.
.
-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
χνκουβελης cncouvelis
Σχεδιασμοί μιας avant garde ταινιας
Είδος: Avant-Garde Film
Φόρμα: Ασπρόμαυρο + εγχρωμο, 4:3 και 16:9 εναλλάξ, 35mm και VHS
Υπόθεση: Δύο σώματα προσπαθούν να ερωτευτούν μέσα σε μια πόλη που τους παρακολουθεί,τους καταγράφει.
1: Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ - Το σώμα ως εικόνα
SEQUENCE 1 - INTRO / MANIFESTO
Μαύρο. Ακούγεται μόνο αναπνοή και scrolling σε κινητό.
Κείμενο στην οθόνη με γραφομηχανή: ΣΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΦΙΛΙ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ,.
Κινηματογράφηση: Στατικό πλάνο.
Τεχνική: Το σώμα δεν είναι γυμνό, είναι εκτεθειμένο,σαν προϊόν στο σούπερ μάρκετ.
SEQUENCE 2 - Η ΠΟΛΗ
Εναέρια πλάνα της πόλης. Όλα από οθόνες. CCTV, drone, Google Maps, κάμερες ασφαλείας.
Οι δύο πρωταγωνιστές - Α (γυναίκα) και Β (άντρας) - δεν συναντιούνται ποτέ στο ίδιο κάδρο.Τους βλέπουμε σε split screen να κάνουν ακριβώς τα ίδια πράγματα.Ξυπνάνε, πλένουν δόντια, ανοίγουν κινητό.
SEQUENCE 3 - ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΓΓΙΓΜΑ
Συναντιούνται σε μια γκαλερί σύγχρονης τέχνης.
Avant garde τεχνική: Η κάμερα είναι κολλημένη στο χέρι του Α. Βλέπουμε μόνο χέρια. Όταν ο Β αγγίζει τον καρπό της Α, κοβεται ο ήχος για 10 δευτερόλεπτα. Απόλυτη σιωπή.
2: Ο ΕΡΩΤΑΣ - Το σώμα ως επανάσταση
SEQUENCE 4 - ΤΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ
Άσπροι τοίχοι γεμάτοι με προβολές: ειδήσεις, διαφημίσεις, πόλεμοι.
Κάνουν έρωτα αλλά η κάμερα δείχνει: τον ιδρώτα στο μέτωπο,το σημάδι από το λάστιχο της κάλτσαςσυο πόδι της Α,το μάτι της Α που κοιτάει την κάμερα ενώ φιλιέται.
Κινηματογράφηση 5 λεπτών
SEQUENCE 5 - Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟ ΚΡΕΒΑΤΙ
Μετά τον έρωτα, συζητάνε.
Αυτή λέει:Με απολύσανε
Αυτός λέει: Σ'αγαπάω
SEQUENCE 6 - Η ΜΟΝΤΕΡΝΙΚΟΤΗΤΑ
Είναι στο σούπερ μάρκετ. Φιλιούνται ανάμεσα στα ράφια. Σκάνερ barcode πανω στα χείλη τους.
Κάνουν live, αλλά με φίλτρο που τους κάνει αγάλματα.
Κείμενο παρεμβολή: ΠΩΣ ΝΑ ΕΙΣΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΟΤΑΝ ΣΕ ΒΛΕΠΟΥΝ ΠΑΝΤΑ;
3: Η ΡΗΞΗ - Το σώμα ως πεδίο μάχης
SEQUENCE 7 - Η ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ
Ανακαλύπτουν ότι μια κάμερα ασφαλείας στο διαμέρισμα τους γράφει.
Αντί να την βγάλουν, αρχίζουν να παίζουν γι' αυτήν.
Κινηματογράφηση: Ξαφνικά αλλάζουμε σε 4:3, grainy VHS, σαν ερασιτεχνικό πορνό των 70s.
το ερωτικό γίνεται πολιτικό σχόλιο για την αυτο-επιτήρηση.
SEQUENCE 8 - Ο ΚΑΒΓΑΣ
Μια σκηνή, ένα πλάνο, 8 λεπτά.
Χωρισμένοι στο κάδρο από έναν τοίχο που προβάλλει ειδήσεις για έξωση, ακρίβεια, πόλεμο.
Ουρλιάζουν αλλά ο ήχος είναι χαμηλωμένος.
Τελειώνει όταν η Α σβήνει τον προτζέκτορα. Σκοτάδι.
SEQUENCE 9 - Ο ΧΩΡΙΣΜΟΣ ΩΣ ΠΡΟΪΟΝ
Ο Β φεύγει. Η Α μένει μόνη. Ανοίγει το κινητό. Ο αλγόριθμος της δείχνει: Ξέχνα τον πρώην σε 5 βήματα Αγόρασε αυτό το φόρεμα για να τον ξεπεράσεις.
Κινηματογράφηση: Extreme close up στο πρόσωπο της.
4: ΤΟ ΤΕΛΟΣ - Το σώμα ως μνήμη
SEQUENCE 10 - ΕΠΙΛΟΓΟΣ / UTOPIA
Μήνες μετά.
Οι δυο τους συναντιούνται τυχαία σε ένα άδειο δρομο. Χωρίς φίλτρα, χωρίς προβολές,χωρίς κάμερες.
Η κάμερα είναι στο χέρι,
Τρέμει λίγο.
Ηχος:αναπνοη ανθρώπου .
Τελευταίο πλάνο: Κοιτάνε απευθείας την κάμερα. Χαμογελάνε. Και την σκεπάζουν με ένα μαύρο πανί.
Cut μαυρο
ΤΕΛΟΣ.
Τίτλοι τέλους με punk τραγουδιού των 60s.
.
.
SEQUENCE 4.5 - INTERLUDE: ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ
Η Α και ο Β ξαπλωμένοι γυμνοί, αλλά καλυμμένοι με προβολές χαρτών.
Αυτή χαράζει με το δάχτυλο πάνω στην κοιλιά του μια διαδρομή.
Κινηματογράφηση: Macro φακός 100mm, f/2.8. Βλέπουμε τους πόρους του δέρματος
Ήχος:ψίθυρος .
SEQUENCE 6.5 - INTERLUDE: ΜΟΝΤΕΡΝΙΚΟΤΗΤΑΣ
Πάρτι σε loft. Όλοι νέοι,με mobile phone. Όλοι κάνουν ταυτόχρονα τρία πράγματα: φιλιούνται,μιλάνε για την κλιματική κρίση, τραβάνε story.
Η κάμερα: Steadicam
Ξαφνικά, όλοι παγώνουν.
SEQUENCE 10 - Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ
Μαύρο για 30 δευτερόλεπτα.
Ξαφνικά, ήχος από φιλμ που καίγεται. Εμφανίζεται εικόνα:
Η Α μόνη της,χρόνια μετά,σε ένα σινεμά. Παίζει η ίδια τους η ταινία. Στην οθόνη είναι η σκηνή του έρωτα τους από τη SEQUENCE 4.
Κοιτάει την οθόνη. Σηκώνεται, πλησιάζει την οθόνη, και απλώνει το χέρι της στο είδωλο του Β πάνω στο πανί.
Cut λευκό.
.
.
SEQUENCE 4 - ΤΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ / "ΤΟ ΣΩΜΑ ΩΣ ΟΘΟΝΗ"
ΕΣΩΤ. ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ - ΝΥΧΤΑ
Παράθυρα κλειστά. Ένας προτζέκτορας προβαλει εικόνες στους γυμνούς τοίχους.Ειδήσεις χωρίς ήχο, διαγράμματα χρηματιστηρίου,χάρτες πολέμου. Το φως αλλάζει συνέχεια.
Η Α και ο Β είναι στο πάτωμα. πάνω σε ένα στρώμα. Φοράνε εσώρουχα.ιδρωμένοι από τη ζέστη.Μια λάμπα φθορίου αναβοσβήνει.
Ήχος: Το βουητό του προτζέκτορα + το ψυγείο + μια ειδοποίηση από κινητό.
ΠΛΑΝΟ 1 - ΜΑΚΡΟ - ΔΕΡΜΑ - 100mm MACRO - 2 ΛΕΠΤΑ ΧΩΡΙΣ ΚΟΨΙΜΟ
Extreme close up στον ώμο της Α.
Ο Β ακουμπάει το δάχτυλο πανω του.
Β(ψιθυρίζει):
Εδώ μένουμε.
Η Α σηκώνεται και σκεπάζει τον προτζέκτορα με ένα σεντόνι.Το δωμάτιο γίνεται κόκκινο από το σεντόνι.
ΠΛΑΝΟ 3 - Η ΣΚΗΝΗ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ - 35mm - ΧΕΙΡΟΚΙΝΗΤΗ ΚΑΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΤΩΜΑ
Πέφτουν στο στρώμα. Φιλιούνται.
ΟΔΗΓΙΑ ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑΣ
Η κάμερα δείχνει:Το χέρι του Β που σφίγγει το σεντόνι.
Το σημάδι από το λάστιχο της κάλτσας στον αστράγαλο της Α.
Δύο μέτωπα που ακουμπάνε ιδρωμένα.
Το μάτι της Α που κοιτάει κατευθείαν στην κάμερα.
Ήχος:σιωπή
ΠΛΑΝΟ 4 - Η ΕΙΣΒΟΛΗ - 18mm.
Ξαφνικά, το κινητό του Β φωτίζει. Δόνηση. ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Η ΑΙΤΗΣΗ ΣΑΣ ΑΠΟΡΡΙΦΘΗΚΕ
Ο Β γυρίζει να κοιτάξει.
Η Α τον κοιταζει.
ΠΛΑΝΟ 5 - ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ - ΣΤΑΤΙΚΟ 4:3 - ΣΑΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ.
Ξαπλώνουν ανάσκελα, Κοιτάνε το ταβάνι.Το κόκκινο φως από το σεντόνι στον προτζέκτορα τους κάνει να φαίνονται σαν μέσα σε μήτρα.
Ο Β την αγκαλιάζει.Την σκεπάζει ολόκληρη με το σώμα του,σαν να την κρύβει από τις κάμερες.
Η κάμερα μένει εκεί σταθερή για 45 δευτερόλεπτα
FADE TO BLACK.
.
.
ΠΛΑΝΟ 5 - ΤΟ ΑΣΑΝΣΕΡ
ΕΣΩΤ. ΑΣΑΝΣΕΡ - ΝΥΧΤΑ
Η Α στο ασανσέρ.Φως φθορίου.
Βγάζει το κινητό.Ανοίγει την κάμερα.Βγάζει selfie.
Σβήνει την κάμερα.
Ακουμπάει το κεφάλι στο μέταλλο του ασανσέρ. Κλείνει τα μάτια.
Η κάμερα στατική 45''.
.
.
.
Μελέτη Ανάλυση
Το κείμενο «Σχεδιασμοί μιας avant-garde ταινίας» του χνκουβελη δεν λειτουργεί ως συμβατικό σενάριο αλλά ως κινηματογραφικό μανιφέστο. Η μορφή του βρίσκεται ανάμεσα στο treatment, στο αισθητικό δοκίμιο, στην πολιτική διακήρυξη και στην εγκατάσταση σύγχρονης τέχνης. Η αφήγηση δεν οργανώνεται γύρω από το ερώτημα «τι θα συμβεί», αλλά γύρω από το ερώτημα «πώς μπορεί ακόμη να κινηματογραφηθεί το σώμα σε μια εποχή όπου κάθε σώμα είναι ήδη εικόνα».
Η μορφή ως ιδεολογία
Το πρώτο στοιχείο που εντυπωσιάζει είναι ότι οι τεχνικές οδηγίες δεν είναι ουδέτερες. Η εναλλαγή 35mm–VHS, 4:3–16:9, ασπρόμαυρου και έγχρωμου, δεν αποτελεί αισθητικό παιχνίδι αλλά μετατρέπεται σε φιλοσοφική θέση.
Το φιλμ αντιπροσωπεύει τη μνήμη και την υλικότητα της εικόνας. Το VHS παραπέμπει στην ιδιωτική καταγραφή, στην ερασιτεχνική οικειότητα αλλά και στη φθορά. Το ψηφιακό κάδρο αντιπροσωπεύει την εποχή της επιτήρησης. Έτσι κάθε αλλαγή φορμά σημαίνει αλλαγή τρόπου ύπαρξης.
Η μορφή δεν υπηρετεί την ιστορία· η μορφή είναι η ιστορία.
Το σώμα ως κεντρικός πρωταγωνιστής
Οι χαρακτήρες Α και Β δεν αποκτούν σχεδόν ποτέ ψυχολογικό βάθος.
Δεν γνωρίζουμε ηλικία. Δεν γνωρίζουμε επάγγελμα. Δεν γνωρίζουμε παρελθόν.
Αυτό είναι απολύτως συνειδητό.
Δεν είναι πρόσωπα.
Είναι δύο σώματα που δοκιμάζουν να υπάρξουν μέσα σε ένα καθεστώς διαρκούς θέασης.
Το έργο θυμίζει περισσότερο το έργο της μεταδομιστικής θεωρίας παρά το παραδοσιακό σινεμά.
Το σώμα περνά τέσσερις διαδοχικές καταστάσεις:
σώμα ως εικόνα
σώμα ως επανάσταση
σώμα ως πεδίο μάχης
σώμα ως μνήμη
Αυτή σχεδόν η διαλεκτική δομή δίνει στο έργο αυστηρή αρχιτεκτονική.
Η πόλη ως μηχανή επιτήρησης
Η πόλη δεν είναι σκηνικό.
Είναι ο πραγματικός ανταγωνιστής.
Δεν εμφανίζεται ως φυσικός χώρος.
Εμφανίζεται μέσα από:
CCTV
Google Maps
drones
κινητά
split screen
Ο θεατής βλέπει ήδη τον κόσμο μέσα από μηχανές.
Η πραγματικότητα υπάρχει μόνο επειδή έχει καταγραφεί.
Εδώ συναντά κανείς έντονα στοιχεία της σκέψης του Michel Foucault γύρω από την επιτήρηση, αλλά και του Gilles Deleuze σχετικά με τις κοινωνίες ελέγχου.
Η πολιτική του έρωτα
Το πιο ενδιαφέρον σημείο βρίσκεται στη σκηνή όπου μετά τον έρωτα η γυναίκα λέει:
«Με απολύσανε.»
και εκείνος απαντά:
«Σ' αγαπάω.»
Η ασυμμετρία των δύο προτάσεων αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους διαλόγους του κειμένου.
Δεν απαντούν ο ένας στον άλλον.
Οι δύο προτάσεις ανήκουν σε διαφορετικά επίπεδα πραγματικότητας.
Η εργασία. Η οικονομία. Η επιθυμία.
Η σκηνή συνοψίζει ολόκληρο το έργο.
Το σώμα ως οθόνη
Η μεγάλη σκηνή του διαμερίσματος αποτελεί ίσως την κορυφαία στιγμή του treatment.
Δεν βλέπουμε σχεδόν ποτέ την ερωτική πράξη.
Η κάμερα παρατηρεί:
τον ιδρώτα,
το σημάδι της κάλτσας,
τους πόρους,
το βλέμμα,
το χέρι,
την αναπνοή.
Η σκηνοθεσία αρνείται την αισθητικοποίηση του ερωτισμού.
Το σώμα δεν γίνεται αντικείμενο ηδονοβλεψίας.
Γίνεται τοπίο.
Γίνεται γεωγραφία.
Γίνεται επιφάνεια πάνω στην οποία προβάλλεται η ιστορία.
Το "Μάθημα Ανατομίας"
Η ενότητα αυτή είναι εξαιρετικά εύστοχη.
Οι προβολές χαρτών πάνω στο σώμα δημιουργούν μια αντιστροφή.
Συνήθως χαρτογραφούμε τον κόσμο.
Εδώ χαρτογραφείται το σώμα.
Το σώμα γίνεται χώρα.
Ο έρωτας γίνεται γεωγραφία.
Η σκηνή θυμίζει τα body maps της σύγχρονης περφόρμανς αλλά και έργα της βιντεοτέχνης της δεκαετίας του 1970.
Το σούπερ μάρκετ
Η σκηνή με το barcode πάνω στα χείλη είναι ίσως η πιο καθαρά πολιτική εικόνα του σεναρίου.
Το φιλί μετατρέπεται σε εμπόρευμα.
Η αγάπη σκανάρεται.
Η ανθρώπινη σχέση αποκτά τιμή.
Η εικόνα είναι σχεδόν μπρεχτική.
Δεν προκαλεί συγκίνηση.
Παράγει σκέψη.
Η αυτοεπιτήρηση
Η σημαντικότερη ίσως ιδέα του έργου είναι ότι όταν οι ήρωες ανακαλύπτουν την κάμερα, δεν τη σπάνε.
Παίζουν για αυτή.
Αυτό είναι βαθιά σύγχρονο.
Δεν υπάρχει πλέον μόνο η εξωτερική επιτήρηση.
Υπάρχει η εσωτερικευμένη επιτήρηση.
Οι άνθρωποι μαθαίνουν να σκηνοθετούν μόνοι τους τον εαυτό τους.
Το έργο μετατρέπεται έτσι σε σχόλιο για τα κοινωνικά δίκτυα και τη δημόσια αυτοπαρουσίαση.
Η αισθητική της σιωπής
Η συνεχής διακοπή του ήχου είναι εξαιρετικά λειτουργική.
Στις σημαντικότερες στιγμές:
το πρώτο άγγιγμα,
η σκηνή του έρωτα,
ο καβγάς,
κυριαρχεί είτε η σιωπή είτε ο υποτονικός ήχος.
Αυτό αντιστρέφει τον κανόνα του εμπορικού κινηματογράφου όπου η μουσική καθοδηγεί το συναίσθημα.
Εδώ η σιωπή γίνεται δραματουργία.
Η μετακινηματογραφική κατάληξη
Το τελευταίο μέρος, όπου η Α βλέπει χρόνια μετά την ίδια τους την ταινία, είναι ίσως η πιο ποιητική στιγμή.
Η ταινία κοιτά τον εαυτό της.
Η μνήμη γίνεται κινηματογράφος.
Ο κινηματογράφος γίνεται πένθος.
Το άπλωμα του χεριού προς την κινηματογραφική εικόνα θυμίζει τις μεγάλες μετακινηματογραφικές στιγμές δημιουργών όπως ο Theo Angelopoulos ή ο Chris Marker, όπου η εικόνα λειτουργεί ως φορέας απουσίας και ανάμνησης.
Ο συμβολισμός του ασανσέρ
Το στατικό πλάνο του ασανσέρ είναι μικρό αλλά ιδιαίτερα ουσιαστικό.
Η Α βγάζει selfie.
Τη διαγράφει.
Ακουμπά το κεφάλι στο μέταλλο.
Δεν μιλά.
Το ασανσέρ γίνεται ενδιάμεσος χώρος: ούτε μέσα ούτε έξω, ούτε άνοδος ούτε κάθοδος. Η διαγραφή της selfie είναι μια σύντομη αλλά ισχυρή άρνηση της διαρκούς αυτοαναπαράστασης.
Το έργο διακρίνεται για
την ενότητα αισθητικής και ιδεολογίας,
την πρωτοτυπία των κινηματογραφικών εικόνων,
την χρήση της τεχνολογίας ως δραματουργικού στοιχείου,
την μετατροπή του έρωτα σε πολιτικό γεγονός,
την οικονομία των διαλόγων,
την έντονη οπτική φαντασία.
Οι «Σχεδιασμοί μιας avant-garde ταινίας» αποτελούν ένα συνεκτικό σχέδιο κινηματογραφικής πρωτοπορίας, όπου ο έρωτας, η επιτήρηση, η τεχνολογία και η πολιτική συνυφαίνονται σε μία ενιαία οπτικοακουστική γλώσσα. Το κείμενο δεν επιδιώκει να αφηγηθεί απλώς μια ερωτική ιστορία· επιδιώκει να διερευνήσει τι σημαίνει να αγαπά κανείς σε έναν κόσμο όπου κάθε βλέμμα μπορεί να καταγραφεί και κάθε στιγμή να μετατραπεί σε δεδομένο. Ως αισθητική πρόταση, παρουσιάζει υψηλή συνοχή, έντονη θεωρητική συνείδηση και μια ιδιαίτερα σύγχρονη κινηματογραφική φωνή, ικανή να σταθεί στον χώρο του πειραματικού και του καλλιτεχνικού κινηματογράφου.
.
.
.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου