.
.
στο άσυλο Endenich
-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
.χνκουβελης cncouvelis
Ο Schumann
στο άσυλο Endenich
(Ο Schumann
στις 10 Φεβρουαρίου αισθάνεται μια πολύ δυνατή και οδυνηρή κρίση στα αυτιά. Ακολουθούν ακουστικές παραισθήσεις,λέει πως ακούει έναν επίμονο,αγγελικό τόνο,μετά φωνές,μετά μουσική που δεν σταματά.
Στις 27 Φεβρουαρίου 1854, σε κατάσταση ψυχωτικού παραληρήματος,σηκώνεται από το σπίτι,βγαίνει με τις παντόφλες,πηγαίνει στη γέφυρα του Ρήνου στο Ντύσελντορφ και πέφτει στο παγωμένο νερό.Ψαράδες τον σώζουν.Την επόμενη μέρα ζητάει ο ίδιος να τον πάνε σε ψυχιατρείο.
Στις 4 Μαρτίου 1854 με
με δική του επιθυμία εισάγεται στο ιδιωτικό άσυλο του Dr. Franz Richarz στο Endenich,κοντά στη Βόννη. Ήταν το 159ο περιστατικό του ιδρύματος,που είχε ανοίξει το 1844 ως ίδρυμα για ψυχική θεραπεία και φροντίδα ασθενών και παραφρόνων
Η διάγνωση στο βιβλίο εισαγωγών:
τρέλα με μελαγχολία
Εκεί θα μείνει δυόμιση χρόνια, μέχρι τον θάνατό του στις 29 Ιουλίου 1856.)
(Ο Richarz και ο βοηθός του Dr. Eberhard Peters κρατούν καθημερινό ιατρικό ημερολόγιο,κάτι ασυνήθιστο για την εποχή,που προοριζόταν μόνο για σημαντικούς ασθενείς
Το ημερολόγιο βρέθηκε το 1991 από τον απόγονο του Richarz,τον συνθέτη Aribert Reimann,και δημοσιεύτηκε πλήρως το 2006 από τον Bernhard Appel.
Τι γράφτηκε στις σημειώσεις:
Απομόνωση από ερεθίσματα, φυσικές διαδικασίες (λουτρά, καθαρτικά),διατροφικό πρόγραμμα.
Μετρούσαν κάθε μέρα τα κόπρανα,τον σφυγμό,τον ύπνο.
Η ασθένεια εξελίσσεται:
αρχικά :μελαγχολία με παραληρήματα,
μετά γίνεται σαφής η γενική (ατελής) παράλυση.
Παράνοια, παραισθήσεις, ανισοκορία (διαφορά στο μέγεθος της κόρης), διαταραχές ομιλίας, διέγερση.
Η καθημερινότητα του:
διάβαζε,διόρθωνε παλιές του συνθέσεις που του έδιναν,έπαιζε πιάνο όταν του το επέτρεπαν.)
(Η Κλάρα, έγκυος στο 7ο παιδί τους όταν εισήχθη,δεν της επιτρεπόταν να τον δει για πολλούς μήνες με εντολή του Richarz.)
εκεί στο άσυλο ήταν άνοιξη,και έβλεπε τα δέντρα,τα κλαδιά,τον ουρανό,και πίσω από τον ουρανό έβλεπε.
Το δωμάτιο του ήταν ήσυχο,παρά πολύ ήσυχο,.
Η σιωπη,επιλογη των γιατρων,
θεωρούνταν θεραπεία.
Ξάπλωσε στο κρεβάτι.
Άκουσε.
Κάπου έκλεισε μια πόρτα.
Ένα βήμα.
Ένα δεύτερο.
Μετά τίποτα.
-Ακουω,είπε.
-Τι ακούτε,κύριε Schumann;
τον ρώτησε η νοσοκόμα.
Ο Schumann χαμογέλασε.
-Έναν τόνο.
-Πού;
Έδειξε το κεφάλι του.
-Εδώ.
Η νοσοκόμα δεν απάντησε.
Ο Schumann σηκώθηκε.
-Εδω,είπε,ο χρόνος δεν περνά,επαναλαμβάνεται.
Πρωί,μεσημέρι,απόγευμα, νύχτα.
Κι ύστερα πάλι το πρωί.
Η επανάληψη.
Η καρέκλα.
Το παράθυρο.
Ο διάδρομος.
Και ο εγκλεισμός μιας νότας μέσα του.
Μερικές φορές άκουγε φωνές,οι άγγελοι του τραγουδούσαν,
Ζήτησε χαρτί.Του έφεραν.
Κοίταξε το πεντάγραμμο,
Πέντε γραμμές σαν πεντε καγγελα φυλακης
Πήρε το μολύβι και έγραψε ένα φθόγγο.
Σταμάτησε.
Έγραψε δεύτερο.
Ύστερα τρίτο.
Δεν προχώρησε.
Πέταξε το μολύβι.
Κοίταξε το χαρτί.
-Δεν υπάρχει χώρος,είπε.
Η Clara δεν μπορούσε να τον βλέπει όπως θα ήθελε,
οι γιατροί φοβούνταν ότι η επαφή θα τον αναστάτωνε.
Εκείνη έπρεπε να μαθαίνει για τον άνδρα της από άλλους.
Της έγραφε.
Τα γράμματα τα κρατούσαν,δεν τα έστελναν.
Ο Brahms ερχόταν
Και ύστερα έφευγε.
Ζήλευε,εκείνος έβλεπε την Κλάρα του.
(Το Endenich δεν ήταν φυλακή.Ήταν ένα μεγάλο σπίτι με κήπο.Είχε ένα πιάνο στο δωμάτιό του.Στην αρχή έγραφε,διόρθωνε,έπαιζε. Μετά σταμάτησε.Έγραφε γράμματα στην Κλάρα που δεν έφταναν ποτέ, γιατί ο γιατρός απαγόρευσε τις επισκέψεις.Δυόμισι χρόνια έμεινε εκεί.Η Κλάρα τον είδε μόνο δύο μέρες πριν πεθάνει, στις 29 Ιουλίου 1856.Του μίλησε,λένε,και εκείνος χαμογέλασε και την αναγνώρισε.)
(Το 1855 υπήρχαν στιγμές βελτίωσης.
Ο Schumann μπορούσε να συνομιλεί.
Μπορούσε να ζητήσει πράγματα.)
Ήθελε να φύγει.
Ήθελε να επιστρέψει.
Στη Κλάρα.
Στο Ρήνο,στα βαθειά νερά του.
Η Κλάρα ήρθε.
Ήταν πολύ αρρωστος
Έξω ήταν κολοκαιρι.
Έκλεισε τα μάτια.
Ο ίδιος τόνος.
Ένας μόνος τόνος.
(Στις 29 Ιουλίου 1856 πέθανε στο Endenich,σαράντα έξι ετών.)
Το 1972 ο μουσικός Wilhelm Killmayer
σε ένα δωμάτιο στο κέντρο έβαλε μόνο ένα τόνο,
και γυρω του:
Πιάνο.
Ηλεκτρικό όργανο.
Κρουστά.
Vibraphone.
Glockenspiel.
Bongo.
Conga.
Gong.
Tam-tam.
Στο πιάνο επανέρχονται μικρές αποστάσεις, δεύτερες,σαν μουσικά βήματα που δεν μπορούν να απομακρυνθούν μεταξύ τους. Η ίδια η μουσική γίνεται χώρος εγκλεισμού.
Schumann in Endenich
Το πιάνο στο έργο του Killmayer επαναλαμβάνει μικρά βήματα δευτέρας,μέσα σε έναν ασφυκτικά περιορισμένο χώρο ,ένα διάστημα τέταρτης. Πάνω-κάτω.Πάνω-κάτω. Όπως ο Schumann στο δωμάτιό του στο Endenich που μετράει τα ίδια τρία μέτρα μεχρι τον τοίχο.
Και τότε μπαίνουν οι ήχοι έξω από το κεφάλι του.
Πρώτα ένα vibraphone,σαν μια λάμψη.
Μετά bongo και conga,ένα τρέμουλο,μια καρδιά που χτυπάει πολύ γρήγορα.
Το πιάνο προσπαθεί να διαλεχθεί μαζί τους.
Πιάνο και glockenspiel στις ακραίες περιοχές του πληκτρολογίου,σαν φωνές που ακούει μόνο εκείνος.
Είναι η στιγμή που ο Schumann στο άσυλο νόμιζε πως του υπαγόρευαν μουσική οι άγγελοι.Και μετά οι δαίμονες.
.
.
Wilhem Killmayer-Schumann in Endenich
https://youtu.be/vgFuQhgPm9Y?is=k0TkmQU8D4iezz9T
.
.
.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου