώνιο τρίγωνο.Το τρίγωνο. Πυθαγόρειο σύμβολο.Το πήλινο πρωτότυπο εκμαγείο είναι το πρόσφορο πριν ψηθεί.
λωτοφαγα σμηνη πουλιων ενδημουν / στις εναλιες περιοχες των ανθρωπων
Οι Λωτοφάγοι του Ομήρου έτρωγαν λωτό και ξεχνούσαν. Τα πουλιά που τρώνε λωτό ενδημούν μέσα μας,ξεχνάμε.
7. Ο Χορός και η Μέθοδος της Χλόης
οταν / τα ελικοφρυδα προσωπα / στη διαφανη ορχηστρα / τραγωδουν με πλαγια και ορθα / χορικα [δωριεων και Ιωνων / στασιμα] εν χορδαις και οργανοις μελπουν / τ'αδικο που τον κατατρεξε
Ελικοφρυδα ,με σγουρά φρύδια, ομηρικό.
Διαφανής ορχήστρα , η ορχήστρα της αρχαίας τραγωδίας, αλλά από γυαλί. Πλάγια και ορθά,όπως γράφονταν οι βυζαντινές νότες.
Δωριέων και Ιώνων στάσιμα ,οι δύο ρυθμοί, ο δωρικός αυστηρός και ο ιωνικός μαλακός.
Όλη η ιστορία της ελληνικής μουσικής τραγουδάει το άδικο του ποιητή-αλχημιστή.
με τη μεθοδο της χλοης μοιραστηκαμε / τα τρια τεταρτα τ'ουρανου / η' το αντιστροφο / με το 75% τ'ουρανου διαμοιρασαμε / σ'ορθογωνια τη χλοη
Αυτή είναι η πιο καθαρή εξίσωση. Η μέθοδος της χλόης: πώς μοιράζεται ουρανό; Σαν χωράφι. Τα 3/4 του ουρανού για χλόη, ή το αντίστροφο. 75% ουρανός, 25% γη. Είναι η απόλυτη ανισότητα.
αντιλεγω:μολων / λαβε / και το ξερεις, κατηγορηθηκε για ακραια εξυβριση.
Το «μολών λαβέ» ειπώθηκε και θεωρήθηκε ύβρις.Γιατί η εξουσία θεωρεί ύβρη την άρνηση υποταγής.
8. Το Μαρτύριο και η Στατιστική
σκορπιζε την ελευθερια στα ματια των ανθρωπων / [ενας αιρετικος της λιτοτητας] ενας ορθολογιστης / των τεχνων / και στον ενοπλο αγωνα των λεξεων μαρτυρησε
Ο ποιητής σκορπίζει ελευθερία σαν σπόρο στα μάτια. Όχι στα χέρια,στα μάτια. Να δουν.Και γι' αυτό μαρτυρεί στον ένοπλο αγώνα των λέξεων. Οι λέξεις έχουν όπλα.
[το πληθος κραυγαζε εναντιων των κρινων] δυο ειχαν / διαλυμενα κρανια απ'το υγρο πυρ της παπαρουνας / ενω ο ποιητης κομπαζε προκλητικα με τις μεταφορες
Το πλήθος εναντίον των κρίνων - εναντίον της ομορφιάς. Το υγρό πυρ είναι το βυζαντινό όπλο, εδώ είναι της παπαρούνας που διαλύει κρανία. Ο ποιητής κομπάζει με τις μεταφορές του ενώ γύρω γίνεται σφαγή.
Αυτοσαρκασμός.
οι ολιγαρχικοι της αληθειας :85& / οι δημοκρατικοι της ελευθεριας:90% / οι δημαγωγοι του ψευδους:95% / πλην ενος.Πυρ: Αληθεια / Ελευθερια:Πυρ / Ψευδος:μολων / λαβε
Το «πλην ενός» είναι ο ένας που περισσεύει,ο ποιητής,ο μάρτυρας.
9. Η Υπεραγωγιμότητα και το Θαύμα
με απεριττο τροπο σχολιασε το αριστοτελειο / εργο κι απεδειξε μ'αυστηρο και συνεκτικο / λογισμο την υπεραγωγιμοτητα της ποιησης
Εδώ δηλώνεται η ποιητική φυσική.Η ποίηση είναι υπεραγωγός.Περνάει το ρεύμα χωρίς αντίσταση, χωρίς απώλεια θερμότητας. Σε ποιο μαγνητικό πεδίο;
η' αλλου.σε ποιο μαγνητικο πεδιο / ανθουν οι βελονες της ελιας / και πως τετρακις περιστρεφονται / οι παπαρουνες
Βελόνες της ελιάς,τα φύλλα της.Πώς ανθίζουν; Τετράκις περιστρεφόμενες παπαρούνες,σαν έλικες.
Ερώτημα φυσικής που δεν απαντιέται.
ο αγγελος εβοα στις μυροφορες / το μεγα θαυμα και τοτε / δακρυροεσσα η κορη μετανοησε / το σεμνο και με δαντελες αποκαλυψε / τη γυμνια της, περικαλλη
Ευαγγελισμός. Άγγελος στις Μυροφόρες - Ανάσταση με Ευαγγελισμό.
Η κόρη δακρυρόεσσα μετανοεί και αποκαλύπτει τη γύμνια της με δαντέλες. Σεμνή πορνογραφία, ιερή γύμνια.
10. Το Αιχμάλωτο Κενό και ο Μέγας Τυμπανιστής
και διαστελει προς τη σαφηνεια / και συμπιεζει προς την λιτοτητα / ο ποιητης των ορατων τε και αορατων
Ορισμός του ποιητή: Διαστολή προς σαφήνεια, συστολή προς λιτότητα.
ενα αιχμαλωτο κενο / ωσαν οδυνη γεννας και / το ελαχιστο κοβει τον ομφαλιο λωρο / με τον ουρανο
Το κενό είναι αιχμάλωτο, γεννάει με οδύνη. Και το ελάχιστο - μια ψαλίδα, μια λέξη - κόβει τον ομφάλιο λώρο με τον ουρανό. Η γέννηση ως αποκοπή από το θείο.
θα ελθει ο μεγας τυμπανιστης ως / σφαγιασμενο αρνι με επιχρυσους / οφθαλμους,τοτε, αναγνωσε το Α / και γραψε το Ω, ισως / αναμνησθουμε τους φτωχους στην / εσχατη κριση
Ο Μέγας Τυμπανιστής είναι ο Αγγελος της Αποκάλυψης. Έρχεται ως σφαγμένο αρνί με χρυσά μάτια - εικόνα απόλυτου τρόμου και ομορφιάς,βγαλμένη από το Βυζάντιο.Τότε πρέπει να διαβάσεις το Α και να γράψεις το Ω.Να τελειώσεις την ιστορία. Μόνο τότε, ίσως, θυμηθούμε τους φτωχούς.
11. Η Εθνογραφία και το Βίωμα
στη σατραπεια των πουλιων λαξευτηκαν / στην ατμοσφαιρα περιλαμπρα κωδωνοστασια φωνων / οι ανθρωποι αλατιζαν τα κοκκαλα απο μοσχαρι... / εβραζαν τη φακη στο νερο με ξυδι.
Εδώ εχουμε λαογράφια-ιστορικη. Η σατραπεία των πουλιών , η ελευθερία που έχει ιεραρχία. Τα κωδωνοστάσια φωνών , οι φωνές γίνονται καμπάνες. Και αμέσως μετα: κόκαλα αλατισμένα, φακή με ξύδι. Αυτή είναι η Ελλάδα της επιβίωσης Όχι των αγαλμάτων.
Ο παππους μου ηταν Ελληνας,πολυ εξυπνος ανθρωπος... / ειχ'ενα λιβαδι με παπαρουνες δωρισμενο στον γιο του / Αδωνι,τον μικροτερο
Το πιο τρυφερό σημείο. Ο παππούς που εμπορεύεται καλοσύνη. Το λιβάδι με παπαρούνες δωρισμένο στον Άδωνι - στον νεκρό νέο. Είναι η μνήμη που γίνεται μύθος.
12. Το Τέλος: Κραυγή
ξεντυθηκε την πανοπλια του / μεσα του τα εντοσθια χαλκινα / μπρουτζινα τα νευρα / .''Ιτε παιδες Ελληνων'' Ποιας / Δημοκρατιας [;]
Ο πολεμιστής γδύνεται και μέσα του είναι χάλκινος,σαν τον Τάλω.
Φωνάζει το «Ίτε παίδες Ελλήνων» των Περσών του Αισχύλου,αλλά ρωτάει:ποιας Δημοκρατίας;
Της τότε ή της σημερινής;
Εγω,Αθωος ειμι απο το αιμα του Αθωου τουτου / ''Ουτις'' το ονομα που φωναξες Εσυ ο των παντων
Πιλάτος και Οδυσσέας μαζί. «Αθώος είμαι από του αίματος του δικαίου τούτου» είπε ο Πιλάτος. «Ούτις» είπε ο Οδυσσέας στον Κύκλωπα για να σωθεί. Εσύ είσαι και οι δύο. Και απευθύνεσαι σε «Εσύ ο των πάντων» - στον Θεό ή στον αναγνώστη.
Ισως,ειμαστε αναγκασμενοι να υπακουμε στην αμαρτια / Ισως,ειμαστε τα ανθρωπαρια των δυνατων / Ισως,δεν ειμαστε το τελος του κοσμου
Τρία «Ίσως» που είναι όλη η σύγχρονη τραγωδία. Μήπως δεν είμαστε τίποτα;
Και η απάντηση έρχεται με το αηδόνι και την πέρδικα:
που / τραγουδαει τ'αηδονι μετα το ζευγαρωμα / και που περπαταει καμαρωτα η περδικα; / Αυτο που ακουσες,ευτυχισμενε,ηταν τ'αηδονι κι / αυτο που ακουσες ηταν η περδικα
Επιστροφή στην αρχή. Στη γραμματική των κρίνων και το συντακτικό των αηδονιών. Το αηδόνι τραγουδάει μετά το ζευγάρωμα, η πέρδικα περπατάει καμαρωτά. Η φύση συνεχίζει. Ευτυχισμένος όποιος το άκουσε.
Και κλείνει με όρκο:
Εμεις οι Δημοκρατικοι της Αρμονιας / αρνουμαστε να ζησουμε δυστυχισμενα / ας τ'ακουσουν καλα οι αχρειοι / του παροντος και του μελλοντος χρονου
Ενας όρκος άρνησης. Αρνούμαστε να ζήσουμε δυστυχισμένα.
.
.
.
