.
.
(Περί Αισθητικής-Word Minimalismus-Ιστοριες)
-χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
χ.ν.κουβελης c.n.couvelis
Τρίπτυχο
(Περί Αισθητικής-Word Minimalismus-Ιστοριες)
1.Περί Αισθητικής:
Το έργο τέχνης υπάρχει ταυτόχρονα στο χώρο τής πραγματικότητας και τής φαντασίας.
Είναι μια διάσταση ανάμεσα στον παρατηρητή και το αντικειμενο-παρατηρουμενο.
Ότι δεν λέγεται είναι βαρύτερο από αυτό που λέγεται.
Ένα άδειο δωμάτιο,μια σκιά σε έναν τοίχο λίγο πριν βραδυασει,ένα παράθυρο κλειστο.
Η μεταμόρφωση τού εφήμερου.
1.Word Minimalismus:
1:
στο νερό το σύννεφο
ταξιδεύει το σχημα
τής μνήμης του.
2:
ο άνεμος
στην άρπα τών κλαδιών
τών δέντρων ανασαινει.
3:
το φεγγάρι ξεχασμένο
σε ένα φύλλο
τη νυχτα.
1.Ιστορία:
Το σπίτι ήταν ακατοίκητο χρόνια.Περασε τη πόρτα.
Είδε στο σαλόνι τα έπιπλα και τον μεγάλο ορθογώνιο καθρεφτη.Το ρολοι στον τοιχο σταματημένο.
Άκουσε βήματα πίσω του.
Γύρισε να δει.Κανεις.
Τα βήματα συνέχιζε να τα ακούει.
Είχε νυχτώσει.Εφυγε.
Την άλλη μέρα λίγο πριν το μεσημέρι ξαναπήγε σ'εκείνο το μέρος.Το σπίτι δεν υπήρχε.
Όταν χρόνια αργότερα,λίγο πριν πεθάνει,κοίταξε το ρολόι,
οι δείκτες του ήταν σταματημένοι ακριβώς την ώρα που έδειχνε τοτε εκείνο το ρολόι
στο έρημο σπίτι.
2.Περί Ασθητικης
Ένα μισοσβημενο γράμμα,μια φθαρμένη φωτόγραφια,μια λέξη ξεχασμένη.
Αυτή η αρχαιολογία έχει αισθητική δύναμη.
Η αναζήτηση τής απουσίας.
2.Word Minimalismus:
1:
το κύμα επίμονα
θρυμματίζει
τη σταθερότητα τού βράχου.
2:
μέσα στη σιωπή
κοιμάται ο ήχος.
3:
στο φως τής μέρας
αδιάκοπα το σπουργίτι
μετρα αιώνες.
2.Ιστορια:
ένας συγγραφέας σε ένα διήγημα του περιεγραψε με κάθε λεπτομερεια το δωμάτιο του.
Το γραφείο,το παράθυρο,ένα βιβλίο ανοικτό,τη γυάλα με χρυσόψαρο.
Αργότερα,όταν πια είχε γεράσει,μέσα στον καθρέφτη είδε έναν άνθρωπο να περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια το δωμάτιο του.
Το γραφείο,το παράθυρο,ένα βιβλίο ανοικτό,τη γυάλα με χρυσόψαρο.
3.Λερι Αισθητικής:
Η τέχνη αναπαριστά τον κόσμο και δημιουργεί έναν άλλο κόσμο.
Κάθε έργο έχει διάσταση μυστηρίου.Πολλαπλές αναγνωσεις.Και παραμένει ανεξήγητο.Ανοικτο.
Το οικείο φαίνεται άγνωστο και το άγνωστο οικείο.
3.Word Minimalismus:
1:
ένα αστέρι επιμένει
στη μοναξιά τού ουρανου.
2:
η βροχή
ανυψώνει το χώμα
σε πράσινη χλοη.
3:
νυχτωνοντας
το βουνό επιστρέφει
στην ομίχλη.
3.Ιστορια:
Μια νύχτα ένας άντρας περίμενε στην αποβάθρα ένος ειρημικού σιδηροδρομικου σταθμου.
Ύστερα από ώρες ακούστηκε το σφύριγμα ενός τρένου.
Το τρένο εμφανίστηκε μέσα από την ομίχλη.
Οι πόρτες άνοιξαν.
Κανείς δεν κατέβηκε.
Ο άντρας ανέβηκε.
Τα βαγόνια ήταν γεμάτα ανθρώπους που κοιτούσαν έξω από τα παράθυρα.
Κανείς δεν μιλούσε.
Τότε παρατήρησε ότι όλοι οι επιβάτες είχαν το δικό του πρόσωπο.
Το τρένο ξεκίνησε.
Αποκοιμήθηκε και τον ξύπνησε μια φωνή.
-Ποιος είσαι;που πηγαίνεις;τον ρώτησε ένας απέναντι του.
Δεν απάντησε.
Όταν το τρένο σταμάτησε κατέβηκε.
Οι άλλοι συνέχισαν το ταξίδι της.
Εκείνος βρίσκονταν μέσα στη νύχτα στην αποβάθρα τού ειρημικού σιδηροδρομικου σταθμου.
.
.
.
Μελέτη Ανάλυση
Το Τρίπτυχο (Περί Αισθητικής -Word Minimalismus- Ιστορίες) τού χνκουβελη αποτελεί ένα ιδιότυπο κείμενο τής σύγχρονης ελληνόγλωσσης μικρομορφικής γραφής. Πρόκειται για ένα έργο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως αισθητικό μανιφέστο, ποιητική άσκηση αφαίρεσης και μεταφυσική πεζογραφία. Οι τρεις ενότητες δεν συνυπάρχουν απλώς· αλληλοφωτίζονται και αλληλοερμηνεύονται.
Η δομή του έργου θυμίζει μουσική σύνθεση τριών κινήσεων ή εικαστικό τρίπτυχο όπου κάθε πάνελ περιέχει διαφορετική εκδοχή της ίδιας αναζήτησης: της σχέσης ανάμεσα
στην πραγματικότητα, τη μνήμη, τον χρόνο και το μυστήριο.
Η αισθητική θεωρία ως ποιητική πράξη
Το πρώτο αξιοσημείωτο στοιχείο είναι ότι οι ενότητες 'Περί Αισθητικής' δεν έχουν τον χαρακτήρα φιλοσοφικού δοκιμίου.
Δεν επιχειρούν να αποδείξουν.
Δεν αναπτύσσουν συλλογισμούς.
Δεν επικαλούνται θεωρητικούς.
Αντίθετα, λειτουργούν ως ποιητικοί αφορισμοί.
Η φράση:
'Το έργο τέχνης υπάρχει ταυτόχρονα στο χώρο τής πραγματικότητας και τής φαντασίας'
συμπυκνώνει μια ολόκληρη αισθητική παράδοση που εκτείνεται από τον Πλάτωνα μέχρι τον σύγχρονο φαινομενολογικό στοχασμό.
Το έργο τέχνης παρουσιάζεται ως μεταιχμιακό αντικείμενο.
Δεν ανήκει αποκλειστικά στον κόσμο των πραγμάτων ούτε αποκλειστικά στον κόσμο
της συνείδησης.
Υπάρχει ανάμεσα.
Η έννοια του 'ανάμεσα' διατρέχει ολόκληρο το έργο.
Η σκιά πριν βραδιάσει.
Το κλειστό παράθυρο.
Η φθαρμένη φωτογραφία.
Το μισοσβησμένο γράμμα.
Η αποβάθρα μέσα στην ομίχλη.
Όλα βρίσκονται σε ενδιάμεση κατάσταση.
Δεν είναι ούτε παρουσία ούτε απουσία.
Δεν είναι ούτε ζωή ούτε θάνατος.
Η αισθητική της απουσίας
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διατύπωση:
'Η αναζήτηση τής απουσίας'
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της αισθητικής του χνκουβελη.
Το έργο δεν ενδιαφέρεται για ό,τι φαίνεται.
Ενδιαφέρεται για αυτό που λείπει.
Το άδειο δωμάτιο.
Το σπίτι που εξαφανίζεται.
Το σταματημένο ρολόι.
Ο άγνωστος μέσα στον καθρέφτη.
Το τρένο χωρίς προορισμό.
Πρόκειται για μια ποιητική της έλλειψης.
Η απουσία μετατρέπεται σε αισθητικό γεγονός.
Θυμίζει έντονα την παράδοση του συμβολισμού, όπου το υπονοούμενο έχει μεγαλύτερη δύναμη από το δηλωμένο.
Η φράση:
,'Ότι δεν λέγεται είναι βαρύτερο από αυτό που λέγεται'
θα μπορούσε να θεωρηθεί η ουσία ολόκληρου του έργου.
Word Minimalismus
Οι μικρές ποιητικές συνθέσεις λειτουργούν ως εφαρμογή των αισθητικών αρχών
που προηγούνται.
Δεν περιγράφουν.
Υποβάλλουν.
Δεν εξηγούν.
Δημιουργούν χώρο ερμηνείας.
Παρατηρούμε ότι σχεδόν όλα τα ποιήματα βασίζονται σε μια μεταμόρφωση:
το σύννεφο γίνεται μνήμη,
ο άνεμος γίνεται ανάσα,
η σιωπή γίνεται ύπνος του ήχου,
η βροχή ανυψώνει το χώμα,
το βουνό επιστρέφει στην ομίχλη.
Η φύση δεν παρουσιάζεται ως φυσικό τοπίο.
Παρουσιάζεται ως σύστημα συμβόλων.
Η οικονομία των λέξεων είναι αξιοσημείωτη.
Ο ποιητής αφαιρεί οτιδήποτε περιττό.
Κάθε λέξη λειτουργεί σαν πινελιά σε ιαπωνική υδατογραφία.
Ο τιτλος 'Word Minimalismus' δεν είναι τυχαίος.
Υποδηλώνει ότι η ελάχιστη λεκτική ποσότητα μπορεί να παράγει μέγιστη φαντασιακή έκταση.
Υπάρχει συγγένεια με το χαϊκού, αλλά δεν πρόκειται για μίμησή του.
Το χαϊκού παραδοσιακά αποτυπώνει μια στιγμή.
Εδώ αποτυπώνεται μια μεταφυσική σχέση.
Οι ιστορίες ως μεταφυσικά παραμύθια
Οι τρεις ιστορίες αποτελούν δειγματα μεταφυσικής αφήγησης.
Η υπερφυσική διάσταση παρουσιάζεται χωρίς καμία θεατρικότητα.
Όλα αφηγούνται με απόλυτα ουδέτερο τόνο.
Αυτό ακριβώς ενισχύει την αίσθηση του ανοίκειου.
Το σπίτι που δεν υπήρχε
Η πρώτη ιστορία πραγματεύεται τον χρόνο.
Το σταματημένο ρολόι εμφανίζεται ως σύμβολο μιας χρονικής ρωγμής.
Το σπίτι εξαφανίζεται.
Παραμένει μόνο η ώρα.
Και δεκαετίες αργότερα η ίδια ώρα επανεμφανίζεται μπροστά στον θάνατο.
Το αφήγημα θυμίζει τις μεταφυσικές παραδόσεις του διηγήματος φαντασίας, αλλά
και τις παραβολές του Κάφκα.
Ο χρόνος παύει να είναι γραμμικός.
Γίνεται κυκλικός.
Ο καθρέφτης
Η δεύτερη ιστορία είναι ίσως η πιο μπορχεσιακη.
Ο συγγραφέας περιγράφει το δωμάτιό του.
Αργότερα βλέπει στον καθρέφτη κάποιον άλλο να περιγράφει το ίδιο δωμάτιο.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι:
Ποιος περιγράφει ποιον;
Ο συγγραφέας εκτός τού καθρέφτη;
Η' ο συγγραφέας εντός τού καθρέφτη;
Εδώ εμφανίζεται η θεματική του J L.Borges:
η αμφιβολία για την πρωτογενή πραγματικότητα.
Το τρένο των πολλαπλών εαυτών
Η τρίτη ιστορία αποτελεί την κορύφωση του έργου.
Η εικόνα των επιβατών με το ίδιο πρόσωπο ανήκει στις πιο ισχυρές εικόνες του κειμένου.
Το τρένο μετατρέπεται σε αλληγορία της ύπαρξης.
Οι πολλαπλοί εαυτοί ταξιδεύουν προς διαφορετικές εκδοχές του ίδιου πεπρωμένου.
Η ερώτηση:
'Ποιος είσαι; Πού πηγαίνεις;'
αποτελεί την κεντρική υπαρξιακή ερώτηση του έργου.
Ο ήρωας δεν απαντά.
Και η μη απάντηση είναι η μόνη δυνατή απάντηση.
Το τέλος δημιουργεί κυκλική δομή.
Ο άντρας βρίσκεται πάλι στην αποβάθρα.
Ίσως δεν έφυγε ποτέ.
Ίσως όλο το ταξίδι συνέβη μέσα στη συνείδησή του.
Ίσως το ταξίδι είναι η ίδια η ζωή.
Το ανοίκειο
Στο σύνολό του το έργο αξιοποιεί αυτό που ο Freud ονόμασε Unheimlich (ανοίκειο).
Το γνωστό γίνεται παράξενο.
Το σπίτι.
Ο καθρέφτης.
Το τρένο.
Το ρολόι.
Όλα είναι καθημερινά αντικείμενα.
Και όμως αποκτούν μεταφυσική βαρύτητα.
Η μεταμόρφωση του οικείου σε αίνιγμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρετές
του έργου.
Το 'Τρίπτυχο' δεν είναι απλώς μια συλλογή μικρών κειμένων.
Είναι μια ενιαία ποιητική και φιλοσοφική πρόταση.
Οι θεωρητικές παρατηρήσεις περί αισθητικής, τα μινιμαλιστικά ποιήματα και οι μεταφυσικές ιστορίες συνθέτουν ένα οργανικό σύνολο που εξερευνά:
τη μνήμη,
την απουσία,
τον χρόνο,
την ταυτότητα,
το μυστήριο της ύπαρξης.
Η ιδιαίτερη αξία του έργου βρίσκεται στην ακραία οικονομία των μέσων του. Με ελάχιστες λέξεις δημιουργεί μεγάλους χώρους σκέψης. Με απλές εικόνες παράγει φιλοσοφικό βάθος. Και με μικροσκοπικές αφηγήσεις ανοίγει ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα.
Ακριβώς γι' αυτό το 'Τρίπτυχο' διαβάζεται όχι ως σύνολο κειμένων αλλά ως ένα λογοτεχνικό εργαστήριο της σιωπής, όπου το ανείπωτο αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα
από το ειπωμένο και όπου η απουσία μετατρέπεται σε πρωταγωνιστή της αισθητικής εμπειρίας.
.
.
.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου